Οι έννοιες του έρωτα και της αγάπης έχουν απασχολήσει επί χιλιετίες την ανθρωπότητα.
____________
Η ιστορία της όπως την ξεχώρισα σήμερα
Γεια σου Ρένα μου! Θα ήθελα την γνώμη σου, όπως και αυτή των σχολιαστών/σχολιαστριών (πως κλείνεται τέλος πάντων;) σχετικά με τις έννοιες των συναισθημάτων και πως αυτές χρησιμοποιούνται από διαφορετικούς ανθρώπους. Τι σημαίνει έρωτας και τι αγάπη;
Γλωσσολογικά και ψυχολογικά τις απαντήσεις τις βρίσκω σε επιστημονικά άρθρα, όμως πως χρησιμοποιούνται αυτές οι έννοιες στην πράξη; Γιατί δεν υπάρχει η λέξη έρωτας σε καμία από τις άλλες γλώσσες που γνωρίζω; Στα Αγγλικά το μεταφράζουμε ως “in love”, στα Ισπανικά “estoy enamorado”, στα Γαλλικά “je suis amoureux”, στα Πορτογαλικά “estou apaixonado”. Σε όλες αυτές τις γλώσσες ο έρωτας περιγράφεται στην μετάφρασή του με άλλα συναισθήματα: Αυτό της αγάπης ή του πάθους. Ο έρωτας σαν ξεχωριστό συναίσθημα δεν υπάρχει πουθενά.
Η απορία μου πρωτοδημηουργήθηκε όταν κάποια στιγμή μου βγήκε αυθόρμητα να πω στον ξένο σύντροφό μου ότι είμαι ερωτευμένη μαζί του (όχι ότι τον αγαπάω) και δεν έβρισκα τις λέξεις. Προσπάθησα να του το περιγράψω, να του εξηγήσω την έννοια του έρωτα ετυμολογικά, αλλά μάταια. Αυτό στάθηκε ως απαρχή για να αρχίσω να το ψάχνω γλωσσολογικά και σε άρθρα ψυχολογίας, αλλά αυτό που κατάλαβα είναι ότι δεν υπάρχει κάποιος σαφής και καθολικός ορισμός που να καθιστά την επικοινωνία μεταξύ δύο ανθρώπων (ειδικά όσον αφορά διαφορετικές κουλτούρες) ξεκάθαρη.
Ο κάθε άνθρωπος προσδίδει διαφορετική έννοια στα συναισθήματά του. Για μένα πχ, έρωτας είναι καθαρά η ερωτική έλξη. Αυτός ο μαγνητισμός που νοιώθω και η ακατανίκητη επιθυμία να έρθω σωματικά κοντά με το άτομο που μου το προκαλεί. Να τον μυρίσω, να τον ακουμπήσω, κλπ. Αγάπη πάλι, για μένα είναι η default κατάσταση των ανθρώπων (τουλάχιστον αυτών που δεν έχουν ψυχικές διαταραχές). Η έμφυτη τάση που έχουν οι (ψυχικά υγιείς) άνθρωποι να βλέπουν τους ανθρώπους γύρω τους ευτυχισμένους και να θέλουν το καλύτερο για αυτούς. Αγάπη για την φύση, για τον συνάνθρωπο, για την ζωή. Μια λέξη τόσο εύκολη και τόσο αυτονόητη για εμένα, που για άλλους είναι δύσκολη και ιδιαίτερη, ίσως γιατί εννοούν κάτι διαφορετικό από αυτό που εννοώ εγώ. Την ερωτική αγάπη πάλι, όπως την εννοούν πολλοί όπως πχ σε μια μακροχρόνια σχέση, εγώ την ονομάζω οικειότητα και τρυφερότητα. Και στον ερωτικό τομέα, για μένα αν υπάρχει έρωτας, οικειότητα και τρυφερότητα είναι bingo! Την αγάπη την θεωρώ αυτονόητη και όχι extra παράμετρο.
Δώστε μου τα φώτα σας λοιπόν! Τι σημαίνουν αυτές οι έννοιες για σας;
ΑΠΟ ΤΗΝ – Περί συναισθημάτων
______________________
Ας οργανώσουμε τη συζήτηση
Η ανθρωπότητα χιλιετίες προσπαθεί να οριοθετήσει αυτές τις έννοιες, οπότε σε μια διαδικτυακή στήλη είναι δύσκολο να πούμε με κατηγορηματικό τρόπο “αυτό είναι” κι “αυτό δεν είναι”. Ταυτόχρονα είναι κάπως περιορισμένη η θεώρηση μόνο μέσω των λατινογενών γλωσσών, οι οποίες υπόκεινται σε ένα συγκεκριμένο πολιτιστικό (κοινό) πλαίσιο -περισσότερα γι’αυτό παρακάτω. Στα κινέζικα ας πούμε το ιδεόγραμμα της αγάπης διαθέτει μια καρδιά ανάμεσα στο συναίσθημα και την αντίληψη χωρίς να επικυριαρχεί.
Στον κλασικό κόσμο, τον ελληνορωμαϊκό, ο Έρωτας ήταν η αρχή των πάντων, η ζωοποιός δύναμη σύμφωνα με την οποία ήρθε τάξη μέσα από το Χάος και τη Γαία (στον Ησίοδο) ή (αλλού) και τη Νύχτα. Κοινώς χωρίς έρωτα, ουδέν. Μηδέν εις το πηλίκο, μηδέν.
Ο καθηγητής Μιχάλης Τσιανίκας σε ένα συνέδριο με θέμα το Συμπόσιο του Πλάτωνα, την κατεξοχήν πραγματεία του έρωτα, αναφέρει: «Το πρώτο στάδιο του έρωτα αφορά την φυσική έλξη που επιτυγχάνεται με την εξωτερική εμφάνιση, όταν αυτή «τραβά» κατά κάποιον τρόπο την προσοχή και το ενδιαφέρον ενός ατόμου προς ένα άλλο, αλλά είναι αλήθεια πως ο σαρκικός έρωτας μέσα στο διάλογο του Πλάτωνα φαίνεται να μην είναι μείζονας σημασίας. Ο φιλόσοφος περνά γρήγορα στο δεύτερο πολύ σημαντικό στάδιο της εσωτερικής «ηθικής», δηλαδή της ομορφιάς του ψυχικού κόσμου που όταν με την σειρά του επιτευχθεί οδηγεί ο ζευγάρι πολύ κοντά στην επιδίωξη του τρίτου σταδίου, της διανοητικής έλξης, της νοητικής ομορφιάς όπου δύο άτομα κατορθώνουν να επικοινωνήσουν πλέον σε τρία επίπεδα και να φτάσουν αυτό που οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα αντιλαμβάνονται ως έρωτα».
Αντίθετα η αγάπη είναι ένα συναίσθημα που στην αρχαιότητα δεν είχε την εννοιοδότηση που της δίνουμε σήμερα. Με την σημερινή έννοια είναι μια χριστιανική εφεύρεση, “ο θεός αγάπην εστί” ή “αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν”, αλλά και τα κοινά γεύματα των πρώτων χριστιανών λέγονται “αγάπες”. Το ότι η λέξη είναι ελληνική και μάλιστα της Ελληνιστική Κοινής φαίνεται με την παρουσία της στα ευαγγέλια ως έχει, παρόλο που η λέξη υπάρχει από παλαιότερα με την έννοια του φιλώ, είμαι φίλος. Η φιλότητα είχε την έννοια του θαυμασμού και της αφοσίωσης στην κλασική αρχαιότητα και υπήρξε σχεδόν πτυχή του έρωτα. Όμως πέραν της στοργής και της αφοσίωσης, η λέξη αγάπη στο χριστιανικό πλαίσιο αποκτά και την έννοια της θυσίας. Ο Χριστός υποφέρει στο σταυρικό θάνατο ως θυσία για την σωτηρία του ανθρώπου από τον θάνατο, σε έναν πανίσχυρο συμβολισμό. Με τον τρόπο αυτόν η αγάπη πολύ συχνά βιώνεται ως θυσία. Η θυσία της μάνας για το παιδί της, η θυσία για την πατρίδα ή για την ιδεολογία, κλπ. κλπ.
Μπλέκεται όμως η θυσία της αγάπης με τον έρωτα σε σημαδιακό συνδυασμό τον 11ο ως και 13ο αιώνα στην λογοτεχνία των τροβαδούρων της μεσαιωνικής νότιας Γαλλίας, όπου μιλιώνταν τα οξιτανικά (langue d’oc) και των τρουβέρων της βόρειας που αποτελούν το σώμα της ars antiqua. Δημιουργούν τον αυλικό έρωτα, l’amour courtois. Εκεί πρωτοβρίσκουμε τον αδιέξοδο έρωτα (που φτάνει στην αυτοθυσία, επομένως ενσαρκώνεται ως αγάπη σύμφωνα με το χριστιανικό ηθικό σχήμα που είναι και το πολιτιστικό πλαίσιο των μεσαιωνικών βασιλείων) καθώς και το προτσές της ανάβασης της σκάλας των εξελικτικών σταδίων της επικοινωνίας, την οποία έχουμε διδαχθεί μέσω άπειρων αντανακλάσεων κατόπιν στην ποπ κουλτούρα. Άπειρα βιβλία, ταινίες, τραγούδια μιλούν γι’αυτό το παρελθόν, γι’αυτό τον συνδυασμό που διακατέχει το συλλογικό συνειδητό, τουλάχιστον στην δυτική κουλτούρα μέσα στην οποία ζούμε.
Με λίγα λόγια, πέραν της ψυχολογίας, ακόμα και της γλωσσολογίας, είμαστε προϊόντα μιας μακράς ιστορικής πολιτιστικής πορείας που επηρεάζει το κάθε τι που ζούμε και τους τρόπους με τους οποίους το βιώνουμε.
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Εσύ πρέπει να είσαι Ζυγός για να έχεις τέτοιες ανησυχίες :p. Συνάδελφε υπεραναλυτική αυτό που έμαθα στην πράξη είναι ότι τα πολλά λόγια είναι φτώχια. Analysis paralysis. Η πράξη φαίνεται στην πράξη. Είτε πεις το ένα είτε το άλλο, στα δικά μου βιβλία κρίνεται πλέον εκ του αποτελέσματος. Παρεπιπτόντως, κατά τη γνώμη μου και στις άλλες γλώσσες υπάρχει τρόπος να διαχωρίσεις τα βασικά π.χ. I am in love = είμαι ερωτευμένη ενώ I love = αγαπώ. Εξού και το κλασσικό κλισέ “I love you but i am not in love with you anymore”. Το αστείο είναι ότι τα γράφω όλα… Διαβάστε περισσότερα »
Ποτέ δε μπόρεσα να ορίσω την έννοια της “αγάπης”. Τον έρωτα ναι, αλλά η αγάπη σαν έννοια πάντα με μπέρδευε. Ώσπου έμαθα για τη σύνδεσή της με το χριστιανισμό και κατάλαβα πόσο έχει ανάγκη (;) ο άνθρωπος τον περιορισμό.
Ο έρωτας εμπεριέχει σαρκικο ποθο.
Η αγάπη μπορεί να σταθεί και μόνη της.
Πολύσημαντο θέμα που και σε μένα αγγίζει μια ευαίσθητη χορδή. Έρωτας… Ξεκινά με την σωματική έλξη, γίνεται ρομαντικος πιο συναισθηματικος και οδηγεί στην προσκόλληση-attachment. Δες τι λέει για romantic love=έρωτας η Helen Fisher. Από εκεί ξεκινούν όλα. Αυτό το τρίπτυχο όπως και υποθηκαι. Και αν όλα αυτά κρατήσουν και ενώσουν δύο ανθρώπους εξίσου οδηγούν στην αγάπη. Που είναι μια λέξη που έχει τόσες σημασίες όσοι και οι άνθρωποι που υπάρχουν. Γιατί όλοι έχουμε άλλα συναισθηματικά υπόβαθρα. Όμως αγάπη στην ετοιμολογία της λένε πως προέρχεται από το αγαν+ποιώ. Αυτό σημαίνει, ότι κάνω ότι περισσότερο, καλύτερο μπορώ για κάποιον γιατί έχει τόσο… Διαβάστε περισσότερα »
Θα έλεγα ότι το τι είναι έρωτας, το καθορίζουν πάντα οι ετερόφυλοι. Όπως και το τι είναι φυσιολογικό ή ανώμαλο. Όποτε, η άποψη μου περισσεύει.
Εμένα προσωπικά, με είχαν πείσει ότι δεν μπορώ να νιώσω αγάπη. Ότι έπρεπε να «διορθωθώ» με κάποιον τρόπο, ακόμα και με το ζόρι. Τότε το είχα πιστέψει, είχα φτάσει σε ακραία σημεία.
Τώρα πια το πιστεύω πως ξέρω ποτέ νιώθω έρωτα και ποτέ αγάπη. Οποίος το αμφισβητεί μπορεί να θαυμάσει το μεσαίο δάχτυλο του χεριού μου.
Κάθε γλώσσα δίνει τους δικούς της ορισμούς ανάλογα με την κουλτούρα, την ιστορία, την μυθολογία του κάθε λαού. Στην Ελλάδα έχουμε, ή μάλλον είχαμε, τον θεό Έρωτα, που κάποτε ερωτεύτηκε κι αυτός, την Ψυχή, κι απέκτησαν μία κόρη, την Ηδονή. Η ηδονή λοιπόν παίζει βασικό ρόλο στον έρωτα, η ομορφιά επίσης γιατί η Ψυχή ήταν και πολύ όμορφη, κι είναι θα λέγαμε η κατάσταση αυτή όπου όλη η ψυχή σου φλέγεται για το άλλο άτομο και νιώθεις μία κτητικότητα, πως το θέλεις ολοκληρωτικά δικό σου. Κάπως έτσι το αντιλαμβάνομαι εγώ πως προέκυψε. Φυσικά οι έννοιες αλλάζουν με τα χρόνια αλλά… Διαβάστε περισσότερα »
Υπάρχουν κάποιες ψυχικές ασθένειες που προκαλούνται από δυσλειτουργείες του προμετωπιαίου φλοιού. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι πάσχοντες αδυνατούν να νοιώσουν κάποια συναισθήματα διότι τους λείπει η απαραίτητη καλωδίωση.
Μπάτσος, έρως, αγάπη.
Ανοίγουμε το λεξικό Τεγόπουλος-Φυτράκης.
Για την αγάπη,μιλάει ο Σκοτ Πεκ στο βιβλίο του “ο δρόμος ο λιγότερο ταξιδεμενος” . Νομίζω ότι δίνει τη δική του ενδιαφέρουσα ερμηνεια ,αξίζει να τη διαβάσετε.. Ο έρωτας πάλι,είναι σεξουαλικό ενδιαφέρον που συνδέει δύο ανθρώπους τόσο,ώστε να γνωριστούν πολύ καλά και μέσω της καθημερινής τριβής,να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μεταξύ τους αγάπη Αυτό που δεν μπορώ να εξηγησω,είναι αν η αγάπη μεταξύ των συγγενών εξαρτάται και αυτή από προϋποθέσεις,ή αν λειτουργεί “επιβαλλόμενα” Πχ : αγαπώ τους γονεις μου,τα αδέρφια μου,το παιδί μου ,επειδή τους θεωρώ κομμάτι του εαυτού μου και η αγάπη είναι ενστικτώδης, ή επειδή τους γνωρίζω καλά… Διαβάστε περισσότερα »
Μπορείς να εξηγήσεις την αγάπη στα αγγλικά όπως το είχα δει σε μια πολύ ωραία αμερικανική διαφήμιση(«The 2020 New York Life Super Bowl Commercial» για όποιον ενδιαφέρεται) με την έννοια «love as an action».