Ο τοξικός αλγόριθμος των χαμένων κιλών

Δεν υπάρχει μέρα που από το timeline μου στο Tik Tok ή στο Instagram να μην περάσει μία timelapse ιστορία κάποιου κοριτσιού ή κάποιας γυναίκας που κατάφερε να χάσει πολλά ή λίγα κιλά. Και μετά να αποκτήσει γράμμωση. Και μετά οριακά να κατέβει στους Ολυμπιαούς με την άρση βαρών. Δεν ειρωνεύομαι. Καθόλου. Ούτε λίγο. Για καιρό δεν τολμούσα να μιλήσω για το άγχος που μου προκαλούν αυτά τα βιντεάκια.

Ποια είμαι εγώ για να κρίνω τις ιστορίες θριάμβου πάνω στα κιλά άλλων γυναικών; Καμία. Βασικά, είμαι κάποια που εδώ και καιρό έχει φορτώσει, λόγω κάποιων προβλημάτων υγείας, 5 κιλά, εκ των οποίων δεν μπορώ να χάσω κανένα. Για την ακρίβεια, 1 χάνω, 1 παίρνω, αλλά τελοσπάντων, το αποδέχθηκα, το παρακολουθώ, με αγκάλιασα, έκανα τράμπα στα ρούχα ένα νούμερο και σχεδόν συμβιβάστηκα με το ότι δεν τα καταφέρνω.

Θα ‘πρεπε, λοιπόν, να πάρω λίγο θάρρος απ’ όλες αυτές τις τρομερές ιστορίες «πριν» και «μετά» που μου σερβίρει ο αλγόριθμος των social μου από τη στιγμή που έκανα το λάθος και στάθηκα πάνω στο πρώτο απ’ όλα αυτά τα βιντεάκια; Πόσο κακός και ζηλόφθονος άνθρωπος ήμουν που δεν αποδεχόμουν τη χαρά και την επιτυχία των άλλων στη μάχη με τα κιλά τους; Άρχισα να αυτομαστιγώνομαι. «Φταις εσύ που είσαι τεμπέλα!» (δεν είμαι η καημένη, την κάνω την προσπάθειά μου). «φταις που είσαι άπιστος Θωμάς» (είμαι), «φταις που δεν κάνεις focus στην προσπάθεια» (λες;).

Σκρολάρω, προσπερνάω, τρώω όσο πιο «κανονικά» μπορώ και βασανίζω τον εαυτό μου λιγότερο. Περιμένω νέα από τον ενδοκρινολόγο έτσι κι αλλιώς. Ο «θρίαμβος» μπορεί να περιμένει. Ή ακόμα και να πάει στο καλό. Όσες τα κατάφεραν μπράβο τους. Και όσες ακόμα πολεμάνε ή δεν δίνουν δεκάρα τσακιστή, μπράβο και σ’ αυτές. Αρκετά μαστιγωθήκαμε καλοκαιριάτικα.

Και να το πείραμα των «21 ημερών» (21 μέρες συγκεκριμένη άσκηση, συγκεκριμένη διατροφή), και να το hashtag #WhatIeatInADay σχεδόν κόντευα να πειστώ, κοτζάμ γαϊδούρα, ότι έτσι χάνονται τα κιλά. Μετά σκέφτηκα την κόρη μου, την ανιψιά μου που είναι ακριβώς σ’ αυτή την ηλικία που οι διατροφικές διαταραχές παραμονεύουν σε κάθε λάθος εικόνα και κάθε λάθος κουβέντα και άρχισα να ψάχνομαι.

Μήπως δεν ήμουν τόσο κακός άνθρωπος, τελικά; Μήπως όλες αυτές οι ιστορίες «θριάμβου» δίαιτας και γυμναστικής των timeline μου σε Tik Tok και Instagram είναι τόσο καταπιεστικές όσο και οι υποδείξεις για αδύνατο, γραμμωμένο σώμα. Και γιατί σ’ αυτές πρωταγωνιστούν κυρίως γυναίκες; Και γιατί πολύ συχνά το story πηγαίνει ως εξής: “Ο σύντροφός μου με χώρισε, γι’ αυτό αποφάσισα να του δείξω τι έχασε”.

Ρώτησα μία φίλη ψυχολόγο και μόνο που δεν μου χαστούκισε.

«Φαίνονται αθώα, ότι εστιάζουν στη νίκη και στην μάχη ανθρώπων με το σωματικό τους βάρος, αλλά πρακτικά κάνουν ό,τι έκαναν και οι παλιές διαφήμισης δίαιτας: δες πώς ήταν ΠΡΙΝ και δες πώς έγινε ΜΕΤΑ. ΔΕΝ ΘΕΛΕΙΣ ΝΑ ΤΗΣ ΜΟΙΑΣΕΙΣ;», μου είπε και μου λίγο αργότερα την ίδια μέρα μου έστειλε μερικές σκέψεις που τις μοιράζομαι μαζί σας

«Ένας παμπόνηρος τρόπος για να κάνεις τους άλλους να πιστέψουν το ψέμα σου είναι να το λες συχνά, πειστικά, αναμειγνύοντας μέσα και λίγη αλήθεια. Οι δικτατορίες και το μάρκετινγκ (συγνώμη φίλοι διαφημιστές!) το ξέρουν καλά αυτό.

Πρακτικά, ενώ δεν υπάρχει κάτι κακό στο να μοιράζεσαι αυτά τα βίντεο, ωστόσο η επανάληψή τους και η συχνότητα που στα σερβίρει ο αλγόριθμος μπορεί να σε οδηγήσουν σε ψευδείς προσδοκίες και εν συνεχεία σε κατάθλιψη.

Επίσης, δεν υπάρχει τίποτα κακό με το να μοιράζεται κάποιος τι τρώει μέσα στην ημέρα, αλλά! Είναι διατροφολόγος αυτός ο κάποιος; Με τι προσόντα μοιράζεται διατροφικές συμβουλές, πόσω μάλλων προτάσεις για δίαιτα; Για μπάστα λίγο να το δούμε κι αυτό!

Και πόσο ρεαλιστικά είναι αυτά που υποτίθεται ότι καταναλώνει; Και πώς έχει σιγουριά ότι αυτό το διατροφικό πρόγραμμα απευθύνεται σε όσους θέλουν να χάσουν βάρος; Επικίνδυνη τσαρλατανιά, ειδικά αν βγάζουν χρήματα από αυτά τα βίντεο».

Για λίγο ένιωσα λίγη γαλήνη. Το αμετακίνητο της ζυγαριάς μου εξακολουθεί να είναι ένα ζήτημα, αλλά αμετακίνητα εξακολουθώ να με αγαπώ με όσα πάρω και όσα χάσω.

Ρίχνοντας και μια ματιά στα στατιστικά, οι ηλικίες μεταξύ 15 και 25 έχουν τη μεγαλύτερη εμπλοκή με το Tik Tok και οι ηλικίες 25- 35 ετών έχουν τη μεγαλύτερη εμπλοκή με το YouTube και το Instagram. Αυτή είναι επίσης η ηλικιακή ομάδα στην οποία οι διατροφικές διαταραχές είναι πιο συχνές. Μια μελέτη του 2020, για παράδειγμα, ανέδειξε τον αρνητικό αντίκτυπο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στις σκέψεις για το φαγητό και την κατανάλωση τροφής σε μαθητές γυμνασίου.

Δεν είμαι 15, δεν είμαι 25, αλλά την πάτησα. Ψήθηκα και για να πω τη μαύρη αλήθεια, ακόμα πιστεύω όλες αυτές τις ιστορίες «θριάμβου». Όμως, μου κάνει εντύπωση που στο συντριπτικό ποσοστό εμφάνισής τους είναι γυναικείες.

Σκρολάρω, προσπερνάω, τρώω όσο πιο «κανονικά» μπορώ και βασανίζω τον εαυτό μου λιγότερο. Περιμένω νέα από τον ενδοκρινολόγο έτσι κι αλλιώς. Ο «θρίαμβος» μπορεί να περιμένει. Ή ακόμα και να πάει στο καλό. Όσες τα κατάφεραν μπράβο τους. Και όσες ακόμα πολεμάνε ή δεν δίνουν δεκάρα τσακιστή, μπράβο και σ’ αυτές. Αρκετά μαστιγωθήκαμε καλοκαιριάτικα.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News