Όλοι κάποτε κληθήκαμε να συνυπάρξουμε με μία υπέρμετρα εγωκεντρική προσωπικότητα. Κάποιοι συνεχίζουμε να συνυπάρχουμε: στη δουλειά, στις παρέες, στην οικογένεια. Και φυσικά δεν είναι όλοι οι εγωκεντρικοί άνθρωποι ναρκισσιστές, ωστόσο έχει επικρατήσει (κακώς) να αναφερόμαστε σ’ αυτούς έτσι. Ωστόσο, για τους ναρκισσιστές περισσότερα και πιο αξιόπιστα θα είχε να πει ένας ψυχολόγος, καθώς το ακραίο του ναρκισσιστικού φάσματος αναγνωρίζεται επίσημα ως κατάσταση ψυχικής υγείας που ονομάζεται Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας.
Ωστόσο, κάποιες συμπεριφορές, συνήθως χειριστικές και εξοντωτικές για τον κόσμο που τις υφίσταται, αναγνωρίζονται ως ναρκισσιστικές, γι’ αυτό και πολλοί οδηγοί ψυχικής ευεξίας του εξωτερικού προτείνουν βήματα για την αντιμετώπισή τους, προκειμένου να μη δημιουργούνται τοξικές (εργασιακές, οικογενειακές, φιλικές) σχέσεις και προκειμένου αυτοί που τις υφίστανται να έχουν μερικούς τρόπους άμυνας, προκειμένου να διαφυλαχθεί η πολύτιμη για όλους ψυχική ηρεμία.
Κάπου εδώ και σύμφωνα με άρθρο των Financial Times για τις ναρκισσιστικές συμπεριφορές στους εργασιακούς χώρους, ως ναρκισσιστική ορίζεται η συμπεριφορά ενός ατόμου που ενδιαφέρεται αποκλειστικά για τις δικές του ανάγκες και διακατέχεται από μηδενική ενσυναίσθηση για τα συναισθήματα των άλλων. Τι κάνουμε λοιπόν με αυτές τις συμπεριφορές;
1. Κατ’ αρχάς διατηρούμε την ψυχραιμία μας
Μία τέτοια συμπεριφορά ή ένα σχόλιο, πυροδοτεί αυτομάτως την οργή μας. Αυτό σπάνια βοηθάει. Είναι προτιμότερο να κατανοήσουμε τις αντιδράσεις που προκαλεί στο σώμα μας αυτή συμπεριφορά – η αύξηση των παλμών της καρδιάς, η βεβιασμένη αναπνοή, η εσωτερική αναστάτωση. Απαντάμε μόνο όταν επανέλθουμε σε σχετική ηρεμία. Επιλέγουμε προσεκτικά τις λέξεις που θα χρησιμοποιήσουμε στην απάντησή μας και δίνουμε την αίσθηση του “τοίχου”. Όχι, αυτό που ακούσαμε δεν μας αναστάτωσε, δεν μας εξόργισε.
2. Απαντάμε -αν είμαστε υποχρεωμένοι- λακωνικά
Πολλές φορές η ναρκισσιστική συμπεριφορά μπορεί να προέρχεται από πρόσωπο εξουσίας στο περιβάλλον μας – για παράδειγμα τον εργοδότη μας, οπότε υποχρεωνόμαστε να απαντήσουμε. Στο πλαίσιο αυτό η απάντηση είναι σύντομη και “κλειστή”, χωρίς να αφήνει περιθώρια για την έναρξη μίας εξαιρετικά δυσάρεστης συνομιλίας.
3. “Δεν μπορείς να μου λες τι να κάνω”
Αν το σχόλιο προέρχεται από φίλο, σύντροφο, ευρύτερο περιβάλλον απαντάμε κοφτά, ως αντίδραση στο ενδεχόμενο μανιπουλάρισμα. Το “δεν έχεις δικαίωμα να μου λες τι να κάνω / τι να λέω” είναι μία τέτοια σαφής απάντηση που για λίγο κόβει τη φόρα σε αυτόν που επιχειρεί να σας πατρονάρει ή να σας αναγκάσει να κάνετε κάτι που δεν θέλετε ή δεν μπορείτε ή απλώς δεν είναι στις αρμοδιότητές σας.
10 χαρακτηριστικά των χειριστικών ανθρώπων σε οποιαδήποτε σχέση
4. Αναφέρουμε άμεσα αυτό που κάνουν
Αν εντοπίσουμε ότι κάποιος/-α παίζει αυτό το παιχνίδι χειρισμών, προκειμένου να αποσπάσει από εμάς κάτι που θέλει, του/της αναφέρουμε ότι καταλαβαίνουμε τι κάνει. Κοινώς ξεμπροστιάζουμε με ηρεμία αυτό που μας κάνει – και περιμένουμε τις αντιδράσεις.
5. Θέτουμε τα όρια μας και το πλαίσιο της συζήτησης
Άνθρωποι με τάσεις ναρκισσιστικής συμπεριφοράς πολύ συχνά πιστεύουν ότι δικαιούνται την αμέριστη προσοχή μας και κλιμακώνουν τις επιθέσεις όταν δεν παίρνουν άμεσα την απάντηση που επιθυμούν. Αν συμβαίνει κάτι τέτοιο, εξηγήστε ψύχραιμα και λακωνικά ότι θα απαντήσετε όταν είστε διαθέσιμοι. ή και όχι.
6. Δεν απολογούμαστε όταν θέτουμε όρια
Δεν ζητάμε συγνώμη που δεν προλάβαμε ή που δεν μπορέσαμε να εξυπηρετήσουμε κάποια ανάγκη τους. Δεν είμαστε υποχρεωμένοι. Άνθρωποι με ναρκισσιστικές συμπεριφορές θα εκλάβουν αυτές τις απολογητικές αντιδράσεις ως ένδειξη χαμηλής αυτοεκτίμησης και θα συνεχίσουν να ασκούν πιέσεις.
7. Μένουμε στο θέμα
Όταν εγκαλούμε κάποιον για ναρκισσιστική ή ακόμα χειρότερα για κακοποιητική συμπεριφορά έχει την τάση να αλλάζει θέμα και συζήτηση, κάποτε και με βίαιο τρόπο, προκειμένου να στρέψουν αλλού την προσοχή. Επιμένουμε σ’ αυτό που καταγγέλλουμε, χωρίς φόβο και κινήσεις πανικού.
8. Επικεντρωνόμαστε σε αυτό που πρέπει να αλλάξει και δεν αφήνουμε ασχολίαστες τις προσωπικές προσβολές
Όταν συναλλασσόμαστε με τέτοιους ανθρώπους, επικεντρωνόμαστε στη συμπεριφορά του. Όχι στον χαρακτήρα του. Δεν περνάμε το μήνυμα ότι πρόκειται για κακό άτομο, αλλά για μη αποδεκτή συμπεριφορά. Είναι άλλο πράγμα. Αν νιώσει ότι κάνουμε επίθεση στο πρόσωπο και όχι στη συμπεριφορά και θα μας αγνοήσει και θα στραφεί με ακόμα περισσότερη οργή εναντίον μας. Κατά τον ίδιο τρόπο δεν δεχόμαστε προσωπικές προσβολές, εγκαλώντας στην τάξη αυτόν ή αυτήν που τις ξεστομίζει.
Τοξικό εργασιακό περιβάλλον: 7 τρόποι επιβίωσης (και διαφυγής)
9. Αν πρόκειται για φίλο ή άνθρωπο που νοιαζόμαστε επιβραβεύουμε τις καλές συμπεριφορές και πράξεις
Στην περίπτωση φίλων και ανθρώπων για τους οποίους νοιαζόμαστε πραγματικά, επισημαίνουμε τις καλές αντιδράσεις, πράξεις και συμπεριφορές και τις επιβραβεύουμε. “Ήταν πολύ ωραίο αυτό που έκανες σε εκείνη την περίπτωση”, για παράδειγμα. Συνήθως όλοι οι άνθρωποι και κυρίως αυτοί με πιο εγωκεντρική συμπεριφορά, διψούν για επιβεβαίωση και επιβράβευση. Οπότε όταν έχει συμβεί κάτι πραγματικά καλό, το λέμε.
10. Αντιδρούμε στο Gaslighting άμεσα
Ένα από τα πρώτα και πολύ συχνά τα τελευταία οχυρά ενός ανθρώπου με ναρκισσιστική συμπεριφορά είναι το να μας κάνουν να πιστέψουμε ότι φανταζόμαστε πράγματα. Απλώς δεν το αφήνουμε να περάσει έτσι και δεν αμφιβάλλουμε γι’ αυτό που πραγματικά συνέβη μπροστά μας. Με ψυχραιμία παραμένουμε στη δική μας εμπειρία, το πώς βιώσαμε τη συμπεριφορά και επισημαίνουμε ότι ξέρουμε τι γίνεται και έχουμε έλεγχο των συναισθημάτων μας.
Με στοιχεία από PsycologyToday, MentalHealth.gov, Financial Times
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
