Μια γλωσσολογική ερώτηση που δεν περιμέναμε.
____________
Η ιστορία της όπως την ξεχώρισα σήμερα
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ άσπρου και λευκού;
Γιατί δεν έχουμε μια λεξη όπως όλοι;
Η ερώτηση από απορημενο Γάλλο που τη μεταφέρω.
ΑΠΟ – Κοίτα να δεις τι σκέφτομαι κάτω από τον βραχο
_____________
Ας οργανώσουμε τη συζήτηση
Υπέροχη απορία και φοβερά πρωτότυπη! Όχι τόσο περίπλοκη να απαντηθεί πάντως επιστημονικά όσο το αν οι αρχαίοι Έλληνες έβλεπαν το γαλάζιο, θα βάλω τα δυνατά μου όμως όπως και να έχει.
Αντίθετα από τους Ινουιτ που έχουν πολλές λέξεις για το χιόνι και την λευκότητά του (προφανώς!), η ελληνική γλώσσα έχει δύο: λευκό και άσπρο. Οι Γάλλοι έχουν μία: blanc (ή blanche στο θηλυκό).
Η λέξη λευκός έχει αρχαιοελληνική προέλευση, όπως και τα σύνθετά της, σύμφωνα με το Lidell Scott: πχ λευκόχροα κόμαν στον Ευρυπίδη ή λευκόω πόδα (κάνω λευκό, ξεγυμνώνω τα πόδια) ή λευκουσθαι τα όπλα (λευκαίνω τα όπλα: τα λειαίνω ή τα βγάζω από τα θηκάρια) στον Ξενοφώντα.
Η λέξη άσπρος αντίθετα προέρχεται από το ουδέτερο του λατινικού επιθέτου asper >asperum > asprum, που σήμαινε το τραχύ, ιδιαίτερα για τα φρεσκοκομμένα ασημένια νομίσματα (και το ασήμι είναι -γκαγκάν γκαγκάν- λευκό μέταλλο!) Επειδή όμως στα βυζαντινά χρόνια η λατινική εξέπεσε από επίσημη γλώσσα για χάριν της ελληνικής, λόγω της διάδοσης της γλώσσας των Ευαγγελίων (που είναι η Ελληνιστική Κοινή), τα ασημένια νομίσματα ονομάζονταν κοινώς “άσπρα”. Η λέξη επεβίωσε και στη νεοελληνική λογοτεχνία με αυτή την έννοια. Έτσι το άσπρος καθιερώθηκε σε παράλληλη χρήση.
Όμως κάτσε, έχει και κάτι ακόμα. Το λευκός/άσπρος στα λατινικά είναι albus (εξ ου alba η αυγή στις λατινογενείς γλώσσες) που με τη σειρά του προέρχεται από το αρχαιοελληνικό…ᾰ̓λφός (πχ. στο Θεόφραστο)
Πιστεύω θα το βρείτε ενδιαφέρον τόσο ο Γάλλος, όσο κι εσύ.
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Υπάρχουν κι άλλες περιπτώσεις, όπως το κυανό/μπλε-γαλάζιο, ερυθρό/κόκκινο, μελανό/μαύρο κλπ.
Απλά στη νεοελληνική γλώσσα σπάνια χρησιμοποιούμε τις άλλες ονομασίες που παραθέτεις, ενώ το λευκό/’ασπρο είναι πιο σύνηθες.
Μάλλον φταίει το ότι δεν χρειάζεται να ξεχωρίσουμε τα κυανά στο πλυντήριο 😂
χαχαχα! Εκεί νομίζω είναι νόμος το λευκό. Το λευκότερο λευκό.
Χρησιμοποιούνται σε αναφορές αθλητικών ομάδων π.χ οι Ερυθρόλευκοι για τον Ολυμπιακό και οργανώσεις όπως Ερυθρός Σταυρός.
Ναι όντως αλλά δεν νομίζω η πλειοψηφία να τις χρησιμοποιεί καθημερινά.
Άλλο μπλε άλλο γαλάζιο, άλλο το μελανό άλλο το μαύρο, Όλα αυτά είναι διαφορετικές αποχρώσεις κοντινές αλλά διαφορετικές. Μόνο το κυανό με το γαλάζιο είναι νομίζω συνώνυμες λέξεις.
Μπήκα και το έψαξα γιατί το σκεφτόμουν αφου διάβασα τα σχόλια. Το μελανό εΙναι το μαύρο στα αρκαία ελληνικά. Επίσης βρήκα και αυτές τις πληροφορίες: Η λέξη «κυανός» χρησιμοποιείτο στην αρχαία Ελλάδα συχνά για χρώματα στο σκοτεινότερο άκρο του φάσματος, ανάμεσά τους κι αυτά που σήμερα γνωρίζουμε ως μοβ, μαύρο, σκούρο μπλε, καφέ ή σκούρο πράσινο. Αντίθετα η λέξη «γλαυκός» χρησιμοποιείτο συχνά για ανοικτότερα χρώματα, όπως το κίτρινο, το γκρι, το ανοικτό πράσινο ή το ανοικτό μπλε. Και μολονότι οι δύο αυτές λέξεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για ποικιλία χρωμάτων, υπήρχαν χωριστές λέξεις για τα χρώματα σε αυτό το φάσμα, πλην… Διαβάστε περισσότερα »
Πολύ ενδιαφέρουσες οι πληροφορίες αυτές! Είναι πολύ ενδιαφέρον αυτό που λές για το μέλι και επειδή το πράσινο μέλι κατι μου θύμιζε, το έψαξα και υπάρχει. Το παράγουν κάτι Φιλιππινέζες μέλισσες, αλλάαα υπάρχουν περιπτώσεις στην και Ελλάδα που οι μέλισσες συνελεξαν χυμους από δεντρα με ακτινίδια (the irony) και βγάλαν πράσινο μέλι! Οπότε ίσως να μην είχαν αχρωματοψία οι αρχαίοι ίσως παρήγαγαν κάτι τέτοιο..
Για την θάλασσα και για τα πρόβατα δεν ξέρω τι να υποθέσω ίσως να ήτανε ποιητική αδεια.
Ή ίσως να είχε αχρωματοψία ο Όμηρος!!
Σωστό κι αυτό! Δεν το είχα σκεφτεί
Πες του Γάλλου ότι το γαλάζιο το λέμε και σιέλ (από το bleu ciel, γαλάζιο του ουρανού στα γαλλικά), να πάθει κοκομπλόκο 😜 Και γκρι σουρί το ποντικί, από το gris souris, και μωβ από το mauve 😁 Για οργασμούς διαρκείας πιάσε το ασανσέρ/ascenseur/ανελκυστήρα, τα μπουζί (αυτοκινήτου)/bougies, το καρμπυρατέρ/carburateur, και τέτοια…
Καλές βουτιές από (ή δίπλα σ)τον βράχο! 😘
Αχ τι ωραία και χαλαρωτική και ενδιαφέρουσα ερώτηση! Να μαθαίνουμε και τίποτα!
Αυτές είναι ερωτήσεις που είχα σαν παιδί, αλλά ποτέ δεν σκέφτηκα να ψάξω την απάντηση. Μου άρεσε πάντως, μια σταγόνα ιστορίας πίσω από κάτι που δεν φανταζόμασταν.
Η έκπληξη θα είναι να βρεθεί Γάλλος που να μην προσπαθεί να ερμηνεύσει τον κόσμο με βάση την κουλτούρα της χώρας του. Tous les mêmes!!
(Εγώ να πιστέψω ότι είναι ειλικρινής απορία, αλλά τι να τον κάνω που μου κοτσαρει στο τέλος και ένα ‘ΟΠΩΣ ΟΛΟΙ’; Λίγο να φας στη μάπα το γαλλικό σωβινισμό, μετά κάτι τέτοια τα εντοπίζεις εύκολα…)
Αχ εγώ το απολαμβάνω οταν μου κάνουν τέτοιες ερωτήσεις οι ξένοι. Τους απαντάω χαμογελάστα οτι έχουμε τόσα συνώνυμα γιατι τα ελληνικά είναι μια πλούσια και δημιουργική γλώσσα και οι καημένοι αλλάζουν πενήντα χρώματα από την προσβόλα.