Η Ρένα απαντά: Τι θα πει “συναισθηματικά μη διαθέσιμος”;

Συναισθηματικά μη διαθέσιμος είναι κωδική φράση για αποποίηση ευθυνών. Συνήθως…

_____________

Η ιστορία της Sally όπως την ξεχώρισα σήμερα.

Διαβάζω συχνά εδώ μέσα την φράση “συναισθηματικά μη διαθέσιμος/ -η” και έχω πρόβλημα να την κατανοήσω. Πραγματικά, δεν τη χωράει το μυαλό μου. Πώς είναι δυνατό να σχετίζεσαι με έναν άνθρωπο σε πλαίσιο ερωτικό/ σεξουαλικό/ γκομενικό και να αποσύρεις το συναίσθημα; Εννοώ, πώς γίνεται πρακτικά; Μου είναι αδιανόητο, εφόσον, φυσικά δεν μιλάμε για διαταραγμένες προσωπικότητες, νάρκισους κλπ. Και ως “συναίσθημα” δεν εννοώ μόνο τον τρελό έρωτα…

ΑΠΟ ΤΗΝ – Sally

______________

Ας οργανώσουμε τη συζήτηση.

Διαβάζεις εδώ μέσα τη φράση συναισθηματικά μη διαθέσιμος/η, αλλά δεν την έχω γράψει εγώ. Την γράφουν στα σχόλια άνθρωποι που την ακούνε από συντρόφους ή τον περίγυρο. Είναι λίγο σαν τον αδόκιμο όρο “τοξικό” η οποία δεν έχει ειδική βαρύτητα ούτε στην επιστήμη, ούτε στις ανθρώπινες σχέσεις. Πρόκειται για παραφθορά. Έτσι κάπως και το “συναισθηματικά μη διαθέσιμος” έχει γίνει ελαφρώς καραμέλα στα χείλη για να χαρακτηρίσει άτομα που αποποιούνται ανθρώπινες ευθύνες.

Επειδή όπως ακριβώς το περιγράφεις, το σεξ είναι από μόνο του ένα είδος συναισθήματος. Πληροί μια σωματική λειτουργία, ένα ένστικτο, επειδή όμως δεν είμαστε σκυλίτσες και γάτοι να αγόμαστε και να φερόμαστε από εξαμηνιαίο οίστρο, αλλά μπορούμε να κάνουμε σεξ ανά πάσα στιγμή για ευχαρίστηση, γι’αυτό ακριβώς πληροί ανθρώπινες ανάγκες: επιβεβαίωση, οικειότητα, μοίρασμα, απόλαυση, επαφή με την θνητότητα (οι γάλλοι ονοματίζουν τον οργασμό “μικρό θάνατο”). Όμως πόσο επικοινωνούνται αυτά ως τέτοια; Πόσο διαφορετικά ονοματίζονται από τους έμφυλους ρόλους;

Τι θέλω να πω.

Συχνά άλλο λέει ο ένας, άλλο καταλαβαίνει ο άλλος. Αυτό λέγεται επικοινωνιακό κενό και μέσα σε αυτό πέφτει η συνεννόηση των δυο φύλων στις μέρες μας, επειδή ακριβώς καταργήθηκαν οι παλαιοί κώδικες (δηλαδή: δαχτυλίδι>αρραβώνας>άδεια για σεξ). Η γλώσσα είναι κώδικας επικοινωνίας, αλλά ταυτόχρονα απαρχή πολλών μπερδεμάτων. Θυμάσαι πώς περιέγραφαν τις rom com τα ελληνικά περιοδικά τηλεόρασης (αν τα πρόλαβες); “Συναισθηματική ταινία” ή “συναισθηματική κωμωδία”. Το “συναίσθημα” εννοιοδοτούνταν σε πλαίσιο ερωτικό και δη σχεσιακό. Όμως συναίσθημα όπως ακριβώς το λες δεν είναι μόνο ο τρελός έρωτας! Συναίσθημα είναι η ερωτική έλξη, είναι η οικειότητα, η εμπιστοσύνη, ο φόβος, ο θυμός, η ανησυχία. Είναι όλα αυτά και τόσα άλλα.

H γυναίκα λέει “δεν με καταλαβαίνεις, τις ανάγκες μου” κι ο άντρας ψάχνεται και πελαγώνει επειδή αισθάνεται ότι δεν έχει διδαχθεί να ερμηνεύει τι ζητείται χωρίς να κατονομάζεται κι έτσι απομακρύνεται (συναισθηματικά μη διαθέσιμος). Ο άντρας λέει “μην με πιέζεις, έχω ανάγκες” κι η γυναίκα το ερμηνεύει “δεν με αγαπά” και ματαιώνεται (συναισθηματικά μη διαθέσιμος). Αυτό είναι εφαρμογή του επικοινωνιακού κενού στην πράξη. Ο πομπός λέει κάθε φορά περίπου το ίδιο αλλά η έμφυλη ερμηνεία διαφέρει. Η ποπ κουλτούρα δεν βοηθά, λέει τα πράγματα επιφανειακά και κεκαλυμμένα ώστε δύσκολα αποκωδικοποιούμε την ουσία. Στην ταινία The Notebook ας πούμε εκπέμπονται μπερδεμένα μηνύματα: από τη μία η διεκδίκηση συνορεύει με την παρενόχληση, από την άλλη η αληθινή αγάπη είναι ως το θάνατο. Πόσο ρεαλιστικά και με σαφήνεια αποδίδονται οι έννοιες;

Αν όμως έχουμε μια πανανθρώπινη ανάγκη συντροφικότητας και τα δυο φύλα, τότε δεν θα επαρκούσε θεωρητικά οποιοσδήποτε που τις πληροί; Η αγκαλιά έχει πάνω της σημάδι με πυρωμένο σίδηρο; Είναι μία και για πάντα; Από την εμπειρία των περισσότερων ανθρώπων, κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει. Ερωτευόμαστε ξανά και ξανά ή έστω συνάπτουμε σχέσεις που ικανοποιούν ανάγκες μας ξανά και ξανά.

Όμως αν μια ανάγκη μπορεί να την πληροί ο οποιοσδήποτε, τότε ένας υποψήφιος σύντροφος θα έπρεπε να την παρέχει έτσι ώστε να την κάνει μοναδική. Δηλαδή να μπορεί να καρπωθεί από το ένα μέρος της σχέσης όχι απλώς ως πλήρωση της ανάγκης, αλλά με μια βαθύτερη ψυχική ικανοποίηση που να ταυτίζεται με τον πάροχο (αγαπώ εσένα επειδή είσαι εσύ) κι όχι απλώς με την επικάλυψη της ανάγκης (αγαπώ εσένα επειδή νιώθω να με αγαπάς και νιώθω καλύτερα με τον εαυτό μου εξαιτίας αυτού του γεγονότος).

Στην πράξη είναι αρκετά συνηθισμένο οι σχέσεις να μην είναι ισότιμες κι ειδικά οι ετεροκανονικές να λειτουργούν πλέον χωρίς σεβασμό κι όρια. Η ερωτική απελευθέρωση έφερε μια κάποια σεξουαλική ελευθερία στις γυναίκες (άδεια για σεξ χωρίς δαχτυλίδι), όμως η αντρική ελευθεριότητα στο σεξ είναι ακόμα εκθετικά μεγαλύτερη. Ο άντρας συχνά στις ιστορίες που έρχονται στη στήλη μας απαιτεί την γυναίκα stand by, να είναι απίκο γι’αυτόν, να λειτουργεί με κώδικες κι όρους που βάζει ο ίδιος και μόνο εκείνος. Θα έρχεται για σεξ όποτε εκείνος θέλει σεξ, η ίδια δεν θα έχει απαιτήσεις, καθώς ακόμη δεν θεωρείται ισότιμη στην σεξουαλική ελευθεριότητα: “Μην της μπαίνουν ιδέες, καθώς ξέρεις πώς είναι αυτά τα γυναικάκια, όλο αγαπουλίνια θέλουν”. Ταυτίζοντας το αντρικό σεξ με το σαρκικό και το γυναικείο σεξ με το συναιθηματικό, ουσιαστικά εφαρμόζουμε την ανισομέρεια της σεξουαλικής ελευθερίας με όρους επικοινωνιακού κενού. Όμως άλλο είναι η σαρκική σχέση που δεν έχει πίσω της κοινωνικές προσδοκίες (εξόδους, δέσμευση, προοπτική πλάνων ζωής) και γι’αυτό βιώνεται αποκλειστικά στο παρόν κι άλλο η σχέση στεγνής εκμετάλλευσης. Αυτό το “συναισθηματικά μη διαθέσιμος” πόσο συχνά χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει ακριβώς το δεύτερο;

Στο πλαίσιο της συντόμευσης κι απλοποίησης σύνθετων συνθηκών στους μπερδεμένους καιρούς μας όλοι μας χρησιμοποιούμε τους κώδικες αυτούς από μια αυτοματοποιημένη επιλογή χαρακτήρων/τυπολογιών προς “επικοινωνία” (εξ ου και το “συναισθηματικά μη διαθέσιμος”, κωδικός αποποίησης απλών ευθυνών σεβασμού), απεμπολώντας την προσωπικότητά μας και τελικώς την ανθρωπιά μας.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News