Στην πορεία προς μια διευρυμένη μητρότητα…θεωρία #7: Η αναταραχή φύλου της Μπάτλερ

Πώς να γίνετε δυσάρεστες/οι  με επιστημονικά επιχειρήματα…

Στη Λένα φτάνουν ενδεικτικά ερωτήματα όπως: «πότε θα γίνω μάνα», «πως θα καταλάβω αν θέλω να γίνω μάνα», πολλά κείμενα για τη δυσκολία να γίνει κάποια μάνα αλλά και ερωτήματα για το «πώς μια γυναίκα εργαζόμενη σκληρά μπορεί να είναι ταυτόχρονα και καλή μάνα», ή «πως μπορεί κανείς να μεγαλώσει σωστά ένα κορίτσι ή αντίστοιχα ένα αγόρι» ή «είναι το ίδιο καλή μια μονογονεϊκή ή ΛΟΑΤ οικογένεια με την κλασική» κλπ. Αυτό με ενέπνευσε, στη δική μου πορεία, να δώσω στον εαυτό μου καταρχάς, αλλά και σε όποιον άλλο ενδιαφέρεται εδώ μέσα, κάποιες απαντήσεις που έχουν δώσει κάποιοι ειδικοί επιστήμονες φιλοσοφώντας και μελετώντας εδώ και πολλά χρόνια. Δεν πρόκειται για ένα εκλαϊκευμένο εγχειρίδιο φιλοσοφίας (ας μη  κρίνουν αυστηρά όσοι έχουν κάνει Σπουδές Φύλου)

Θεωρία Νο 7:

Η Τζούντιθ Μπάτλερ κι άλλες σημαντικές φιλόσοφοι φεμινίστριες (βιβλιογραφία για να βρείτε τις δικές σας θεωρίες)

 Έφτασα στο τελευταίο ποστ αυτής της σειράς κι ελπίζω να μη φάνηκε πολύ παρακινδυνευμένη και εκλαϊκευμένη στους γνώστες. Όπως είπα και από το πρώτο ποστ, η προσπάθεια μου ήταν, με αφορμή την προσωπική μου πορεία προς τη μητρότητα σε μεγάλη ηλικία, να αναπτύξω άμυνες έναντι σε σωρεία πατριαρχικών στερεοτύπων που αντιμετώπισα. Οι θεωρίες που σας παρέθεσα, είναι διαβάσματα που με βοήθησαν να βάλω σε μια σειρά τις σκέψεις μου και να ανατρέψω διάφορα συναισθήματα μειονεκτικότητας που με προβλημάτισαν, με θύμωσαν με λύπησαν. Θωρήσαμε λοιπόν με τη Λένα ότι, αφού έδωσαν σε μένα απαντήσεις και δύναμη, (καθώς κι επιχειρήματα ενάντια σε εξουσιαστικούς-πατριαρχικούς λόγους που συνάντησα), να τα ταξινομήσω και να τα μοιραστώ μαζί σας. Παρουσίασα θεωρίες με αφορμή τη δική μου ιστορία και το θέμα της μητρότητας, όμως προσπάθησα να το διευρύνω παρουσιάζοντας σκέψεις που έχουν να κάνουν με αυτό που ασχολούμαστε εδώ στο Α-μπα, δηλαδή την πατριαρχία γενικότερα. Σε αυτό το τελευταίο ποστ θα σας αφήσω πληροφορίες για τις πιο σημαντικές φεμινίστριες φιλοσόφους, ψυχαναλύτριες, κριτικούς λογοτεχνίας κλπ καθώς και διάφορες πηγές που μπορείτε να συμβουλευτείτε αν θέλετε. Εσείς αν εντρυφήσετε μπορεί να λάβετε απαντήσεις σε δικά σας ζητήματα και να καταλάβετε πολλά περισσότερα από εμένα.

Μετά κι από το Φουκώ όμως, αποφάσισα να κλείσω με μια αρκετά σύγχρονη φιλόσοφο και τις θεωρίες της. Συγκεκριμένα με τη  Τζούντιθ Μπάτλερ και το βιβλίο της «Αναταραχή Φύλου» του 1990 (Gender Trouble). Η Τζούντιθ Μπάτλερ λοιπόν είναι γνωστή για τη θεωρία της για την «επιτελεστικότητα» (performativity) του φύλου. Επειδή ο κύριος όρος που συνάντησα ήταν η «παραστασιακή επιτέλεση» κι επειδή ξέρω ότι ακούγεται ακαταλαβίστικος, θα προσπαθήσω να εξηγήσω αυτά που κατάλαβα με δικά μου λόγια. Tο κεντρικό εγχείρημα του σημαντικού βιβλίου της,  είναι να δείξει πώς και γιατί βιολογικό φύλο, κοινωνικό φύλο και σεξουαλικότητα δεν είναι αναγκαίο να προσαρμόζονται στη διπολική δομή της ετεροφυλοφιλίας. Η Μπάτλερ χρησιμοποιεί τον όρο επιτελεστικότητα ακριβώς για να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα, προσφέρει απλά την επιφάνεια πάνω στην οποία, διάφορες πράξεις, κινήσεις και χειρονομίες αποκτούν έμφυλο νόημα. «Η απόκτηση της έμφυλης ταυτότητας εξαρτάται από την επανάληψη  παραστασιακών επιτελέσεων» διάβασα κι εξηγώ λοιπόν. Σε μια κοινωνία υπάρχουν διάφορες «τελετουργίες» μεταφορικά και κυριολεκτικά. Στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον προσπαθούμε τα παιδιά που μεγαλώνουμε να συμπεριφέρονται «όμορφα», «χαριτωμένα», «σωστά», κλπ. Τα κορίτσια φοράνε ροζ και παίζουν με κούκλες, τα αγόρια παίζουν με όπλα και δεν κλαίνε κλπ είναι τα επαναλαμβανόμενα κλισέ. Τα παιδιά μιμούνται τους μεγάλους καθημερινά, σαν να παίζουν ρόλους σε μίνι θεατρικά έργα. Επομένως, σαφώς υπάρχει διαμόρφωση των φύλων με συνεχείς παρεμβάσεις από τους μεγαλύτερους στους μικρότερους. Όπως πάνω στο θεατρικό σανίδι οι ηθοποιοί παίζουν ένα ρόλο, έτσι και πάνω στο σώμα μας «παίζονται» τα φύλα σαν μια παράσταση. Το σημαντικότερο είναι όμως να κρατήσουμε γιατί η Μπάτλερ το λέει αυτό (κι εγώ προσπαθώ να σας το μεταφέρω). Το λέει λοιπόν ως κάτι αισιόδοξο, με την έννοια ότι αν κάποιος από μικρός παρασταίνει (ή «πράττει» όπως λέει) το φύλο του, αυτό σημαίνει ότι κατά κάποιο τρόπο μπορεί να το ελέγξει-επιλέξει. Αρα οι διαδικασίες διαμόρφωσης του φύλου μπορούν κάποτε να καταλήξουν σε εναλλακτικές διαφοροποιημένες σεξουαλικές ταυτότητες κι όχι αυτές που θεωρούμε δεδομένες.

Οπότε (απευθυνόμενη στις γυναίκες κυρίως), να πω ότι το δικό μου συμπέρασμα ήταν ότι: υπάρχει όντως λόγος που αντιδρούμε και αντιστεκόμαστε. Διότι υπάρχουν εναλλακτικές κι επομένως, ακόμη κι ότι γράφουμε κι αντιδρούμε όλες κι όλοι στο Α μπα, για μένα είναι μια πολιτική πράξη κι όχι απλά κάτι να περνάμε την ώρα μας. Ελπίζοντας ότι σας φάνηκαν αισιόδοξες, ενδιαφέρουσες και βοηθητικές όλες αυτές οι θεωρίες, ας κλείσω δίνοντας κάποια ονόματα και κάποιες πηγές, όπως υποσχέθηκα.  Εκτός λοιπόν από τη Τζούντιθ Μπάτλερ που παρότι αρκετά σύγχρονη έχει μελετηθεί αρκετά, έχουμε φυσικα παλιότερες φιλοσόφους. Ανέφερα πχ στη θεωρία Νο 5 τις «Γαλλίδες» (δηλαδή την Ηλέν Σιξού, τη Τζούλια Κρίστεβα  και τη Λυς Ιριγκαρέ). Με πολύ πλούσια βιβλιογραφία μεταφρασμένη και στα ελληνικά (για παράδειγμα)

Να πω ότι για να γράψω περιληπτικά όλα αυτά ,βασίστηκα σε σημειώσεις της  Κας Ευγενίας Σηφάκη που διδάσκει «Σπουδές Φύλου και Λογοτεχνία» στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και βρέθηκαν στα χέρια μου από το διαδικτυακό μάθημα. Η ίδια είναι συντελεστής και της πολύ ενδιαφέρουσας διαδικτυακής εγκυκλοπαίδειας «Φυλοπαιδεία» που έχει να κάνει με θέματα φύλου.

Ενδεικτικά να σας αναφέρω κάποιες κατηγορίες για τις οποίες υπάρχουν εμπεριστατωμένα (με πολύ καλή βιβλιογραφία στο τέλος του κειμένου) και ενδιαφέροντα κείμενα για το πώς σχετίζεται το φύλο με πεδία όπως: αρχιτεκτονική, γλώσσα, ιστορία, επιστημολογία, πολιτική επιστήμη, επιστήμες υγείας, αστικό/ ποινικό/ οικογενειακό δίκαιο, ψυχολογία, βιολογία,  κοινωνιολογία, μαθηματικά,  θεολογία, φυσικές επιστήμες.

Τέλος σημαντικό ελληνικό πόνημα πάνω στα θέματα φύλου είναι αυτό της Aθηνάς Αθανασίου με τίτλο «Φεμινιστική Θεωρία και Πολιτισμική Κριτική» Εκδόσεις Νήσος, 2006.

Ελπίζω ανάμεσα σε όλα τα παραπάνω να βρείτε απαντήσεις και επιχειρήματα και για δικά σας παρόμοια θέματα. Καλά διαβάσματα και καλή δύναμη σε όλους . Δυστυχώς κατά τη δημοσίευση αυτών των ποστ προέκυψε η καραντίνα από την οποία εύχομαι να βγούμε υγιείς και, τουλάχιστον, λίγο σοφότεροι.

in

Αξιολογήστε το άρθρο

7 points
Upvote Downvote

15
ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ

Παρακαλούμε Συνδεθείτε για να σχολιάσετε
5 Θέματα σχολίων
10 Απαντήσεις θεμάτων
1 Ακόλουθοι
 
Με τις περισσότερες αντιδράσεις
Δημοφιλέστερο θέμα σχολίου
10 Συντάκτες σχολίων
evaleePo the Pandadreammaker Πρόσφατοι συντάκτες σχολίων
  Εγγραφείτε  
νεότερα παλαιότερα δημοφιλέστερα
Ειδοποίηση για
Μέλος
Up/Down Voter
Εθισμένος στα Lenoji
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Ήρωας

“Τα παιδιά μιμούνται τους μεγάλους καθημερινά, σαν να παίζουν ρόλους σε μίνι θεατρικά έργα.”. Πχ. Το κορίτσι βλέπει μέσα στο σπίτι την μητέρα να παρακολουθεί πρωινάδικα και σαπουνόπερες, ενώ το αγόρι βλέπει τον πατέρα να παρακολουθεί ειδήσεις σχολιάζοντας την πολιτική. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, το κορίτσι μεγαλώνοντας να ασχολείται μόνο με σαχλαμάρες (πχ κουτσομπολιά, ζώδια), ενώ το αγόρι να διαμορφώσει πολιτική άποψη.

dreammaker
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Συμμετέχων

Η επιτυχια του ενχειρηματος μας εδω μεσα με μεταβολη των ορων συμπεριφορας – μαθησης , εχει πολυ μικρες πιθανοτητες. Οι διαφορες των φυλων που μας ειναι σημερα ανεπιθυμητες , εχουν ηδη αποτρυπωθει βιολογικα με εκατονταδες χιλιετιες εξεληξης. Όσο κι αν τον σπρωχνεις στο μπαλετο ο Κωστακης θα σκεφτεται το ποδοσφαιρο. Πρεπει να βασιστουμε στην εξεληξη για να εχουμε σταθερες αλλαγες. Δηλαδη ο Κωστακης να δυσκολευτει να αφησει απογονους. Το ιδιο και οι Μαριες που γουσταρουν Κωστακηδες κλπ. Διαφορετικα αυτο που θα πετυχουμε θα εχει μονο επιφανεια. Σκληρη , αδιαπεραστη , αλλα επιφανεια. Και απο κατω , στο μεσα θα βραζει… Διαβάστε περισσότερα »

cronopi@
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Συμμετέχων

Ένα Νόμπελ και γρήγορα για την επιστημονικοτατη ανάλυση της εξέλιξης των φύλων εδώ πέρα.

Για πες μας ρε Φωστήρα, τι ακριβώς έχει αποτΡυπωθει με χιλιάδες χρόνια εξέλιξης να μάθουμε κι εμείς

Μέλος
Up/Down Voter
Εθισμένος στα Lenoji
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Ήρωας

dreammaker, Υποστηρίζεις ότι “Οι διαφορες των φυλων που μας ειναι σημερα ανεπιθυμητες , εχουν ηδη αποτρυπωθει βιολογικα με εκατονταδες χιλιετιες εξεληξης.”. Τι λες;;; Συγνώμη αλλά βιολογική διαφορά των δύο φύλων είναι ότι πχ. {η γυναίκα κυοφορεί ή ότι ο άντρας είναι σωματικά πιο δυνατός}. Και αυτές τις βιολογικές διαφορές δεν μπορούμε και δεν προσπαθούμε να τις πειράξουμε. Διαφορές όπως πχ. {ο Κωστάκης παίζει ποδόσφαιρο ή οι άντρες είναι καλύτεροι στα μαθηματικά ή ότι μόνο οι άντρες δουλεύουν} δεν είναι βιολογικές διαφορές, είναι κοινωνικές διαφορές και γι αυτό μπορούν να αλλάξουν και μόλις μέσα σε εκατό χρόνια έχουν αρχίσει να αλλάζουν… Διαβάστε περισσότερα »

Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Συμμετέχων

Πως θα δυσκολευτεί να αφήσει απογόνους;

Αιλουροειδέστατο
Μέλος
Συμμετέχων

“Εκατοντάδες χιλιετίες εξέλιξης;” Μα ναι! Και οι χόμο χάμπιλις με μπαλέτα και ποδόσφαιρα ασχολούνταν, είναι γνωστό αυτό.

cronopi@
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Συμμετέχων

Καλέ ναι, όλοι οι άντρες στα δάχτυλα την παίζουν την πολιτικη, μέρα νυχτα πολιτική φιλοσοφία διαβάζουν και διαμορφώνουν αποψη. Δεν χαζολογανε με ποδόσφαιρα και αμαξια και αλλά τετοια ποταπά όπως οι γυναίκες με τα ζωδια και τα κουτσομπολιά (!)

Xthesini
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Ενθουσιώδης

Μα πραγματικά τι διαβάζουμε… Οι γυναίκες είναι κλεισμένες στο σπίτι και παρακολουθούν πρωινάδικα και σαπουνόπερες (δεν εργάζονται, δεν μορφώνονται, δεν έχουν άλλες δραστηριότητες, no, no) και οι άντρες βλέπουν μόνο ειδήσεις και ασχολούνται με την πολιτική. Από ποιον αιώνα μας παρακολουθείτε? Το ότι του Κωστάκη του αρέσει το ποδόσφαιρο επειδή έχει περάσει στο dna του και όχι λόγω των ρόλων που μας έχουν φορεθεί κοινωνικά, ασχολίαστο. Αυτό με τους απογόνους δεν το κατάλαβα καν.

Po the Panda
Μέλος
Εθισμένος στα Lenoji
Up/Down Voter
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Μέντορας

Ή αλλιώς, πώς καταρρίπτεις ένα στερεότυπο φέρνοντας ως επιχείρημα ένα άλλο στερεότυπο. Απλά θλίβομαι.

Po the Panda
Μέλος
Εθισμένος στα Lenoji
Up/Down Voter
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Μέντορας

Σόρι, αλλού πήγαινε το προηγούμενο σχόλιο.

lee
Μέλος
Συμμετέχων

Χοντρικά η Μπάτλερ είπε ότι “δεν γεννιέσαι, γίνεσαι”. Δεν δέχεται ούτε το “βιολογικό φύλο” γιατί θεωρεί ότι και αυτό είναι κατασκευή. Αυτή την ιδέα ίσως μας φαίνεται περίεργη εκ πρώτης όψεως: καλά δεν υπάρχουν φύλα; ‘Ομως ακόμη και για τη Βιολογία τα φύλα δεν είναι δύο πόλοι αλλά ένα συνεχές, και χώρια από αυτό υπάρχουν τουλάχιστον 12 διαφορετικές εκφράσεις φύλου! Η κατασκευή έγκειται στο ότι η κοινωνία παραβλέπει τις εκατοντάδες αποχρώσεις και κρατάει μόνο το δίπολο αρσενικό-θηλυκό, πάνω στην υποτιθέμενη φυσικότητα του οποίου χτίζει τους κανόνες αυτού που λέμε “άντρας” και “γυναίκα”. Το σημαντικό νομίζω είναι να επιλέγουμε τί κρατάμε… Διαβάστε περισσότερα »

dreammaker
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Συμμετέχων

Το οτι εχουν αποτυπωθει βιολογικα (στο DNA) δεν σημαινει οτι δεν αλλαζουν ή οτι δεν θελουμε να αλλαξουν. Εναν αλλο τροπο προτεινα , τον τελεσιδικα αποτελεσματικο, αυτον την φυσης.

Po the Panda
Μέλος
Εθισμένος στα Lenoji
Up/Down Voter
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Μέντορας

Θα ήθελα πολύ να διαβάσω τα papers που αποδεικνύουν οτι η προτίμηση του Κωστάκη για το ποδόσφαιρο κσι της Μαρίας για το μπαλέτο είναι αποτυπωμένες βιολογικά στο DNA. Φαντάζομαι οτι θα έχουν ανακαλύψει και τα γονίδια που είναι υπεύθυνα για αυτόν τον διαχωρισμό, τη θέση τους στα χρωμοσώματα, τον ακριβή τρόπο λειτουργίας τους και τους παράγοντες ενεργοποίησής τους, έτσι;

Μέλος
Συμμετέχων

Aγαπημενη κ.α Σηφακη <3

eva
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Συμμετέχων

Τι ωραία που ήταν η στήλη αυτή, μακάρι να συνεχιστεί! Ευχαριστούμε πολύ!! 🙂