Σε συνθήκες εξορίας, πόνου και αβεβαιότητας, το φαγητό μαζί με οικείους ανθρώπους αποκτά νέα δύναμη και γίνεται σύμβολο σταθερότητας. Αλλά η πραγματική δύναμη του φαγητού φαίνεται κατά τη διάρκεια του πολέμου, όταν ο κόσμος ανατινάζεται σε μη αναγνωρίσιμα κομμάτια.
Οι κατακτητές χρησιμοποιούσαν πάντα το φαγητό ως όπλο, κόβοντας τις γραμμές τροφοδοσίας, καίγοντας χωράφια, σκοτώνοντας κοπάδια, πολιορκώντας πόλεις.
Στη Γαλλία η μαύρη αγορά και η έλλειψη τροφίμων μετέτρεψε ρίζες και βολβούς όπως τα γογγύλια και τις αγκινάρες «της Ιερουσαλήμ» ή αλλιώς καλοκάσια ή ηλίανθοι από ταπεινά εφόδια, κατάλληλα μόνο για τα ζώα, σε pièce de resistance όταν οι μερίδες περιορίστηκαν και τα πάντα ήταν διαθέσιμα μόνο μέσω δελτίου. Το 1940, όταν ξεκίνησαν τα δελτία στη Γαλλία, δημιουργήθηκαν εφτά κατηγορίες πληθυσμού, που καθόριζαν τι επιτρέπεται να φάει κανείς ανάλογα με την ηλικία του και το επάγγελμά του. Οι παρακάτω ποσότητες προοριζόταν για ένα νέο άντρα συνηθισμένες δραστηριότητες, οι οποίες συνολικά γι κάθε μέρα έφταναν τις 1300 θερμίδες.
- 250γρ ψωμί
- 25γρ κρέας
- 17γρ ζάχαρη
- 8γρ λίπος/λάδι
- 6γρ τυρί
Οι αγκινάρες της Ιερουσαλήμ δεν δινόταν με δελτίο, αλλά δεν έχουν και πολλές θερμίδες – μόλις 35 τα 100γρ. Όμως, κρατούσαν τους ανθρώπους ζωντανούς: βρασμένες, με λίγο αλάτι, έγιναν το καθημερινό φαγητό κατά τη διάρκεια εκείνων των σκοτεινών χρόνων, πλούσιες σε βιταμίνη C, κάλιο και σίδηρο.
Είναι σχεδόν αδύνατον να βρει κανείς αυτές τις αγκινάρες (που δε μοιάζουν καθόλου με αγκινάρες, και δεν είναι από την Ιερουσαλήμ) στην Ελλάδα, αλλά αν τις βρείτε σε εστιατόριο, παρουσιάζονται σαν εκλεκτή και σπάνια λιχουδιά. Πόσο θα γελούσαν Γάλλοι παππούδες! Ακριβώς όσο γελάνε και οι Έλληνες παππούδες όταν μαθαίνουν ότι η ρόκα είναι über μοντέρνα, ενώ στα χρόνια τους ήταν ένα αγριόχορτο, απολύτως κατάλληλο για τα ζώα. Πρόκειται για το χρηματιστήριο της γεύσης.
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Όπως και το χαρούπι που τώρα είναι gourmet και παλιότερα ήταν πρώτη ύλη για το “ψωμί των φτωχών”.
Παρακαλούσα τη μαμά μου και τη θεία μου να μην αγοράζουν λευκό ψωμί από το σούπερ μάρκετ, αυτό που είναι σαν αφρός, μια πλαστικούρα. Μια μέρα που είχα πάει στη θεία μου, ετών 80, ένα μαύρο πολύσπορο ψωμί με βρώμη κλπ για να το δοκιμάσει μου λέει: “Τέτοιο τρώγαμε όταν ήμουν κοριτσάκι και τη βρώμη τη δίναμε στα άλογα. Το λευκό ψωμί πολυτελείας το τρώγαμε μόνο τις Κυριακές, και αν.” Ε, από τότε δεν τους ξαναέκανα ποτέ διάλεξη για υγιεινή διατροφή.
Εξίσου γελάνε και οι παππούδες μου όταν τους λέω πως τρώω γιαούρτι με βρώμη για πρωινό.
Πάντως στην Κύπρο τα κολοκασια (που δεν είχα ιδέα ότι λέγονται και αγκινάρες της Ιερουσαλήμ) είναι ευρέως γνωστά και καταναλωνονται σε εβδομαδιαία βάση.
Την πρώτη φορά που δοκίμασα νόμιζα πως είναι ένα άλλο είδος πατάτας ή απλά παραμαγειρεμενη πατάτα. Πλέον τα εκτιμώ ιδιαιτέρως και όποτε επισκέπτομαι την Κύπρο τα τιμώ. ☺️