Ο γάμος είναι μια δύσκολη πίστα για όλους, επειδή επιφέρει μαζί με τα πλεονεκτήματα και υποχρεώσεις. «Για τις καλές και τις κακές στιγμές, στα πλούτη και τη φτώχεια, στην υγεία και την ασθένεια, μέχρι να μας χωρίσει ο θάνατος». Είναι βαρύ. Κι έτσι κάποιοι σύζυγοι εγκαταλείπουν τις συζύγους τους. Όμως υπάρχει ένας λόγος που ανακύπτει ως στατιστικά πιθανότατος παράγοντας εγκατάλειψης κι αυτός δεν έχει να κάνει με όσα συνήθως καταμαρτυρούνται στις συζύγους, όπως γκρίνια για την καθημερινότητα, καυγάδες για τα οικονομικά ή την διαφορά δυναμικού στο σεξ. Κι έχει έμφυλο πρόσημο, πλήττει τις γυναίκες.
Ποιός είναι αυτός ο λόγος λοιπόν; Η ασθένεια της συζύγου.
Είναι ένα τεκμηριωμένο μοτίβο στους ετερόφυλους γάμους ότι οι σύζυγοι είναι σημαντικά πιο πιθανό να έρθουν σε διάσταση ή να διαζευχθούν από τις συζύγους τους όταν η σύζυγος αρρωστήσει σοβαρά παρά όταν ο σύζυγος είναι άρρωστος. Μελέτες δείχνουν μια έντονη ανισότητα μεταξύ των φύλων στο ζήτημα αυτό, με τους γάμους των γυναικών να αντιμετωπίζουν πολύ υψηλότερα ποσοστά εγκατάλειψης μετά από μια διάγνωση σοβαρής ασθένειας σε σύγκριση με τους γάμους των ανδρών.
Μια μελέτη του 2009 διαπίστωσε ότι οι γυναίκες αντιμετώπιζαν ποσοστό διαζυγίου ή χωρισμού 20,8% μετά τη διάγνωση καρκίνου ή σκλήρυνσης κατά πλάκας, σε σύγκριση με μόνο 2,9% για τους άνδρες με τις ίδιες παθήσεις.
Μεταγενέστερες μελέτες (2025, Journal of Marriage and Family) συνέχισαν να εντοπίζουν αυτήν την ανισότητα μεταξύ των φύλων, σημειώνοντας ότι οι άνδρες είναι πολύ πιο πιθανό να εγκαταλείψουν τις συζύγους τους κατά τη διάρκεια μιας κρίσης υγείας. Eίναι συγκεκριμένα 7 φορές πιθανότερο να χωρίσει ένα ζευγάρι όταν η γυναίκα ασθενεί απ’όταν ο άντρας. Οι Ιταλοί κοινωνικοί επιστήμονες Daniele Vignoli, Giammarco Alderotti και Cecilia Tomassini, σε μια 18ετή μελέτη, παρακολούθησαν περισσότερα από 25.000 ετεροφυλόφιλα ζευγάρια, ηλικίας 50 ετών και άνω, από 27 ευρωπαϊκές χώρες. Οι συμμετέχοντες ερωτήθηκαν επανειλημμένα και ρωτήθηκαν κάθε φορά για την υγεία τους, την κατάθλιψή τους, αν είχαν περιορισμούς σε ό,τι μπορούσαν να κάνουν στην καθημερινή ζωή χωρίς βοήθεια και αν ήταν ακόμα μαζί. Τα ευρήματα αναφέρθηκαν στο “Partners’ health and silver splits in Europe: A gendered pattern?”
Σύμφωνα με τα ευρήματα, για τους συζύγους 50 έως 64 ετών, όταν η σύζυγος είχε κακή υγεία αλλά ο σύζυγος όχι, ο γάμος τους ήταν πιο πιθανό να τελειώσει παρά όταν και οι δύο ήταν σε καλή υγεία. Όταν ο σύζυγος είχε κακή υγεία αλλά η σύζυγος όχι, δεν ήταν πιο πιθανό να χωρίσουν παρά όταν και οι δύο ήταν σε καλή υγεία.
Το ίδιο μοτίβο εμφανίστηκε και για τους καθημερινούς περιορισμούς. Όταν η σύζυγος είχε σοβαρούς περιορισμούς στην ικανότητά της να εκτελεί τις καθημερινές εργασίες, αλλά ο σύζυγός της όχι, το ζευγάρι ήταν πιο πιθανό να χωρίσει παρά όταν κανένας από τους δύο δεν αντιμετώπιζε σοβαρούς περιορισμούς. Και πάλι, αν η κατάσταση ήταν αντίστροφη και ο σύζυγος ήταν αυτός που είχε σοβαρούς περιορισμούς, ο γάμος δεν ήταν πιο πιθανό να τελειώσει παρά αν κανένας από τους δύο σύντροφους δεν είχε σοβαρούς περιορισμούς.
Όταν μια σύζυγος ήταν καταθλιπτική αλλά ο σύζυγός της όχι, ο γάμος ήταν πιο πιθανό να τελειώσει παρά αν κανένας από τους δύο σύντροφους δεν ήταν καταθλιπτικός. Αλλά ένας γάμος ήταν τουλάχιστον εξίσου πιθανό να τελειώσει όταν ο σύζυγος ήταν καταθλιπτικός και η σύζυγος όχι.
Για τα μεγαλύτερα σε ηλικία ζευγάρια, η κατάθλιψη είχε μεγαλύτερη σημασία από τη σωματική υγεία ή τους περιορισμούς στη δραστηριότητα. Για την κατάθλιψη, αναδύθηκε το έμφυλο μοτίβο: Εάν η σύζυγος ήταν καταθλιπτική αλλά ο σύζυγος όχι, ο γάμος ήταν πιο πιθανό να τελειώσει παρά αν κανένας από τους δύο δεν ήταν καταθλιπτικός. Αλλά εάν ο σύζυγος ήταν καταθλιπτικός και η σύζυγος όχι, το ζευγάρι δεν ήταν πιο πιθανό να πάρει διαζύγιο.
Είναι επιπλέον ένας σοβαρός λόγος για τον οποίο οι γυναίκες πρέπει να φροντίζουμε την σωματική και ψυχική μας υγεία, ενώ ταυτόχρονα προετοιμαζόμαστε να είμαστε εξασφαλισμένες
Παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτή την ανισότητα περιλαμβάνουν την πιθανή αδυναμία αντιμετώπισης του ρόλου του φροντιστή, την απώλεια συναισθηματικής και σωματικής οικειότητας και το βάρος της ευθύνης, αν και ορισμένοι μακροχρόνιοι γάμοι αποδεικνύονται πιο ανθεκτικοί.
Αναλυτικότερα οι αιτίες που σύζυγοι χωρίζουν τις ασθενείς γυναίκες τους
Πίεση από τον ρόλο του φροντιστή: Ο ρόλος του φροντιστή μπορεί να είναι ψυχολογικά εξαντλητικός και να οδηγήσει σε αυξημένο άγχος, το οποίο μπορεί να επιβαρύνει έναν γάμο.
Απώλεια Οικειότητας: Μερικοί άνδρες αναφέρουν την απώλεια τόσο της συναισθηματικής όσο και της σωματικής οικειότητας ως λόγο αποχώρησης, ακόμη και σε καταστάσεις που απειλούν τη ζωή τους.
Αδυναμία Προσαρμογής: Ένας σύζυγος μπορεί να αισθάνεται ότι «δεν συμφώνησε» με την κατάσταση και να δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει τις αλλαγές στη σύντροφό του και στη δυναμική της σχέσης του.
Προϋπάρχοντα Προβλήματα Σχέσης: Ορισμένες έρευνες υποδηλώνουν ότι οι άνδρες που εγκαταλείπουν άρρωστες συντρόφους μπορεί να έχουν ήδη βιώσει πλήξη ή έλλειψη ικανοποίησης στη σχέση πριν από την ασθένεια.
Παράγοντες που επηρεάζουν το αποτέλεσμα
Μακροζωία του συζυγικού έρωτα και βίου: Οι μακροχρόνιοι γάμοι είναι πιο πιθανό να παραμείνουν άθικτοι κατά τη διάρκεια μιας ασθένειας.
Θεραπεία Ζευγαριών: Η αναζήτηση επαγγελματικής υποστήριξης μπορεί να βοηθήσει τα ζευγάρια να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της ασθένειας και να αποτρέψουν πιθανές συζυγικές διαφωνίες.
Κοινωνική Υποστήριξη: Η ύπαρξη ισχυρών κοινωνικών, συναισθηματικών και οικονομικών δικτύων υποστήριξης μπορεί να είναι ζωτικής σημασίας για τα ζευγάρια που αντιμετωπίζουν σοβαρές ασθένειες.
Είναι ταυτόχρονα σημαντικό να σημειωθεί ότι, ενώ υπάρχει σαφώς αυτή η τάση, δεν αφήνουν όλοι οι άνδρες τις άρρωστες συζύγους τους και κάποια ζευγάρια έρχονται πιο κοντά και χτίζουν ασφαλέστερες βάσεις καθώς αντιμετωπίζουν μαζί μια κρίση υγείας. Ωστόσο το έμφυλο πρόσημο υφίσταται.
Η πραγματικότητα αυτή είναι γνωστή στους επαγγελματίες υγείας, σε σημείο που είναι προετοιμασμένοι να καθοδηγήσουν τις καρκινοπαθείς γυναίκες γι’αυτό το ενδεχόμενο και να τις στηρίξουν εφόσον μείνουν χωρίς σύζυγο στην δύσκολη αυτή πορεία τους προς την πολυπόθητη ίαση. Είναι επιπλέον ένας σοβαρός λόγος για τον οποίο οι γυναίκες πρέπει να φροντίζουμε την σωματική και ψυχική μας υγεία, ενώ ταυτόχρονα προετοιμαζόμαστε να είμαστε εξασφαλισμένες μέσω ενσήμων, πιστοποιητικών, συντάξεων, ιδιωτικών ασφαλιστικών σε περίπτωση ανικανότητας για εργασία κλπ. Γιατί δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από την πρακτική ανημπόρια εκεί που νιώθεις να σε εγκαταλείπει ο άνθρωπος που σου ορκίστηκε να σε στηρίξει στα δύσκολα ενώ παλεύεις για την ζωή σου.
με στοιχεία από Oprah, pyschology today, Medium, wedmagazine.co.uk
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Δεν είναι εξοργιστικο; Όταν είναι άρρωστοι οι κύριοι χρειάζονται τη γυναίκα για φροντιστή, κι εκείνη υπομένει μαζί τους, αλλά όταν η γυναίκα είναι άρρωστη, εγκαταλείπουν το καράβι και βουτάνε στη θάλασσα. Έχουν έρθει κι εδώ επιστολές όπου χωρίσανε τις γυναίκες στην πιο δυσκολη στιγμή της ζωής τους, αντί να σταθούν στο πλάι τους, κι εκείνες έπρεπε να παλέψουν ταυτόχρονα με αρρώστια, μοναξιά και οικονομικά προβλήματα. Αλλά το έχω δει να συμβαίνει και στην καθημερινότητα. Μια πολύ καλή γυναίκα, καρκινοπαθης, μακαρίτισσα πια, ενώ ήταν μέσα στο νοσοκομείο σε προχωρημένο στάδιο, ο άντρας της αντί να τη στηρίξει, βρήκε γκόμενα ο κύριος.… Διαβάστε περισσότερα »
Να συμπληρώσω,επειδή έχει συμβεί κάτι παρόμοιο σε πολύ κοντινά μου πρόσωπα: την γυναίκα που,εκμεταλλευόμενη την τραγωδία της βαριάς ασθένειας άλλης γυναίκας, δημιουργεί δεσμό με τον άντρα της ασθενούς ή καραδοκεί μετά τον θάνατο για να αντικαταστήσει πως την χαρακτηρίζετε; Όσο κι αν προσπαθώ να έχω κατανόηση για όλες τις αδελφές μου,δυσκολεύομαι πολύ.
Άσχημα την χαρακτηρίζω, προσωπικά δεν θα το έκανα ποτέ. Καλά εγώ δεν θα έπαιρνα ούτε άντρα υγιούς γυναίκας, πόσο μάλλον άρρωστης η μελλοθάνατης. Αλλά έχει ο καιρός γυρίσματα, γι’αυτό όπως ανέφερα στο πρώτο παράδειγμα, σε κανέναν δεν βγήκε σε καλό αυτό που έκαναν στην καρκινοπαθη, και η ίδια η αντικαταστάτρια πέρασε μια χάλια ζωή κι έναν πολύ δυστυχισμένο γάμο. Δεν καταλαβαίνουν αυτές οι γυναίκες ότι άντρας που το κάνει αυτό στην άρρωστη σύζυγό του, είναι ανέντιμος και κακός, και δεν γίνεται να ευτυχήσουν με έναν τέτοιον.
Ζοφερή πραγματικότητα! Στενή συγγενής μου που εργάζεται στο δημόσιο σύστημα υγείας ξένης χώρας μου το λέει χρόνια: μαζί με τη διάγνωση σε γυναίκες αναφέρουν κι αυτό το ενδεχόμενο,ο αξιότιμος συντροφος να φύγει γιατί δεν αντέχει.Ειναι μέρος του πρωτοκόλλου αυτή η αναφορά,ενώ για τους άντρες ασθενεις ποτέ.Δεν έχει να κάνει με την αλλαγή που βιώνει η γυναίκα ασθενής και που επιβαρύνει τον άντρα σύντροφο.Εχει να κάνει με τον παραδοσιακό ρόλο της γυναίκας φροντιστριας,ρόλο που οι άντρες δεν έμαθαν,από παιδιά, ποτέ.
Ευχαριστούμε για το ενδιαφέρον άρθρο!
Αρκετές φορές είναι οι γυναίκες που απομακρύνονται από το σύντροφο για να επικεντρωθούν στο πρόβλημα της υγείας τους, χωρίς επιπλέον βάρη. Είναι δύσκολη περίοδος.
Μιλάμε για χωρισμούς και διαζύγια, όχι για απλή απομάκρυνση λόγω υγείας. Αν μια γυναίκα απομακρυνθεί όπως λες, (που προσωπικά δεν έχω ακούσει ποτέ να συμβαίνει γιατί στην αρρώστια όλοι θέλουν ένα στήριγμα δίπλα τους), θα το κάνει απλά από τακτ και τύψεις μήπως ταλαιπωρεί τον άλλον. Κι ο σύζυγος τι καλείται να κάνει; Να παραμονεύει στη γωνία πότε θα του δοθεί η ευκαιρία να την παρατήσει; Όχι, αν είναι σωστός σύζυγος, θα σταθεί δίπλα της και θα την ησυχάσει ότι την αγαπάει και δεν του είναι βάρος. Καμία δικαιολογία λοιπόν στους συζύγους.
Δεν κατάλαβες. Στην αρρώστια πολλές φορές καλείσαι να στηρίξεις εσύ τους άλλους, να διαχειριστείς δυσλειτουργίες της σχέσης. Αλλά πρέπει να πάρεις δύναμη για να ασχοληθείς μόνο με εσένα και το πρόβλημά σου. Ε, τότε αποφασίζεις να πάρεις απόσταση, βγάζεις τα βαρίδια.
( Πολλοί μπορεί να θέλουν αλλά δε μπορούν να βοηθήσουν. )
Εδώ να αναφέρω ότι επίσης συχνό είναι να φεύγει ο άντρας σε περίπτωση που αρρωσταίνει το παιδί του ή λαμβάνει διάγνωση για κάποιο σύνδρομο. Σαν μητέρα παιδιού με αυτισμο μέσα από συλλόγους και ομάδες έχω γνωρίσει παρα πολλές γυναίκες που ο άντρας τους έγινε μπουχος ή συμπεριφεροταν άσχημα οταν προέκυψε η διάγνωση.