Στην πορεία προς μια διευρυμένη μητρότητα… θεωρία #2: Ο Λακάν και οι φεμινίστριες

Πώς να γίνετε δυσάρεστες/οι με επιστημονικά επιχειρήματα…

Στη Λένα φτάνουν ενδεικτικά ερωτήματα όπως: «πότε θα γίνω μάνα», «πως θα καταλάβω αν θέλω να γίνω μάνα», πολλά κείμενα για τη δυσκολία να γίνει κάποια μάνα αλλά και ερωτήματα για το «πώς μια γυναίκα εργαζόμενη σκληρά μπορεί να είναι ταυτόχρονα και καλή μάνα», ή «πως μπορεί κανείς να μεγαλώσει σωστά ένα κορίτσι ή αντίστοιχα ένα αγόρι» ή «είναι το ίδιο καλή μια μονογονεϊκή ή ΛΟΑΤ οικογένεια με την κλασική» κλπ. Αυτό με ενέπνευσε, στη δική μου πορεία, να δώσω στον εαυτό μου καταρχάς, αλλά και σε όποιον άλλο ενδιαφέρεται εδώ μέσα, κάποιες απαντήσεις που έχουν δώσει κάποιοι ειδικοί επιστήμονες φιλοσοφώντας και μελετώντας εδώ και πολλά χρόνια. Δεν πρόκειται για ένα εκλαϊκευμένο εγχειρίδιο φιλοσοφίας (ας μη  κρίνουν αυστηρά όσοι έχουν κάνει Σπουδές Φύλου)

Θεωρία Νο2

Ο Λακάν και οι φεμινίστριες

Στο προηγούμενο ποστ είχαμε μείνει στο θυμό για τις «μισογυνικές» θεωρίες του Φρόυντ. Θυμίζω ότι χρησιμοποιώ σαν παράδειγμα μελέτης, τη συνθήκη μιας μεγαλύτερης γυναίκας που θέλει να γίνει μητέρα. Μετά κι από τη θεωρία Νο1, θα προσπαθήσω να δείξω ότι μια τέτοια γυναίκα δεν το κάνει για να «ολοκληρωθεί». Στο παράδειγμα μας έχουμε ως δεδομένο ότι μετά τα 40, και οπωσδήποτε εκεί στο όριο των 45, ένα ζευγάρι ή μια μόνη γυναίκα θα επισκεφτεί πολλούς γυναικολόγους και κέντρα εξωσωματικής. Να σημειώσουμε δε, πως πολλές γυναίκες φτάνουν σε αυτή την ηλικία, με μια αίσθηση στο πίσω μέρος του μυαλού, ότι ακόμη κι αν έχουν μεγαλώσει υπάρχει και η εξωσωματική. Αυτό θέλω να το κρατήσετε γιατί θα ακολουθήσουν θεωρίες που θα το σχολιάσουν. Επίσης να πω και προσωπικά ότι μεγάλη κι εγώ συνειδητοποίησα ότι η διαδικασία της εξωσωματικής είναι το ίδιο τυχαία, με το φυσιολογικό τρόπο σύλληψης σε νεότερη ηλικία. (Η  διαφορά βέβαια έγκειται στο μεγάλο οικονομικό κόστος.) Πριν παραθέσω τη θεωρία Νο2, λοιπόν που εμένα με παρηγόρησε, θέλω να σταθώ στα εξής: Το πιο δυσάρεστο σε μια προσπάθεια εξωσωματικής σε γυναίκα μετά τα 40-45,  είναι ότι στα λόγια των γιατρών υπάρχουν συνεχώς λέξεις με πρώτο συνθετικό, το «υπό», το «μη» και το «α» στερητικό. Υπογόνιμη, μη κατάλληλη, ανίκανη άρα ελαττωματική. Οσο πιο πολλές οι (αποτυχημένες) προσπάθειες (και όσο πιο πολλά χρήματα, για να μην ξεχνιόμαστε) τόσο περισσότερο οι γυναίκες ή το ζευγάρι θα ακούσουν αυτούς τους χαρακτηρισμούς, εκτός σπανίων περιπτώσεων που η τύχη είναι με το μέρος τους και ξεμπερδεύουν με την πρώτη. Γενικά πάντως, guess what, η γενετική δε μπορεί να κάνει θαύματα κι ας έχεις όλα τα λεφτά του κόσμου. Γιατί λοιπόν μια γυναίκα ή ένα ζευγάρι τα περνάει όλα αυτά; Αυτό λοιπόν ήταν το δικό μου υπαρξιακό, πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό ερώτημα.

Ας δούμε πως με βοήθησε ο Λακάν και γιατί πολλές φεμινιστικές θεωρίες πάτησαν στις θεωρίες του. Καταρχάς να πούμε, ότι ο μεγάλος ψυχαναλυτής εκφράζει τον λεγόμενο Μεταδομισμό, που έχει πολλές συνιστώσες οι οποίες ακριβώς βοήθησαν στα δικά μου ερωτήματα ( και θα παρουσιαστούν στα επόμενα ποστ). Αρχικά θα συγκρίνω τις θεωρίες του Λακάν με αυτές του Φρόυντ, όσον αφορά την οιδιπόδεια φάση των παιδιών, δηλαδή την ηλικία των τριών ετών. Ο Λακάν λοιπόν, υποστηρίζει για τα μικρά παιδιά (αγόρια ή κορίτσια) ότι κατά την προ-οιδιπόδεια φάση της ανάπτυξης τους, βρίσκονται στο στάδιο του λεγόμενου «Φαντασιακού». Δηλαδή, σε μια κατάσταση που ο διαχωρισμός ή η ταύτιση με τη μητρική φιγούρα, είναι κάτι που καθοδηγείται από εικόνες κι αισθήσεις κι όχι από λόγο. Το παιδί σε αυτή τη φάση, «καθρεφτίζεται» στον εξωτερικό κόσμο προκειμένου να αποκτήσει αντίληψη του εαυτού του. Αυτό το «καθρέφτισμα», γίνεται πρώτα και κύρια στο βλέμμα των γονιών. (Βλέπουμε το ποιοι είμαστε στα μάτια των άλλων, όπως συχνά λέμε μεγαλώνοντας.) Επομένως η αυτοαντίληψή του παιδιού, είναι ήδη φορτισμένη από κοινωνικές και συμβολικές προσδοκίες – επιθυμίες, καταρχάς των γονέων. Ο Λακάν λοιπόν λέει κάτι που βρίσκει περισσότερο σύμφωνες τις φεμινίστριες: «Ο αποχωρισμός από τη μητέρα, και η συνακόλουθη κοινωνικοποίηση, δεν είναι το ψυχικό αποτέλεσμα της παρέμβασης του βιολογικού πατέρα και συμβαίνει ανεξάρτητα από το αν υπάρχει ή όχι η παρουσία του βιολογικού πατέρα στη ζωή του παιδιού.» (Δεν ξέρω για εσάς, αλλά εμένα πολύ με ανακούφισε αυτή του η θεωρία. Μου φάνηκε μια μεγάλη αγκαλιά, που χωράει πολλών  ειδών οικογένειες!)

Το παιδί λοιπόν, σύμφωνα με τον Λακάν εισάγεται σιγά σιγά στον κόσμο (δλδ στον «πολιτισμό» μας) με τη χρήση του λόγου. Το «Φαντασιακό» στάδιο δηλαδή αντικαθίσταται από το  «Συμβολικό». Το «Συμβολικό» όμως, είναι οργανωμένο γύρω από τον «Συμβολικό Φαλλό». Δηλαδή τους νόμους, την εξουσία, την γνώση, που στον δυτικό πολιτισμό είναι «φαλλοκεντρικές» καθώς είναι άρρηκτα συνυφασμένες με την πατριαρχική κοινωνική δομή. Έτσι κατά τον Λακάν, τα αγόρια θα πασχίσουν να αποκτήσουν την ισχύ του Συμβολικού Φαλλού (που ακόμη δεν έχουν) και τα κορίτσια θα πασχίσουν να λειτουργήσουν έτσι ώστε ο άνδρας να μη νιώθει «ελλειπής» ή «ευνουχισμένος». Αυτός ο ρόλος της γυναίκας ως αντικείμενο επιθυμίας για τον άνδρα, ακριβώς επειδή είναι «ρόλος», ονομάστηκε «μασκαράτα» (Φυσικά ούτε αυτή η αντίληψη της θηλυκότητας  βρήκε σύμφωνες τις φεμινίστριες). Για να καταλήξω και για να καταλάβετε πως με βοήθησε αυτή η θεωρία ας εξηγηθώ: εφόσον ο άνθρωπος ξεκινά τη ζωή του ως ένα υποκείμενο (έμφυλο) ενός υπάρχοντος λόγου (ενός πατριαρχικού λόγου) που εξαρτάται άμεσα από συγκεκριμένες πατριαρχικές εξουσίες- ιδεολογίες, σημαίνει ότι έχω κάτι συγκεκριμένο εναντίον του οποίου μπορώ να αγωνιστώ! Ακριβώς αυτό είπαν οι φεμινίστριες του δεύτερου κύματος, εντόπισαν δηλαδή ότι αυτό που τις θυμώνει είναι ο πατριαρχικός λόγος και η πατριαρχική εξουσία. Αυτό το ποστ λοιπόν ξεκίνησε με τον ενοχλητικό λόγο των γιατρών (συνήθως ανδρών) και με την απόφαση πως είναι σημαντικό για μένα να συνειδητοποιήσω τι με θυμώνει στις διάφορες καταστάσεις που έχω αποφασίσει να υποστώ. Με τις θεωρίες που θα ακολουθήσουν, ελπίζω να καταλάβετε γιατί με βοήθησε ο μεταδομισμός και ίσως συμφωνήσετε στο τέλος κι εσείς.

in

Αξιολογήστε το άρθρο

14 points
Upvote Downvote

11
ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ

Παρακαλούμε Συνδεθείτε για να σχολιάσετε
6 Θέματα σχολίων
5 Απαντήσεις θεμάτων
2 Ακόλουθοι
 
Με τις περισσότερες αντιδράσεις
Δημοφιλέστερο θέμα σχολίου
8 Συντάκτες σχολίων
πόντια ιντερνάσιοναλΝατάσσα Γ.no_rootsLouk RitiaΤο_κοτσύφι Πρόσφατοι συντάκτες σχολίων
  Εγγραφείτε  
νεότερα παλαιότερα δημοφιλέστερα
Ειδοποίηση για
Μέλος
Up/Down Voter
Εθισμένος στα Lenoji
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Ήρωας

Και ύστερα σου λένε ότι: “Η διαφορετική συμπεριφορά των δύο φύλων σε πολλά θέματα είναι κάτι βιολογικό αφού από πολύ μικρή ηλικία βλέπουμε διαφορετικές συμπεριφορές στα δύο φύλα.”. Μα, βλέπουμε διαφορετική συμπεριφορά στα δύο φύλα από πολύ μικρή ηλικία γιατί από πολύ μικρή ηλικία τα παιδιά αντιλαμβάνονται τον έξω κόσμο, την κοινωνία και η κοινωνία είναι ακόμα πατριαρχική, άρα οι συμπεριφορές των παιδιών θα επηρεαστούν ανάλογα με το πώς φέρεται στο κάθε φύλο η κοινωνία. Άρα η διαφορετική συμπεριφορά των δύο φύλων δεν είναι κάτι βιολογικό αλλά κοινωνικό, άρα μπορεί να αλλάξει.

leas
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Advocate

Νατάσσα, αν μου επιτρέπεις να προτείνω το τεύχος 10 ενός ελληνικού ψυχαναλυτικού περιοδικού με τίτλο ‘Οιδίπους’. Αυτό το τεύχος έχει τίτλο ‘Η ψυχανάλυση και το θήλυ’. Εκεί θα βρεις πραγματικά συμπυκνωμένη γνώση σχετικά με τις 5 κατευθύνσεις του Φρόυντ σχετικά με το θέμα, αναλυτικά τις θεωρίες του Λακάν αλλά και το τι πρεσβεύει η σύγχρονη ψυχανάλυση, τις παραδοχές, τις αμφισβητήσεις και τις εξελίξεις. Χωρίς υπερβολή θα πω ‘τα έχει όλα μέσα σε 260 σελίδες’.

πόντια ιντερνάσιοναλ
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Επιβεβαιωμένος Χρήστης
Δημιουργός Κειμένων
Ειδικός

Ε λοιπόν, αν δεν ήμουν τόσο πελαγωμένη και τα χάλια μου τα μαύρα όταν έκανα τις επισκέψεις στους γιατρούς, μια χαρά θα τους στόλιζα για τον απρόσεκτο στην καλύτερη περίπτωση και απαράδεκτο στη χειρότερη, λόγο τους. Έχω μεγάλο ταλέντο στα χείλη, κρίμα που πήγε χαμένο. Επειδή όμως επισκέφθηκα και γυναίκα, η δική μου εμπειρία είναι η ίδια, ανεξαρτήτως φύλου γιατρού. Η μόνη διαφορά είναι ότι η γυναίκα ήταν σε δημόσιο νοσοκομείο. Για μένα ήταν αδιανόητο να πηγαίνω κάπου και να πληρώνω για να μη με σέβονται, άργησα λίγο βέβαια να το συνειδητοποιήσω γιατί είχα αλλού το μυαλό μου. Σεβασμό εννοώ… Διαβάστε περισσότερα »

no_roots
Μέλος
Up/Down Voter
Εθισμένος στα Lenoji
Δημιουργός Κειμένων
Χρόνια συμμετοχής
Θρύλος

Έτσι είναι, ακριβώς όπως τα περιγράφεις. Νομίζω όμως πως ακριβώς το ότι είχες το σθένος να φύγεις (και έφυγες τελικά), είναι που “προκαλούσε” το ύφος και την αγένεια από μέρους τους, γιατί ίσως ήταν αρκετά εμφανής η πρόθεσή σου. Το σκεφτόμουν τότε που αντιμετώπιζα τα ίδια, ενώ γνώριζα και έβλεπα γυναίκες στις οποίες συμπεριφέρονταν αλλιώς, διαφορετικά, σίγουρα καλύτερα. Νομίζω πως αυτή ακριβώς η αμφισβήτηση της αυτού μεγαλειότητάς τους (που φαίνεται στο βλέμμα ρε παιδί μου, δεν κρύβεται) σα να “προκαλούσε” το μη σεβασμό προς εσένα (ή εμένα), χωρίς αυτό να δικαιολογεί τίποτα προφανώς. Επίσης, το γεγονός πως η άσχημη συμπεριφορά… Διαβάστε περισσότερα »

πόντια ιντερνάσιοναλ
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Επιβεβαιωμένος Χρήστης
Δημιουργός Κειμένων
Ειδικός

Θα προτιμούσα να είχα το σθένος να φύγω επί τόπου και όχι να παραμείνω ακούγοντας ό,τι ήθελαν να πουν εκείνοι ικανοποιώντας τα δικά τους συναισθήματα. Εγώ πήγαινα εκεί, επειδή ΔΕΝ ήμουν καλά. Πήγαινα εκεί βλέποντας στο πρόσωπο τους έναν βοηθό, έναν γνώστη, έναν συμπαραστάτη, έναν Άνθρωπο. Δείχνοντας μεγάλο σεβασμό στο ότι αυτοί οι άνθρωποι κόπιασαν πολύ για να είναι σε θέση να με βοηθήσουν. Μάλλον όμως περίμεναν να βλέπω έναν Θεό. Γενικά νομίζουν ότι όλα έχουν να κάνουν με τους ίδιους, όπως όλοι οι κομπλεξικοί χαρακτήρες. Κανέναν δεν βλέπω σαν Θεό, από κανέναν δεν κρέμομαι. Ζητάω βοήθεια και ευχαριστώ όποιον… Διαβάστε περισσότερα »

Louk Ritia
Μέλος
Εθισμένος στα Lenoji
Up/Down Voter
Χρόνια συμμετοχής
Επιβεβαιωμένος Χρήστης
Δημιουργός Κειμένων
Ειδικός

Πολύ ενδιαφέρουσα αυτή η σειρά κειμένων!

Evey
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Συμμετέχων

Τρομερά ενδιαφέρον. Περιμένω τη συνέχεια.

Το_κοτσύφι
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Advocate

Εγώ κλασικά, βλέπω συντακτρια Νατάσσα – ανοιγω, διαβάζω – καρδουλωνω. Ενίοτε και με διαφορετική σειρά.