Οι μάνες είναι σαν τις Χώρες και οι κόρες σαν τις Πόλεις (μέρος 1ο)

ένα απόσπασμα σε συνέχειες…

Από την Τήνο στην Πόλη και ξανά πίσω, στις αρχές του 20ου αιώνα, μια γυναίκα ξεπερνά τα στεγανά της εποχής κι αναλαμβάνει την ευθύνη της ζωής της. Μια ιστορία για τη γυναικεία μετανάστευση από τις Κυκλάδες, στα πλούσια αστικά κέντρα του Ελληνισμού της εποχής.

Η μικρή Ουρανία Αλβέρτη φεύγει από την Τήνο το 1887, για να δουλέψει ως υπηρέτρια στην Πόλη. Η κυρά της συνηθίζει να την αποκαλεί Σελέστ, γιατί είναι πιο comme il faut. Μετά από δέκα χρόνια, γυρνά πίσω στο νησί της, παντρεύεται και μετατρέπεται σε αξιότιμη κυρία Ουρανία Κοντοφρύδη.

(Από το μυθιστόρημα: «Αγαπημένη μου Ουρανία» Εκδόσεις Ωκεανίδα © 2017 της Νατάσσας Γεωργούλια)

«Αχ, Eλεγκάκι!» αναστέναξε η Ουρανία και πήρε με προσοχή τα μωρουδίστικα ασπρόρουχα στα χέρια της. Η αδελφή της τής έφερε πολλά μωρουδιακά, που είχαν ξεμείνει από τη Νικολέττα και τον Μάνθο, καλοσιδερωμένα και με μοσχοβολιά από λεβάντα. «Τι είναι, μάτια μου;» ρώτησε η Ελένη και την κάθισε στον σοφρά , γιατί την έβλεπε έτοιμη να κλάψει. «Να, όσο ταξίδευα σκεφτόμουν πόση ανάγκη είχα από μια οικογένεια όλον αυτόν τον καιρό… Από εσάς, από το μωρό, που όπου να ’ναι έρχεται… Τώρα που γύρισα, καταλαβαίνω, Ελεγκάκι μου, ότι τον ίδιο μου τον εαυτό είχα ανάγκη να βρω. Παραλίγο να τον χάσω, άμα νιώθω να τόνε βρίσκω πάλι!» Η Ουρανία αγκάλιασε σφιχτά την αδελφή της και αφέθηκε σ’ ένα λυτρωτικό κλάμα. «Αλήθεια σε λέω… Από τη γέφυρα του Γαλατά ήθελα να ριχτώ… με το μωρό μες στην κοιλιά μου κι έκανα τέτοιες σκέψεις! Σ’ το λέω: σε λίγες μέρες δεν θα γεννηθεί μόνο το μωρό μου… κι εγώ θα ξαναγεννηθώ, αδελφούλα μου…»

Οι πρώτες μέρες της εγκατάστασης της Ουρανίας στη Μαλαματένια ήταν δύσκολες. Και οι δύο αδελφές της τη βοηθούσαν όσο μπορούσαν. Το Ελεγκάκι ζούσε κι αυτό στη Χώρα, με τον Μάνθο και τα παιδιά, ενώ η Αγγελική εξακολουθούσε να μένει με τον άντρα και την κόρη της στο Καμάρι της Στενής, κοντά στη μάνα τους. Παρότι το σπίτι ήταν προετοιμασμένο στην εντέλεια, πέρασε καιρός μέχρι η Ουρανία να τακτοποιηθεί πλήρως. Με την κοιλιά στο στόμα καθάριζε, έστρωνε, ανεβοκατέβαινε στην αποθήκη στο λιμάνι. Στο μεταξύ, έφτασαν τα μπαούλα και τα έπιπλα από το τελωνείο της Σύρας. Έπρεπε να κανονίσει ποια πράγματα θα ανέβαιναν στο σπίτι και ποια θα έμεναν προς το παρόν στην αποθήκη. Όσο καθάριζαν και τακτοποιούσαν με την Ελένη μιλούσαν ακατάπαυστα, σε μια προσπάθεια να αναπληρώσουν τα χρόνια της ξενιτιάς.

Η Ελένη έφερε λίγο νερό στη μικρή αδελφή της και τη βοήθησε να πιει. Έπειτα της είπε σκεφτική: «Πάνε αυτά, πέρασαν τώρα, Ουρανίτσα μου. Σκέψου: όλα αυτά που μου ’γραφες στα γράμματα, όλα όσα έζησες είναι που σ’ έκαναν τη γυναίκα που είσαι σήμερα. Κυρία από τις λίγες εδώ στο νησί! Ξέρεις τι ακούγεται κάτω στην Παλλάδα; Όλο καλά σχόλια κάνουν για του λόγου σου! Έχεις ιδέα πόσο σημαντικό είναι αυτό; Είναι να μη σε πιάσουν στο στόμα τους, αλλιώς…»

Μετά τη θετική αντίδραση της μάνας τους στην ιστορία που συμφώνησαν να πουν, η Ελένη φρόντισε να μαθευτεί στο νησί ότι σε λίγο καιρό η αδελφή της θα έφερνε στον κόσμο ένα παιδί. «Σιγά… Και η Αννιέζ της Πεπόναινας γκαστρωμένη δεν γύρισε απ’ τη Σμύρνη;» σχολίασε η κυρα-Φραγκίσκα με αφορμή την ιστορία μιας γειτόνισσας πριν από λίγα χρόνια. «Μια χαρά καλοπαντρεύτηκε. Μάλιστα, έκανε κι άλλο παιδί με τον άντρα της στη Χώρα…» Η μάνα τους δεν ρώτησε και πολλά για τον Κωνσταντινουπολίτη, ο οποίος, για να την προφυλάξει από τον «ατυχή πόλεμο», έστειλε την Ουρανία πίσω στον τόπο της. Άσε που στη Χώρα ήταν, έτσι κι αλλιώς, λιγότερο το σούσουρο για τον μυστηριώδη πατέρα του παιδιού απ’ ό,τι στο χωριό. «Έλα, ρίξε λίγο νερό στο πρόσωπό σου και πάμε καμιά βόλτα» της είπε η Ελένη και σηκώθηκε.

«Μπορούμε να περάσουμε και από τη σχολή, να πεις στην κυρία Στέλλα για τον Ζαρίφη, αν τη βρούμε εκεί. Άντε, όλα τα στολίσαμε, πάμε! Έχουμε πιο σημαντικές δουλειές τώρα» φώναζε τώρα από την κουζίνα, όπου τακτοποιούσε την κανάτα και το ποτήρι.

Εκείνο το πρωινό έγινε η πρώτη συνάντηση της Ουρανίας με την κυρία Στέλλα Καραλή. Η ατμόσφαιρα ήταν ιδιαίτερα θερμή. Η κυρία Στέλλα ήθελε να μάθει τα πάντα για τους Ζαρίφηδες και η Ουρανία δεν της χάλασε χατίρι. Της είπε ό,τι ήξερε και δεν ήξερε απ’ τη Ρόζα. Της μίλησε, μάλιστα, με τα καλύτερα λόγια και για την ίδια τη φιλενάδα της, η οποία είχε ήδη εγκατασταθεί στο πατρικό της, στην Καρδιανή, με τον άντρα και το παιδί της. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στο πώς θα μπορούσε η Ουρανία να συνεισφέρει στη σχολή. Η κυρία Στέλλα εντυπωσιάστηκε – εκτός από άψογα γαλλικά, η όμορφη νεαρή γυναίκα είχε ενδιαφέρουσες απόψεις και για την πολιτικοοικονομική κατάσταση της χώρας. Η Ουρανία, από τη μεριά της, θαύμασε το έργο του συλλόγου στο νησί. «Επιτέλους, θα εκλείψει το φαινόμενο του εξευτελισμού των νεαρών κοριτσιών εις τας πανηγύρεις, όπου περιφέρονται με τα εργόχειρα ανά χείρας» δήλωσε με ικανοποίηση η πρόεδρος. «Εξ όσων γνωρίζω, οι νέοι βρίσκουν ευκαιρία και παρεκτρέπονται, ότι τάχατες θέλουν να αγοράσουν εργόχειρα. Πολλές φορές προσβάλλουν τις κοπέλες με απρεπή σχόλια» συμπλήρωσε το Ελεγκάκι.

Η Ουρανία κούνησε το κεφάλι συμφωνώντας. «Δυστυχώς, δεν έχουμε τη δυνατότητα να αμείβουμε τις μαθήτριες και ήδη δεχόμαστε παράπονα ως προς αυτό. Όμως και οι γονείς οφείλουν να καταλάβουν εν τέλει, αγαπητές μου, ότι, κατόπιν της τριετούς φοιτήσεως, τα κορίτσια τους θα μπορούν να εργαστούν για να βγάζουν το ψωμί τους, είτε σε εμάς είτε μ’ έναν αργαλειό από το σπίτι τους. Εδώ θέλω τη βοήθειά σου, Ουρανία μου» είπε η κυρία Καραλή και εξήγησε ότι ήταν ιδιαίτερα σημαντικό να στηθεί το πωλητήριο, διότι από αυτό θα μπορούσαν να εξοικονομούν ορισμένα έσοδα ακόμη και οι μαθήτριες. Η Ουρανία, ευπαρουσίαστη και ευγενική, ήταν ιδανική για τις δημόσιες σχέσεις της σχολής: ήξερε να προσεγγίζει τους πελάτες, είχε όλες τις απαραίτητες οικονομικές και διπλωματικές γνώσεις, και θα μπορούσε να κλείνει τις παραγγελίες και να διαχειρίζεται τα κέρδη από τις πωλήσεις.

Ξαφνικά, η συζήτηση διακόπηκε. Ένας δυνατός πόνος σούβλισε την Ουρανία. Η κυρία Στέλλα ήταν ενήμερη για την εγκυμοσύνη της, όμως, όπως και όλες οι κυρίες του συλλόγου, είχε επίπεδο, ήταν διακριτική. Έτσι, ενώ δεν σκόπευε να κάνει κανένα σχόλιο, βρέθηκε προ απροόπτου. Δίχως πολλές κουβέντες και ερωτήσεις, πρότεινε να την πάνε στην κυρία Άννα, τη μαία, που έμενε λίγο πιο κάτω και της είχε απόλυτη εμπιστοσύνη. Έτσι κι έγινε. Η γλυκύτατη κυρία Άννα εξέτασε καλά την Ουρανία με το ξύλινο χωνάκι της και αποφάνθηκε ότι είχε έρθει η ώρα. Τις συμβούλεψε να επιστρέψουν στο σπίτι και το απόγευμα να την περιμένουν με καθαρά σεντόνια, πετσέτες και ζεστό νερό. Επιτέλους, ερχόταν η «καλή λευτεριά», σκέφτηκε η Ουρανία με ανακούφιση.

Γύρισαν στο σπίτι και ετοίμασαν το δωμάτιο της γέννας. Η Ουρανία βογκούσε σε μια μεριά και η αγωνία ήταν ζωγραφισμένη στο πρόσωπό της. Νωρίς το απόγευμα εμφανίστηκε η κυρία Άννα με το βαλιτσάκι της. Η Ελένη είχε ούτως ή άλλως στο μυαλό της τη συγκεκριμένη γυναίκα, αλλά, έπειτα και από τις συστάσεις της κυρίας Στέλλας, σιγουρεύτηκε. Η Ουρανία κρατούσε σφιχτά το χέρι της αδελφής της και ρώτησε τη μαία αν θα προλάβαινε να φτάσει και η Ρόζα από την Καρδιανή. Απ’ το πλοίο ακόμα είχαν συμφωνήσει να ’ναι δίπλα της εκείνη τη στιγμή. Όσο να πεις, και η Ρόζα και το Ελεγκάκι είχαν γεννήσει, και η Ουρανία αισθανόταν μεγαλύτερη ασφάλεια κοντά τους. Η Ελένη την καθησύχασε λέγοντάς της ότι είχε ήδη στείλει μήνυμα στην Καρδιανή και από στιγμή σε στιγμή θα κατέφτανε κι η φιλενάδα της. Η Ουρανία κοίταζε με ευγνωμοσύνη την αδελφή της και έπαιρνε κουράγιο. Αργά το βράδυ, ανάμεσα σε ουρλιαχτά, αίματα και ποτάμια ιδρώτα, ξημερώματα 3ης Ιουνίου του 1897, έφερε στη ζωή ένα υγιέστατο κοριτσάκι.

Μια και το όνομα της μάνας είχε ήδη δοθεί στη μεγάλη κόρη της Αγγελικής, η Ουρανία αποφάσισε να το πουν «Ζοζεφίνα», όπως τη γιαγιά της. Ήταν όμορφο μωρό η μικρή Ζοζεφίνα. Η Ουρανία την κοίταζε και δεν τη χόρταινε, αισθανόταν ότι είχε κάτι από την εξωτική ομορφιά των οδαλίσκων της Πόλης: είχε σκούρα μαλλάκια και μάτια γαλανά, όχι ξεθωριασμένα σαν τα δικά της, αλλά λαμπερά σαν του Ιωσηφάκη. Έμοιαζε πολύ στην Ουρανία, αλλά είχε τα χρώματα του πατέρα της. «Τουρκόσπορε!» έλεγε με αγάπη όταν τη θήλαζε και γελούσε μοναχή της.

συνεχίζεται….

in ,

Αξιολογήστε το άρθρο

22 points
Upvote Downvote

Total votes: 36

Upvotes: 29

Upvotes percentage: 80.555556%

Downvotes: 7

Downvotes percentage: 19.444444%

3
ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ

Παρακαλούμε Συνδεθείτε για να σχολιάσετε
2 Θέματα σχολίων
1 Απαντήσεις θεμάτων
0 Ακόλουθοι
 
Με τις περισσότερες αντιδράσεις
Δημοφιλέστερο θέμα σχολίου
3 Συντάκτες σχολίων
acantholimonΝατάσσα Γ. Πρόσφατοι συντάκτες σχολίων
  Εγγραφείτε  
νεότερα παλαιότερα δημοφιλέστερα
Ειδοποίηση για
Μέλος
Συμμετέχων

Έχει γραφτεί πάνω στο θέμα αυτό (των κοριτσιών δηλαδή που έφευγαν από πολύ τρυφερή ηλικία για να δουλέψουν υπηρέτριες στα καλά σπίτια της εποχης) ενα αξιόλογο βιβλίο-έρευνα το «Σμιλευοντας την υποταγή.» Ή πραγματικότητα ήταν σκληρή για τα οχταχρονα παιδάκια που ξεριζώνονται βίαια από τον τόπο τους και στη συνέχεια τα εξουθενωναν στη δουλειά μέχρι να μαζέψουν την απαραιτητη προίκα για να συνεχισουν να δουλευουν στο δικο τους σπιτι πια.Τά κορίτσια έμεναν αγραμματα εντελώς διοτι κανεις δεν ενδιαφεροταν να τους μαθει τιποτα πέρα από τις οικιακές εργασίες.Συχνα γίνονταν αντικείμενα σεξουαλικής εκμετάλλευσης από τον κύριο του σπιτιού η τους γιους του.Μια τέτοια… Διαβάστε περισσότερα »

acantholimon
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Up/Down Voter
Ενθουσιώδης

Είχαμε στο σόι γυναίκα,που άφησε τα παιδιά της,για να θρέψει ξένα στην Κωνσταντινούπολη.Και ψυχοκόρες,όπως λέει η Tonia,στην Αλεξάνδρεια.Δυστυχώς δεν έχουν σωθεί αρκετές μνήμες από εκείνες τις εποχές.Μόνο κάτι φωτογραφίες υπάρχουν ακόμα με πανέμορφες κυρίες ντυμένες στα άσπρα,που ποζάρουν σ’ένα φωτογραφείο της Αλεξάνδρειας.Μου έκαναν πολύ μεγάλη εντύπωση,όταν ήμουν μικρή,γιατί φαίνονταν πολύ πλούσιες,για να είναι συγγενείς μας.Κι ακόμα μεγαλύτερη,όταν έμαθα πώς βρέθηκαν και τι έκαναν εκεί.Με κεντρίζουν πολύ οι ιστορίες αυτών των γυναικών και το θεωρώ σημαντικό να βγαίνουν στο φως.Όχι μόνο γιατί είναι ενδιαφέρουσες από μόνες τους.Είναι η ιστορία μιας εποχής,είναι η μοίρα της γυναίκας,που συχνά είναι πολύ σκληρή,η επίδραση που… Διαβάστε περισσότερα »