Οι καβγάδες των διακοπών και η στάση Εκείνης

Όσα χρόνια κάνω διακοπές, τόσα χρόνια παρατηρώ ζευγάρια γύρω μου να τσακώνονται. Στις διακοπές. Με ένταση, με πάθος, με οργή, κάποτε με μίσος. Κάποτε ανεπιστρεπτί. Μπορεί να το ‘χει και το κάρμα μου, σκέφτομαι καμιά φορά, να βρίσκομαι, ψιλοκοντά, σε ευγενή απόσταση από ανθρώπους που βρέθηκαν σε έναν παραθαλάσσιο τόπο για λίγες μέρες και αντί να χαλαρώσουν, να τα τσουγκρίζουν. Άλλοτε σοβαρά, άλλοτε επιδερμικά.

Πάντα, όμως, μου έκανε εντύπωση η στάση Εκείνης. Η στάση των γυναικών. Ένα παράξενο μοτίβο που δεν γνωρίζει όνομα, ηλικία, κοινωνική τάξη ή μόρφωση. Το μοτίβο έχει δύο στάδια: αυτό της οργής και εκείνο της επαναδιαπραγμάτευσης. Φωνές και θυμός, νεύρα απερίγραπτα μπροστά στα κουβαδάκια των παιδιών ή απλώς με φόντο το αστραφτερό γαλάζιο, κάποια δάκρυα κάτω από το καπέλο ή τα μαύρα γυαλιά, οργισμένα σανδάλια ή σαγιονάρες να απομακρύνονται με κρότο, σηκώνοντας μικρά λοφάκια άμμου. Και μετά την επόμενη μέρα, η διαπραγμάτευση, η προσπάθεια γεφύρωσης. Συνήθως πάντα από εκείνη.

Ούτε φέτος τη γλιτώσαμε. Την πρώτη, τη δεύτερη μέρα μια τέλεια ησυχία, μια ομορφιά. Δίπλα μας ένα ζευγάρι σόλο, άνευ παιδιών και από την άλλη πλευρά ένα ζευγάρι με δύο παιδάκια, ένα της αγκαλιάς και ένα της αταξίας. Χαλαρώσαμε, αφεθήκαμε, σχεδόν αποκοιμηθήκαμε, πληρώσαμε και κάτι ξεχασμένους λογαριασμούς από το κινητό και μετά αποκοιμηθήκαμε με κίνδυνο να γίνουμε κάρβουνο. Την πρώτη μέρα ξυπνήσαμε από μόνοι μας. Τη δεύτερη μας δρόσισε μια απαλή βροχή και τα μαζέψαμε άρον άρον για να κατευθυνθούμε στο κοντινότερο ταβερνάκι. Την τρίτη; Πόλεμος. Αφγανιστάν. Βρισιές και περιοδικά εκσφενδονίζονταν δίπλα μας.

Εκείνη φώναζε ότι γίνονταν ρεζίλι, εκείνος δεν καταλάβαινε Χριστό, συνέχιζε ακάθεκτος, κάτι για κάποια δανεικά, τη μάνα του, το σπίτι, τη μάνα της, μύλος. Σε λιγότερο από 15 λεπτά τα είχαμε μαζέψει. Ντουζιέρα, καψιματάκια και μια μελαγχολία άνευ λόγου και αιτίας. Ανοίξαμε το τάβλι, να χάσω, να γελάσει λίγο το χειλάκι μας που 15 χρόνια μετά ακόμα μετράω τα πούλια. Τους είδαμε να περνούν από μπροστά μας, δυο τυχαίοι, δυο άγνωστοι μέσα στο καλοκαιρινό πλήθος του παραθαλάσσιου χωριού. Σα να μην είχαν γίνει από δυο χωριά κι εκείνοι λίγο νωρίτερα. Για κάτι συνεννοούνταν, κάτι ψάχνανε, έκατσαν στο διπλανό από εμάς μαγαζί. Ίσως να μας αναγνώρισαν και ντράπηκαν, τι να πω;

Τους παρατηρούσα ανάμεσα σε ντόρτια και ασσόδυα. Ο σερβιτόρος έφερνε όσα είχαν παραγγείλει, εκείνος κάτι κοίταγε στο κινητό, εκείνη αμίλητη κοιτούσε τον κόσμο να περνά. Όση ώρα έτρωγαν, δεν αντάλλαξαν κουβέντα πέρα από τα βασικά, ούτε ένα μικρό χαμογελάκι δεν “έπεσε” στο τραπέζι. Πλήρωσαν κάνοντας νόημα, έφυγαν σιωπηλά. Εκείνη τακτοποίησε την καρέκλα της, εκείνος την άφησε να απέχει απ’ το τραπέζι. Με έπιασε θλίψη. Περνάει η ζωή έτσι; Περνάνε οι διακοπές έτσι; Έστω και λίγες μέρες “έτσι”;

Όπου κι αν ψάξεις, σε όποιο site με θέματα ψυχολογίας, θα σου πούνε ότι τα ζευγάρια τσακώνονται στις διακοπές γιατί αποσυμπιέζονται θέλοντας και μη. Γιατί αναγκάζονται να περάσουν μέρες και ώρες μαζί χωρίς κανέναν περισπασμό, πέραν του κινητού ίσως. Αναγκάζονται να μιλήσουν κι εκεί ανοίγει το καπάκι της χύτρας και καίγεται το φαί.

Όσο εσένα το μυαλό σου μπορεί να τρέχει στο απογευματινό γλυκό, στη βαφλίτσα με σοκολάτα που θα χτυπήσεις μετά τον μεσημεριανό ύπνο, κάποιος μπορεί να ξεσκαρτάρει παράπονα, χαμένα όνειρα και απωθημένα όλου του χειμώνα…

Δυο μέρες μετά τους ξαναπετύχαμε σε άλλη παραλία αυτή τη φορά. Απορήσαμε με την τύχη μας τη βλαμμένη και κάπως ευχηθήκαμε να μη χρειαστεί να αλλάξουμε πάλι στασίδι. Την κοίταγα με διπλή παρατηρητικότητα τώρα κάτω από τα γυαλιά ηλίου. Έμπαινε εκείνος, έμπαινε κι αυτή στη θάλασσα. Κάπου έψαχνε το χέρι του. Βγήκε πρώτη, τον περίμενε με την πετσέτα, το αντηλιακό στο χέρι, μικρές σταγόνες άρρωστης τρυφερότητας που δεν επιστρέφεται ούτε στο ελάχιστο.

Να θες να της φωνάξεις, “άσ’ τον, ρε παιδάκι μου, κοίτα την ξεκούρασή σου” και να μην τολμάς γιατί δεν ξέρεις πέρα από την ορατότητα που σου χαρίζει ο καβγάς τους, όχι ποιος φταίει, όχι όχι ούτε καν, αλλά σε ποια συναισθηματική ή άλλη ανάγκη πατάει όλο αυτό το χάρβαλο που την αφήνει πίσω οργισμένη, θλιμμένη και σε μόνιμη διάθεση υποχώρησης και συμφιλίωσης.

Θυμήθηκα τα δικά μου χάλια αιώνες πίσω, φοιτήτρια ακόμη, με έναν δεσμό της κακιάς ώρας, με τέτοιους καβγάδες και τέτοιες γκρίνιες, με υποχωρήσεις, με κλάματα, με ενοχές, με άπειρα αυτο-κατηγορώ, με άπειρες χαλασμένες μέρες, ξινισμένα μούτρα, κανένα χαμόγελο, καμία χαρά για κανέναν λόγο. Άργησα να βάλω μυαλό, τότε αυτές δεν τις έλεγαν “τοξικές σχέσεις”, δεν τις έλεγαν τίποτα. Βασικά, τις έλεγαν “έτσι είναι τα αγόρια” (νοτ) και στραμπούλαγα το μυαλό μου τι να έκανα λάθος, το έριχνα στην ηλικία και την απειρία μου και καθόμουν να φάω το mansplaining της χιλιετίας. (Ούτε αυτό το έλεγαν έτσι τότε).

Μέχρι που αποφάσισα ότι δεν θέλω να είμαι μονίμως στενοχωρημένη χωρίς να ξέρω γιατί. Ότι θέλω να είμαι χαρούμενη, αν όχι ευτυχισμένη. Ότι θέλω τη φέτα το καρπούζι να την τρώω με χαρά και μετά να πέφτω να κοιμάμαι ήσυχη ότι είμαι το καλύτερο που μπορώ και αντέχω και σ’ όποιον αρέσει. Και κυρίως, ότι ο καβγάς δεν είναι πάθος και ενδιαφέρον (έτσι το λέγαν όταν ήμουν 20), αλλά χειριστικότητα, κομπλεξισμός και κάποτε αφόρητη τοξική αρρενωπότητα και αγώνας να περάσει το δικό του, παντού: στην ταβέρνα, στο μπαράκι, στο σεξ, στη συγκατοίκηση. Ότι η σιωπή δεν είναι μουτράκια, ούτε ευθιξία, αλλά τιμωρία (τα έχει γράψει καιρό πίσω η κα Γαλανοπούλου εδώ).

Φόρεσα το καπέλο μου στραβά και έφυγα, χάθηκα, εξαφανίστηκα. Κι αγάπησα όλα τα γελαστά αγόρια που μου τύχαιναν, έψαχνα μία μία τις αντιδράσεις και ό,τι μου έβγαινε σε “κόκκινη σημαία” το μελετούσα διπλά και τριπλά. Σταμάτησα τις ηλίθιες υποχωρήσεις μόνο και μόνο για να ικανοποιήσω εγωισμούς και μια ωραία πρωία ήταν τόσο, μα τόσο ξεκάθαρο τι έχει πραγματική αξία σε μια σχέση: να σε σέβονται, να γελάτε (μαζί), να μιλάτε ακόμα κι αν έχετε πει τα πάντα, να σωπαίνετε γιατί το θέλετε και οι δυο και όχι τιμωρητικά, εκδικητικά, χθόνια.

Οι καβγάδες των διακοπών, για έναν περίεργο λόγο, ενώ δεν είμαι πια σε αυτή τη φάση, με πληγώνουν και με στενοχωρούν πάντα. Όπως και τα διάφορα περί ψυχολογίας άρθρα που προσπαθούν να τους κανονικοποιήσουν, να τους εξηγήσουν, να τους υποβαθμίσουν, ενώ είναι το καμπανάκι μίας αφόρητα κακής κατάστασης. Τόσο απλά.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News