Στην πορεία προς μια διευρυμένη μητρότητα…θεωρία#5: Το αντιθετικό δίπολο άνδρας-γυναίκα στην Αποδόμηση του Ντεριντά

Πώς να γίνετε δυσάρεστες/οι με επιστημονικά επιχειρήματα…

Στη Λένα φτάνουν ενδεικτικά ερωτήματα όπως: «πότε θα γίνω μάνα», «πως θα καταλάβω αν θέλω να γίνω μάνα», πολλά κείμενα για τη δυσκολία να γίνει κάποια μάνα αλλά και ερωτήματα για το «πώς μια γυναίκα εργαζόμενη σκληρά μπορεί να είναι ταυτόχρονα και καλή μάνα», ή «πως μπορεί κανείς να μεγαλώσει σωστά ένα κορίτσι ή αντίστοιχα ένα αγόρι» ή «είναι το ίδιο καλή μια μονογονεϊκή ή ΛΟΑΤ οικογένεια με την κλασική» κλπ. Αυτό με ενέπνευσε, στη δική μου πορεία, να δώσω στον εαυτό μου καταρχάς, αλλά και σε όποιον άλλο ενδιαφέρεται εδώ μέσα, κάποιες απαντήσεις που έχουν δώσει κάποιοι ειδικοί επιστήμονες φιλοσοφώντας και μελετώντας εδώ και πολλά χρόνια. Δεν πρόκειται για ένα εκλαϊκευμένο εγχειρίδιο φιλοσοφίας (ας μη  κρίνουν αυστηρά όσοι έχουν κάνει Σπουδές Φύλου)

Θεωρία Νο5:

Το αντιθετικό δίπολο άνδρας-γυναίκα και η Αποδόμηση του Ζακ Ντεριντά

Στα προηγούμενα ποστ, με αφορμή τη μητρότητα σε μεγάλη ηλικία, «απαντήσαμε» διάφορα ερωτήματα. Από το γιατί θέλει μια γυναίκα να δώσει μέχρι και αγώνα για να γίνει μητέρα, έως τις έμφυλες ταυτότητες και την πατριαρχία (στη γλώσσα, στην οικογένεια, στην εξουσία και στην κοινωνία γενικά). Είπαμε ότι πολλές φεμινιστικές θεωρίες του δεύτερου κύματος, βασίστηκαν στον Δομισμό και στο Μεταδομισμό. Από όταν μιλήσαμε για τη θεωρία του δομιστή Ντε Σωσύρ, αναφερθήκαμε στα αντιθετικά δίπολα της γλώσσας, βάσει των οποίων δομείται ο δυτικός πολιτισμός. Επίσης μετά τις θεωρίες του μεταδομιστή ψυχαναλυτή Λακάν,  σας είχα πει ότι μια συνιστώσα του μεταδομισμού ασχολείται με αυτά. Αυτή λοιπόν είναι η Αποδόμηση, με πρώτο εκφραστή της το Ζακ Ντεριντά. Η Αποδόμηση  κατακρίνει την πλατωνική πεποίθηση ότι η ύπαρξη αποτελείται από αντιθέσεις, οι οποίες δόμησαν τη δυτική σκέψη, και  είναι ιεραρχικές. Δηλαδή  ο ένας πόλος της αντίθεσης θεωρείται ιεραρχικά σπουδαιότερος από τον άλλο: ψυχή και σώμα,  είναι και φαίνεσθαι, νοητό και  αισθητό, λόγος και γραφή, κυριολεξία και μεταφορά,  παρουσία και απουσία, πολιτισμός και φύση. Τι λέει λοιπόν ο Ντεριντά: πως στην πραγματικότητα οι αντιθέσεις ανάμεσα σε δύο πόλους, ορίζονται όχι μόνο με βάση τη διαφορά των πόλων αλλά και με βάση τα κοινά τους. Πιο απλά, οι δυο πόλοι έχουν μια άρρηκτη σχέση, ο ένας πόλος δεν υπάρχει χωρίς τον άλλο, ο ένας έχει ανάγκη από τον άλλο. Για παράδειγμα η έννοια πολιτισμός, δεν ορίζεται απλά σε αντίθεση με την έννοια φύση αλλά ενέχεται στην έννοια φύση, έχει προκύψει από (εξαρτάται από) την έννοια φύση, αλλά και αντίστροφα.

Για να πιάσουμε το νήμα που ενώνει όλα αυτά τα ποστ να αναφερθώ, στα αντιθετικά δίπολα που κυριαρχούν στην προσπάθεια μητρότητας με εξωσωματικές σε μεγάλη ηλικία. Στις προηγούμενες θεωρίες είχαμε τα δίπολα νέος-γέρος, φτωχός-πλούσιος, γόνιμος-υπογόνιμος, φύση-κοινωνία θα προσθέσω εδώ κι άλλα. Καριέρα vs μητρότητα,   γερασμένο ωάριο vs  αειθαλές σπερματοζωάριο, πατρότητα vs μητρότητα ( χιούμορ γιατρού: τον σύντροφο τον θέλουμε μόνο για  το σπέρμα και τα λεφτά του) κλπ Γενικά ενώ στην ιστορία μου υπήρχε η προσπάθεια ενός ζευγαριού, κι όχι πχ μόνη γυναίκα, τελικά στην όλη διαδικασία, όπως σας έχω ήδη διηγηθεί, μου φάνηκε πως το βασικό αντιθετικό δίπολο ήταν το: γυναίκα vs  άνδρας. Το πιο «γουάου» που κάποιοι γιατροί βρήκαν να μου πουν, ήταν ότι η μήτρα θα κάνει πάντα την γυναίκα να «υπερέχει» του άνδρα, να έχει δηλαδή το πλεονέκτημα του δοχείου ζωής. Πολλά έχουν ειπωθεί εδώ μέσα για τη γυναίκα-δοχείο αλλά άντε, ας πούμε ότι ειπώθηκε για καλό. Η φάση ώρες ώρες μου φαινόταν μητριαρχία εναντίον πατριαρχίας. Ας δούμε όμως τι είχαν να πουν οι φεμινίστριες για το συγκεκριμένο αντιθετικό  δίπολο, με αφορμή τις θεωρίες της Αποδόμησης.

Για φεμινίστριες όπως οι λεγόμενες «Γαλλίδες», κάθε είδους αποδόμηση- ανατροπή δομών του παραδοσιακού πολιτισμού (πχ οι συμβάσεις των παραδοσιακών λογοτεχνικών ειδών, οι αυστηροί κανόνες της γραμματικής και του συντακτικού κλπ μιας κι αυτές οι θεωρίες ξεκινούν από τη λογοτεχνική κριτική), ακόμα και αν δεν σχετίζεται ρητά με θέματα φύλου και σεξουαλικότητας, αποτελεί κέρδος για το γυναικείο κίνημα. Οι φεμινίστριες λοιπόν μετέφεραν την κριτική από τη λογοτεχνία στο δίπολο άνδρας-γυναίκα, όπου φυσικά ο πόλος άνδρας θεωρείται ιεραρχικά πρώτος και ισχυρότερος. Βάσει και της θεωρίας του Ντεριντά, αμφισβήτησαν και αποδόμησαν  αυτό το φλέγον δίπολο, καθώς η ύπαρξή του βασίζεται στην απώθηση των διαφορών εντός των δυο κατηγοριών. Διότι υπάρχουν διαφορές μέσα στους ίδιους τους πόλους. Πχ η κάθε γυναίκα είναι ένα «μη ενιαίο» υποκείμενο, η ίδια εμπεριέχει ένα σωρό διαφορές. Οι φεμινίστριες τονίζουν πως, η γυναίκα θεωρείται το «έτερο» του άντρα, ένας «μη άντρας», αλλά αυτό δε σημαίνει ότι είναι ελαττωματική επειδή στο συγκεκριμένο δίπολο ο άνδρας θεωρείται ιεραρχικά πρώτος. Αντίστοιχα  καταλήγουν πως και ο άντρας είναι αυτό που είναι,χάρη  στη συνεχή σύγκριση με αυτό το “έτερο”.

Θα δώσουμε κι ένα άλλο παράδειγμα γιατί τις φεμινίστριες τις απασχολεί ιδιαίτερα το θέμα της σεξουαλικότητας. Στο δίπολο ετεροφυλόφιλος και ομοφυλόφιλος οι ετεροφυλόφιλοι θεωρούνται ιεραρχικά πρώτοι και καλύτεροι. Όμως εντός της κάθε ιδιότητας μπορεί να  ενυπάρχουν και τα δυο. Η μεταδομιστική προσέγγιση, τόσο της λογοτεχνίας, όσο και του φύλου βοηθάει πολύ τα φεμινιστικά αλλά και τα κινήματα ομοφυλόφιλων να κριτικάρουν και να αποδομήσουν τις «πολιτικές των ταυτοτήτων». Μάλιστα οι φεμινιστικές θεωρίες χρησιμοποιούν τη λογοτεχνική κριτική δίνοντας και μια ακόμη διάσταση:  ότι η γλώσσα, ο λόγος, η λογοτεχνία κλπ «κατασκευάζουν» τις έννοιες άντρας, γυναίκα και παιδί.  Επομένως κατασκευάζουν τα δύο φύλα. Στο επόμενο ποστ θα αναλύσουμε τη σεξουαλικότητα αλλά και την εξουσία του πατριαρχικού λόγου μέσα από την τελευταία συνιστώσα του μεταδομισμού: τις θεωρίες του Μισέλ Φουκώ.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News

in

Αξιολογήστε το άρθρο

8 points
Upvote Downvote

7
ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ

Παρακαλούμε Συνδεθείτε για να σχολιάσετε
6 Θέματα σχολίων
1 Απαντήσεις θεμάτων
1 Ακόλουθοι
 
Με τις περισσότερες αντιδράσεις
Δημοφιλέστερο θέμα σχολίου
5 Συντάκτες σχολίων
angusΝατάσσα Γ.Διάφανο ΣελοφάνEvey Πρόσφατοι συντάκτες σχολίων
  Εγγραφείτε  
νεότερα παλαιότερα δημοφιλέστερα
Ειδοποίηση για
Διάφανο Σελοφάν
Μέλος
Εθισμένος στα Lenoji
Up/Down Voter
Χρόνια συμμετοχής
Συνεργάτης

Ο,τι έχει σχέση με τον άνθρωπο είναι κοινωνικές κατασκευές. Από τη στιγμή που θα γεννηθείς (και πριν γεννηθείς) και μάθουν το φύλο σου θα σου πάρουν τα αντίστοιχα ρουχαλακια και παιχνιδάκια. Όταν μεγαλώσεις λίγο ακόμη θα σε βαπτίσουν. Λίγο αργότερα, αν είσαι αγορι, θα σε ρωτάνε αν έχεις κορίτσι (και επειδή είσαι αγόρι θα στο ρωτάνε από το νηπιαγωγείο) ενώ αν είσαι κορίτσι πρώτα θα φτάσεις στην πρέπουσα ηλικία των 20 και μετά θα σε ρωτήσουν και εσένα αν έχεις κανένα παλικάρι…για να παντρευτείς. Αν είσαι αγόρι θα μάθεις να οδηγείς από τα 10 σου χρόνια, θα σου πάρουν και… Διαβάστε περισσότερα »

Μέλος
Up/Down Voter
Εθισμένος στα Lenoji
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Ήρωας

“η γυναίκα θεωρείται το «έτερο» του άντρα, ένας «μη άντρας»,” Αυτό που θυμίζει τον χριστιανικό μύθο ότι η Εύα δημιουργήθηκε από το πλευρό του Αδάμ. Το πόσο λανθασμένη είναι αυτή η άποψη αποδεικνύεται (και) από το ότι, βιολογικά, όλοι σαν έμβρυα αρχικά είμαστε θηλυκά απλά κάποια στιγμή κάποια έμβρυα γίνονται αρσενικά.

angus
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Ενθουσιώδης

Όταν βλέπω Ντεριντά και Λακάν αισθάνομαι όπως ο Βλάσης στην ποιητική βραδιά. Προτιμω να πάω στου Λαμογια

Μέλος
Up/Down Voter
Εθισμένος στα Lenoji
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Ήρωας

Στο “χιούμορ γιατρού: τον σύντροφο τον θέλουμε μόνο για το σπέρμα και τα λεφτά του” μπορούμε να απαντήσουμε: “Σιγά σιγά αρχίζουμε να βγάζουμε λεφτά και οι γυναίκες, άρα δεν θα χρειαζόμαστε τα λεφτά του συντρόφου.”.

Μέλος
Up/Down Voter
Εθισμένος στα Lenoji
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Ήρωας

“η μήτρα θα κάνει πάντα την γυναίκα να «υπερέχει» του άνδρα, να έχει δηλαδή το πλεονέκτημα του δοχείου ζωής.”
Εγώ πιστεύω ότι όντως η μήτρα δίνει ένα πλεονέκτημα στην γυναίκα, αν συνδυαστεί με το δικαίωμα στη έκτρωση: δηλαδή, το πλεονέκτημα ότι η γυναίκα τελικά αποφασίζει (με βάση το αν θα κάνει έκτρωση ή όχι) το αν θα γεννηθεί ένα παιδί.

Evey
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Συμμετέχων

Σε έχασα λίγο με τα δίπολα αλλά παραμένω εκστασιασμένη από αυτά που διαβαζω..