Η Ρένα απαντά: Πρόκειται για αστυνόμευση των γυναικών;

Αν μια γυναικά έχει καθοριστεί σε επίπεδο συμπεριφορικό από το πώς την βλέπει το εκάστοτε αρσενικό, δεν είναι στοιχείο αρνητικό που μπορούμε να το κρίνουμε ως αδυναμία χαρακτήρα; Ή είναι μισογυνισμός;

___________

Η ιστορία της όπως την ξεχώρισα σήμερα

Με αφορμή την ιστορία της κοπέλας που ενοχλείται από το ντύσιμο της νύφης, και τα σχόλια που γράφτηκαν ήθελα να επέκτεινω τη συζήτηση σε συμπεριφορές που αποζητούν την προσοχή. Είμαι της απόψης που το ντύσιμο κακώς ενοχλεί, διότι καθαυτό δεν επηρεάζει κάπου.

Τι γίνεται λοιπόν όταν η συμπεριφορά κάποιου μεταλλάσσεται ανάλογα με το αν υπάρχουν αρσενικά στην παρέα; Όταν βλέπεις έναν άλλο χαρακτήρα, δεν κρίνεται από ως μη ειλικρινές; Δεν υπάρχουν εν τέλει και συμπεριφορές ή χαρακτήρες που έχουν ακριβώς καθοριστεί από την ανδρική ματιά; Αυτό που ρωτάω στην ουσία είναι το εξής: Αν μια γυναικά έχει καθοριστεί σε προφανή βαθμό (το τονίζω αυτό, γιατί μια εν μέρει επιρροή θεωρώ υπάρχει σε όλες) σε επίπεδο συμπεριφορικό από το πως την βλέπει το εκάστοτε αρσενικό, δεν είναι αυτό ένα στοιχείο αρνητικό που μπορούμε να το κρίνουμε ως αδυναμία χαρακτήρα; Είναι εν τέλει μισογυνισμός το να απορρίπτουμε αυτό το χαρακτηριστικό, το οποίο υπάρχει παράλληλα με την συνεχή ανάγκη για προσοχή; Είναι αστυνόμευση της σεξουαλικότητας; Θα λέγαμε το ίδιο για έναν άνδρα που απέρριπτε φιλικά έναν άλλον άνδρα σε μία ανάλογη συνθήκη (πχ κάποιος που συνεχώς κάνει επίδειξη σε γυναίκες μπορεί να είναι κουραστικός για έναν άλλο άνδρα); Ελπίζω το point να έγινε σαφές.

ΑΠΟ ΤΗΝ – Περίεργη

_________________

Ας οργανώσουμε τη συζήτηση

Το ντύσιμο οπωσδήποτε εμπεριέχει αισθητικές επιλογές, κοινωνικό κώδικα, πολιτική έκφραση, ιεραρχία και κανόνες συμμόρφωσης ή μη. Αυτά είναι γνωστά και αναδείχθηκαν και στην ιστορία που σχολιάστηκε.

Αυτό που ρωτάς τείνει να υπερκεράσει απλώς και μόνο το ντύσιμο και να αναφερθεί στο λεγόμενο «κwλοτρίψιμο» ως σύνολο συμπεριφοράς που αποζητά την προσοχή και την έγκριση του λεγόμενου male gaze, της αντρικής ματιάς. Και μάλιστα, για να εδραιώσεις τον προβληματισμό, θέτεις το ερώτημα αν θα ενοχλούσε το ίδιο αν το έκανε άντρας στην ομήγυρη. Σωστή τεχνική εξέτασης έμφυλων προβληματισμών. Το πρόβλημα όμως με αυτό είναι ότι την συμπεριφορά αυτή δεν την ακολουθούν άντρες. Και δεν το κάνουν οι άντρες επειδή η -για ευκολία και μόνον- κωδικοποιημένη συμπεριφορά «κwλοτρίψιμο» εντοπίζεται στον γυναικείο πληθυσμό, ακριβώς επειδή υπάρχει το πατριαρχικό πλαίσιο. Κάνω μια παρένθεση να πω ότι οι άντρες προβάλλουν τα δευτερογενή χαρακτηριστικά του φύλου τους (μύες, φωνή, τριχοφυΐα, ύψος) ως καταξίωση του σεξουαλικού τους κεφαλαίου, δεν το κάνουν όμως ως αξίωση εξουσίας στην ομήγυρη συνολικά ή επί του άλλου φύλου, αλλά ως κοινωνική καταξίωση της αρρενωπότητας, της συμμόρφωσης δηλαδή το τι θα πει «είμαι αρσενικό». Δεν θα έρχονταν δηλαδή σε ένα κάλεσμα με διάφανο πουκάμισο ή παντελόνι με το μισό πωπό απ’έξω.

Στην πατριαρχία η «αξία» της γυναίκας ταυτίζεται ευθέως με την γ@μησιμότητά της (και την γονιμότητά της σε δεύτερο επίπεδο, ως απόρροια της πρώτης), τοποθετείται μια ονομαστική αξία πάνω στα γυναικεία σώματα ανάλογα με τον βαθμό συμμόρφωσης σε αυτό που έχει καθιερωθεί ως θηλυκότητα. Επομένως το περιθώριο ασκησης εξουσίας εκ μέρους της γυναίκας είναι πεπερασμένο. Η ομορφιά γίνεται συναλλακτικό είδος: σου προσφέρω ομορφιά για να αντλήσω εξουσία, επειδή η εξουσία της ομορφιάς και της ελκυστικότητας είναι η μόνη που αξιώνεται ως υπαρκτή μέσα στο πατριαρχικό πλαίσιο. Δεν αναγνωρίζονται άλλες εξουσίες. Επομένως η σεξουαλικότητα και το σεξουαλικό κεφάλαιο της γυναίκας αλώνεται από την πατριαρχική θεώρηση ως εκχωρημένο αγαθό. Όχι ως κάτι δικό της, ανεξάρτητο κι αυτόνομο που έχει αυταξία. Σου αναγνωρίζουμε την εξουσία της ελκυστικότητας μόνο για όσο κι εφόσον εγκρίνουμε εμείς, οι πατριάρχες. Η θεώρηση αυτή είναι ισοπεδωτική, επομένως δεν μπορεί να νοηθεί ως ελεύθερη σεξουαλικότητα, αφού υπόκειται σε ετεροπροσδιορισμό. Σε ένα φανταστικό σύμπαν ευνούχων (ή απόλυτα gay αντρών) η αντρική ματιά του male gaze δεν προσδιορίζει κάπως την γυναικεία σεξουαλικότητα, επομένως δεν υφίσταται αστυνόμευση. Με λίγα λόγια: από πίτα που δεν τρως τι σε νοιάζει κι αν καεί; Μάλιστα λόγω της ενθυλακωμένης ομοφοβίας στην πατριαρχία η έκφραση σεξουαλικότητας με τον αντίστοιχο τρόπο από gay άντρες καταδικάζεται ως ελαφριά, υποτιμητική, μη πρέπουσα, ταπεινωτική.

Κι αυτό εξηγεί κι ένα ακόμη προβληματισμό μέσα στο ερώτημα.

Ωραία, λοιπόν, θέσαμε ως πεδίο βολής του ερωτήματος την συνύπαρξη με την αντρική ματιά. Τι γίνεται όμως με τις γυναίκες; Πώς να αναφερθούμε στις γυναίκες της παρέας που ενοχλούνται από την συμπεριφορά αυτή της αναζήτησης προσοχής μέσω της έκφρασης σεξουαλικότητας; Είναι αυτό που συνήθως κατηγορούνται, δηλαδή ζηλιάρες, επειδή δεν ανταποκρίνονται οι ίδιες στα ζητούμενα του male gaze; (Η εμπειρία δείχνει πως όχι, δεν ισχύει αυτό, είναι βολική υπεκφυγή των πατριαρχών) Είναι φεμιναζί; Είναι συντηρητικές κι όχι αρκετά προχώ; Είναι παλαιοαριστερές δευτεροκυματικές που δεν αποδέχονται την φιλελευθερική θεώρηση του τριτοκυματικού φεμινισμού που προτάσσει την ατομική ελευθερία έκφρασης ως πιο σημαντική; Είναι πιο περίπλοκο απ’αυτά.

Μπορεί θεωρητικά να είναι λίγο απ’όλα, αλλά και να μην είναι τίποτα εξ αυτών. Ταυτόχρονα οι γυναικες τοποθετούνται στη θέση του φύλακα και της πατριαρχίας από τη μια μεριά και του φεμινισμού από την άλλη (όχι συγχρόνως, εννοώ από διαφορετικές ομάδες στο ίδιο πολιτιστικό πλαίσιο). Ο εσωτερικευμένος μισογυνισμός υπαγορεύει να φτύσουμε τον κόρφο μας με την «τσουλοσυμπεριφορά» του «κwλοτριψίματος» και να αγανακτήσουμε με την προφανή χειραγώγηση που επιτελείται, πρώτα στο δικό τους γυναικείο σώμα, κατόπιν στο δικό μας, ως σύγκριση, ως συναλλακτικό νόμισμα, αλλά κι ως συλλογικό πολιτιστικό ιδεώδες. Από την άλλη ο φεμινισμός μας υπαγορεύει να υπερασπιστούμε την ελεύθερη έκφραση της κάθε γυναίκας, να μην αποδώσουμε δηλαδή υποδεέστερη νοητική, πολιτική ή αισθητική αξία στην επιλογή της (όπως δεν θα υποτιμούσαμε την επιλογή να γίνει νοικοκυρά, εφόσον η απόφαση παίρνεται ελεύθερα και με γνώση των συνεπειών). Τελικά πρέπει καθεμιά μας να κρίνει με κριτική σκέψη την κάθε περίσταση και να αποφασίσει με κρύο κεφάλι αποδεσμευόμενη από τον προσωπικό παράγοντα. Η άλλη γυναίκα δεν αποτελεί καθρέφτη του φύλου μας συνολικά, ακριβώς όμως επειδή δεν αποτελεί καθρέφτη του φύλου μας συνολικά οφείλουμε να την προστατεύσουμε γιατί έχει θέσει εαυτόν ως μονάδα. Επειδή κινδυνεύει να θεωρηθεί ότι ό,τι κακό τυχόν πάθει, θα το πάθει λόγω των επιλογών της.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News