Ερασιτέχνες παρατηρητές ανακαλύπτουν ένα νέο ατμοσφαιρικό φαινόμενο

Το λένε Steve

Σίγουρα έχετε ακούσει για το Βόρειο και Νότιο Σέλας, το φαντασμαγορικό φαινόμενο που παρατηρείται κοντά στους πόλους, και αποτελείται από εκτεταμένους φωτεινούς σχηματισμούς σε διάφορα χρώματα, σα φωτεινές κουρτίνες στο νυχτερινό ουρανό.

Εδώ και δεκαετίες, κάτι παρόμοιο, αλλά πιο σπάνιο και πιο μυστηριώδες, έχει απορροφήσει το ενδιαφέρον ενθουσιωδών παρατηρητών απ’ όλο τον κόσμο: Μια ιώδης λάμψη, λεπτή σα λεπίδα, με κατεύθυνση Ανατολής-Δύσης.

H απόκοσμη λάμψη, λόγω της σπανιότητάς της, που δεν προσέφερε πολλά στοιχεία για διεξοδική έρευνα, δεν είχε απασχολήσει ως τώρα τον επιστημονικό κόσμο. Οι λίγες εμφανίσεις της ήταν στα φιλμ των αφοσιωμένων κυνηγών Σέλατος, οι οποίοι της έδωσαν και το πρωτότυπο όνομα. Συγκεκριμένα, οι νονοί είναι τα μέλη ενός γκρουπ στο facebook (το “Alberta Aurora Chasers” -κυνηγοί Σέλατος της Αλμπέρτα), που αρχικά το είχαν ονομάσει «τόξο πρωτονίων». Σύντομα όμως, διαπίστωσαν ότι αυτή η ονομασία δεν αντιστοιχούσε στο φυσικό φαινόμενο που προκαλούσε τις παρατηρήσεις τους, καθώς τα λεγόμενα «τόξα πρωτονίων» δεν φαίνονται σχεδόν ποτέ με γυμνό μάτι, και όταν φαίνονται, είναι θολά κι εκτεταμένα, σα σύννεφα. Έτσι κατέληξαν στο Steve, μια αναφορά  στην ταινία Over the Hedge (την οποία ομολογώ ότι την έψαξα μόνο για τους σκοπούς αυτού του άρθρου, και δεν βρήκα μια άμεση συσχέτιση με το θέμα μας. Όσοι την είδαν ας μας πουν!)

Εν τέλει, κάτι τα κινητά τηλέφωνα, κάτι το απανταχού ίντερνετ, τα στοιχεία για το μυστήριο μη-Σέλας έφτασαν σε ικανοποιητικό βαθμό κι έτσι οι επιστήμονες μπήκαν στο παιχνίδι. Το πρώτο πράγμα που διαπίστωσαν είναι ότι το φαινόμενο, σε αντίθεση με το Σέλας, δε φαινόταν να σχετίζεται πάντα με τη μορφή του γήινου μαγνητικό πεδίου. Βλέπετε το Σέλας συμβαίνει επειδή φορτισμένα σωματίδια από τον Ήλιο παγιδεύονται από το μαγνητικό πεδίο της Γης, που στους πόλους έχει κατεύθυνση προς το έδαφος. Έτσι τα σωματίδια μπαίνουν μέσα στην ατμόσφαιρα, αλληλεπιδρούν με τα μόρια αζώτου και οξυγόνου, και τα κάνουν να λάμπουν στα χαρακτηριστικά τους μπλε ή πράσινο-κίτρινα χρώματα.

Αλλά ο Steve είναι αλλιώς. Δεν σχετίζεται με κάθετη «βροχή» σωματιδίων από την ιονόσφαιρα, εμφανίζεται σε περιοχές με μικρότερο γεωγραφικό πλάτος, και η εμφάνισή του εναλλάσσεται με τις εποχές του χρόνου, ενώ το Σέλας φαίνεται πάντα, αρκεί ο ουρανός να είναι σκοτεινός και καθαρός.

Μία πρόσφατη εργασία επιστημόνων από τις ΗΠΑ και τον Καναδά φαίνεται να πλησιάζει τη λύση του μυστηρίου. Με βάση δορυφορικά και επίγεια δεδομένα βρήκαν ότι ροές ενεργειακών φορτισμένων σωματιδίων, που συμπίπτουν με την εξάπλωση μιας μαγνητικής «υπό-καταιγίδας» (ελλείψη κάποιας καλύτερης μετάφρασης για τον αγγλικό όρο substorm), εκδηλώθηκαν παράλληλα με το οπτικό φαινόμενο Steve, που υποδεικνύει μία συσχέτιση μεταξύ των δύο. Οι υπο-καταιγίδες δημιουργούνται όταν μία έντονη δραστηριότητα στον Ήλιο διαταράσσει το μαγνητικό πεδίο της Γης, απελευθερώνοντας σωματίδια υψηλής ενέργειας στην ανώτερη ατμόσφαιρα. Αυτή η συσχέτιση ναι μεν εξηγεί την εποχιακή εμφάνιση του Steve, αλλά ακόμα αδυνατεί να ερμηνεύσει όλα του τα χαρακτηριστικά, όπως για παράδειγμα το χαρακτηριστικό του μωβ χρώμα.

Ένα όμως είναι σίγουρο: Οι επαγγελματίες έπρεπε οπωσδήποτε να του βρουν ένα περιγραφικό ακρώνυμο. (Μιας κι έλειψα καιρό, για να εξιλεωθώ θα σας αποκαλύψω ένα από τα ένοχα μυστικά του επαγγέλματος: οι επιστήμονες λατρεύουμε να βρίσκουμε διασκεδαστικά ακρώνυμα για φαινόμενα, έρευνες, κώδικες. Μερικές φορές στο βαθμό του να αφήνουμε πίσω επείγουσα δουλειά.) Έτσι, το Steve κατέληξε να σημαίνει Strong Thermal Emission Velocity Enhancement (Ισχυρή επιτάχυνση θερμικής ακτινοβολίας).

Για μένα πάντως, πέρα από την αδιάψευστη εξωτερική ομορφιά του, ο Steve έχει αυτό το κάτι που μου εμπνέει χαμόγελο: τη φρεσκάδα μιας ανακάλυψης χωρίς επαγγελματίες. Μου θυμίζει πως επιστήμονας είναι όποιος παρατηρεί γύρω του με περιέργεια, όποιος ρωτάει και ερευνά μέχρι να φτάσει στην αλήθεια. Αυτό που έλειπε στους εκατοντάδες ακούραστους ερευνητές που τον κυνήγησαν ήταν η τεχνική κατάρτιση και ο (πανάκριβος) εξοπλισμός, αλλά σίγουρα δεν τους έλειπε η επιμονή, ο ενθουσιασμός και η φαντασία. Γι αυτό και η ανακάλυψη αυτή τους ανήκει.

in ,

Αξιολογήστε το άρθρο

27 points
Upvote Downvote

Total votes: 33

Upvotes: 30

Upvotes percentage: 90.909091%

Downvotes: 3

Downvotes percentage: 9.090909%

4
ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ

Παρακαλούμε Συνδεθείτε για να σχολιάσετε
2 Θέματα σχολίων
2 Απαντήσεις θεμάτων
0 Ακόλουθοι
 
Με τις περισσότερες αντιδράσεις
Δημοφιλέστερο θέμα σχολίου
3 Συντάκτες σχολίων
Εύα ΝτορμούσηidrilLouk Ritia Πρόσφατοι συντάκτες σχολίων
  Εγγραφείτε  
νεότερα παλαιότερα δημοφιλέστερα
Ειδοποίηση για
Louk Ritia
Μέλος

Και αναρωτιόμουν πού χάθηκε αυτή η ψυχή! Πολύ ενδιαφέρον άρθρο!!

idril
Μέλος

Εντυπωσιακότατο φαινόμενο… αλλά Steve?! Σκέφτηκα «το μωβ κουρέλι που στα μαλλιά της φόραγε η Νεφέλη» κι ας είναι παράφραση 🙂

Μας έλειψες με τα ωραία σου άρθρα, Εύα!