Η σύγχρονη κατανόησή μας για την αυτοφροντίδα και την ευεξία αποδίδεται συχνά σε έγχρωμες φεμινίστριες συγγραφείς όπως η Audre Lorde και η Bell Hooks, που έγραψαν για τη φροντίδα του εαυτού μας μέσα σε καταπιεστικές συνθήκες. Η φράση έχει γίνει μέρος της καθημερινής γλώσσας και συμβάλλει στο μεγαλύτερο βιομηχανικό κύμα ευεξίας (το αποκαλούμενο wellness).
Το hashtag “self care” έχει πάνω από 29 δισεκατομμύρια προβολές στο TikTok. Περιηγηθείτε στα βίντεο και θα βρείτε αισθητικά αποσπάσματα από ορούς και λοσιόν σε παστέλ συσκευασίες, ασορτί σετ γυμναστικής, άτομα που βυθίζουν το πρόσωπό τους σε μπολ με παγωμένο νερό για να μειώσουν το πρήξιμο, άτομα που κάνουν μασάζ με καστορέλαιο στο τριχωτό της κεφαλής τους, αρωματική απολέπιση σώματος, ρολά πάγου και θεραπείες λεύκανσης δοντιών. Τι συμβαίνει κι έχουμε κάνει τόσο τελετουργική την διαδικασία της αυτοφροντίδας;
Σύμφωνα με μια έκθεση του περιοδικού McKinsey του 2021, οι καταναλωτές βλέπουν τη βιομηχανία wellness των 1,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων «μέσω ενός πολύ ευρύτερου και πιο εξελιγμένου φακού, που περιλαμβάνει όχι μόνο τη φυσική κατάσταση και τη διατροφή, αλλά και τη συνολική σωματική και ψυχική υγεία και εμφάνιση». Αυτό περιλαμβάνει συνδρομητικές υπηρεσίες παράδοσης “σωστού” φαγητού, καθαρισμό τοξινών με δίαιτες χυμών και microneedling.
Αλλά η υπερεστίαση στον εαυτό εδράζεται στην πεποίθηση ότι μπορούμε να εργαστούμε μόνο για να βελτιώσουμε τη ζωή μας σε ατομικό επίπεδο, ότι είμαστε ικανοί για μια ευτυχισμένη και ικανοποιητική ζωή από μόνοι μας, χωρίς συστημικές αλλαγές. Ωστόσο, παρόλο που η βιομηχανία ευεξίας συνεχίζει να αναπτύσσεται και όλο και περισσότερο ψηφιακό περιεχόμενο αυτοφροντίδας βγαίνει στις οθόνες μας, τα ποσοστά κατάθλιψης και άγχους, ειδικά για τους νέους ανθρώπους, αυξάνονται. Σύμφωνα με τον Jean Twenge, PhD, τον κύριο συγγραφέα μιας μελέτης του 2019, «περισσότεροι έφηβοι και νεαροί ενήλικες στις ΗΠΑ στα τέλη της δεκαετίας του 2010, σε σύγκριση με τα μέσα της δεκαετίας του 2000, παρουσίασαν σοβαρή ψυχολογική δυσφορία, σοβαρή κατάθλιψη ή σκέψεις αυτοκτονίας και περισσότερες απόπειρες αυτοκτονίας».
Σε κατάσταση αίσθησης αποτυχίας και με τον εαυτό τους ευάλωτο στην κρίση συγγενών όσο κι αγνώστων, οι άνθρωποι με τέτοιου είδους ψυχικές δυσκολίες δεν βρίσκουν την αναγκαία στήριξη.
Η υπερεστίαση στον εαυτό εδράζεται στην πεποίθηση ότι μπορούμε να εργαστούμε μόνο για να βελτιώσουμε τη ζωή μας σε ατομικό επίπεδο, ότι είμαστε ικανοί για μια ευτυχισμένη και ικανοποιητική ζωή από μόνοι μας, χωρίς συστημικές αλλαγές.
Σε ένα άρθρο του 2014 για τον Jacobin, ο Chris Maisano γράφει, «[οι νέοι ενήλικες] δεν διαθέτουν μια κοινωνιολογική φαντασία που τους επιτρέπει να συνδέουν τα προσωπικά προβλήματα με τα δημόσια ζητήματα. Η κοινωνική ζημιά που προκαλείται από τον αποσυνδικαλισμό, την χρηματιστικοποίηση και τα βαθιά ενσωματωμένα μοτίβα φύλου και φυλετικών διακρίσεων μετατρέπονται σταθερά σε ενδείξεις προσωπικών ελλείψεων που, αν δεν διορθωθούν, εμποδίζουν τα άτομα να επιτύχουν σταθερότητα και ασφάλεια». Συνεχίζει γράφοντας ότι «η έλξη των ατομικιστικών και θεραπευτικών προσεγγίσεων στα προβλήματα της εποχής μας δεν είναι δύσκολο να συλληφθεί. Αλλά μόνο μέσω της δημιουργίας δεσμών αλληλεγγύης που οικοδομούν ξανά την εμπιστοσύνη στη συλλογική μας ικανότητα να αλλάξουμε τον κόσμο μπορεί να σπάσει η ισχύς τους».
Στο The Wellness Syndrome, οι συγγραφείς Carl Cederström και André Spicer υποστηρίζουν ότι αυτή η εμμονή με την ατομική αυτοφροντίδα έρχεται σε βάρος της συλλογικής, μετατρέποντας τα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα σε προσωπικά. Παλιά λέγαμε το προσωπικό είναι πολιτικό, αλλά φαίνεται πως το πολιτικό έχει πλέον γίνει αποκλειστικά προσωπικό. Είναι απλώς μια άλλη εκδοχή του Αμερικανικού Ονείρου.
Σαν να ίσχυε ότι εάν απλώς διαλογίζεστε αρκετά, ή τρώτε υγιεινά τρόφιμα, ή γράφετε στο ημερολόγιό σας καθημερινά, ή κάνετε μια περιποίηση προσώπου στο σπίτι, μπορείτε επίσης να ζήσετε τη ζωή των ονείρων σας, ανεξάρτητα από το αν ο κόσμος γύρω σας καταρρέει. Σε μια εποχή επισφαλών εξελίξεων σε όλο τον πλανήτη, όμως, οι βεβαιότητες του χθες καταρρέουν μαζί του.
Κρατώντας Ημερολόγιο: 5 Θεραπευτικές Κινήσεις για την Ψυχική Υγεία
Στην αμιγώς εμπορική πλέον και εντελώς ατομική έννοια της βιομηχανίας του wellness είναι εύκολο να ξεχάσουμε ότι η προσωπική και η συλλογική ευημερία δεν μπορούν να διαχωριστούν. Αντίθετα, ο προσωπικός μετασχηματισμός θα πρέπει να λειτουργεί στην υπηρεσία της συλλογικότητας για να αναλάβει δράση για να σπάσει το status quo. Το όραμα της συλλογικής ευημερίας πρέπει να υπερισχύει του οράματος της ατομικής επιτυχίας. Ο στόχος δεν είναι η προσωπική ευτυχία μεμονωμένα. Είναι να γίνει κάποιος πιο συνειδητός και ικανός να συνδεθεί με τη μεγαλύτερη αποστολή της ζωής του, όπως, για παράδειγμα, να βοηθήσει τους άλλους να επιτύχουν μια αίσθηση ειρήνης.
Με στοιχεία από coveteur
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
