Έξυπνη εννοώ να καταλαβαίνει νοήματα που εκ πρώτης όψεως δεν φαίνονται, να αντιλαμβάνεται πιο σύνθετα τα πράγματα, να μιλάει με επιχειρήματα, να κατανοεί την ουσία, να γράφει στοχευμένα.
__________
H ιστορία της Λεμονίτας όπως την ξεχώρισα σήμερα
Ρένα καλησπέρα,
Σε διαβάζω ανελλιπώς και πάντα δίνεις οπτική και επιχειρήματα! Είσαι βασικό και ευλαβικο ανάγνωσμα της κάθε μερας.
Θέλω να κάνω και εγώ μια ερώτηση. Πώς μπορεί να γίνει κανείς πιο έξυπνος; Εννοώ να αρχίσει να καταλαβαίνει νοήματα που εκ πρώτης όψεως δεν φαίνονται,να αντιλαμβάνεται πιο σύνθετα τα πράγματα,να μιλάει με επιχειρήματα,να κατανοεί την ουσία, να γράφει στοχευμένα;
Καλή συνέχεια,σε ευχαριστώ!
ΑΠΟ ΤΗΝ – Λεμονίτα
__________________
Ας οργανώσουμε τη συζήτηση
Ωωω, με έκανες αλοιφή τώρα, να ξέρεις. <3
Το ερώτημα έχει τεράστια χρησιμότητα καθώς το εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν φροντίζει να παράγει σκεπτόμενα άτομα, αλλά αναμασητές κακοχωνεμένων τσιτάτων.
Η εξυπνάδα ως ευφυία έχει διάφορες μορφές σύμφωνα με την θεωρία του Howard Gardner και αυτό πιστοποιείται από διάφορους ερευνητές, ιδιαίτερα προς παιδαγωγική χρήση. Από κει και πέρα υπάρχει κι η επίκτητη εξυπνάδα, στην οποία αναφέρεσαι.
Στο σημείο αυτό θα κάνω έναν διαχωρισμό. Υπάρχει εξυπνάδα ως προς την εσωτερική πρόσληψη (αντίληψη, ανάλυση, σύγκριση, κρίση, αποφυγή λογικής πλάνης) και υπάρχει κι εξυπνάδα ως προς την εξωτερική έκφραση (διατύπωση, σαφήνεια, επιχειρηματολογία, πειθώς, σύμπτυξη).
Για την ανάπτυξη της εσωτερικής πρόσληψης πρέπει να εστιάσουμε στο πώς ερμηνεύουμε τα πράγματα, να τα αξιολογούμε. Να σκεφτόμαστε σωστά και με αυτό εννοώ λογικά. Όπως διδαχτήκαμε (εντελώς επιφανειακά) στο σχολείο, υπάρχουν παράμετροι για την δόμηση λογικού συλλογισμού. Όπως στο κλασικό ανέκδοτο με το όργανο, τον αστυνομικό και το μπουζούκι, έχει σημασία να αντιλαμβανόμαστε πότε ένας συλλογισμός δεν πληροί τις προϋποθέσεις. Αυτό είναι ιδιαίτερα σύνθετο στο σύγχρονο λόγο, την αρθογραφία, τις πολιτικές συζητήσεις, τον λαϊκίστικο λόγο, αλλά και τον τυχόν ιδεοληπτικό. Προφανώς επειδή συχνά η αλλοίωση της λογικής χρησιμοποιείται εκ του πονηρού, έχει ιδιαίτερη σημασία αυτή η εργασία. Για να το πετύχουμε πρέπει να είμαστε κατ’αρχάς ενήμερες για τις μεθόδους, τεχνικές και λογικές πλάνες που χρησιμοποιούνται. Θα χρειαστούμε λίγο μελέτη, αλλά και μπόλικη κοινή λογική. Αν κάτι ακούγεται παράλογο, η επίκληση στο συναίσθημα, στην αυθεντία και στο ήθος του δέκτη δεν αρκούν τότε για να πεισθούμε.
Ταυτόχρονα ενημερωνόμαστε για πληθώρα σύγχρονων θεμάτων από μια ομπρέλλα πεδίων. Είναι το ίδιο φλέγον η τεχνητή νοημοσύνη όσο και η πολιτική των ταυτοτήτων, οι περιβαλλοντικές μεταβολές και οι γεωστρατηγικοί σχηματισμοί που αλλάζουν με βάση τις μεταβαλλόμενες οικονομίες. Αποκλείοντας ολόκληρους τομείς του επιστητού η άποψη που διαμορφώνουμε είναι κολοβή. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η όσο το δυνατόν καλύτερη γνώση διεθνούς ιστορίας και πολιτικής, αλλιώς κινδυνεύουμε να λέμε πράγματα που σοβαροί άνθρωποι με πολύπλευρη μόρφωση γελούν από μέσα τους που τα ακούν.
Για να γίνει αυτό δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη, γίνεται όμως καθημερινά και για όσο έχουμε το μυαλό λειτουργικό. Δεν είναι κακό να αλλάξουμε άποψη, η μεγαλύτερη γνώση τείνει να το προκαλεί αυτό.
Ανατρέχουμε σε βιβλιογραφία, σε άρθρα γνώμης σοβαρών κι έγκυρων μέσων και σε διαθεματική ανάλυση όπου μπορούμε (πχ. τα ζητήματα φύλου δεν είναι όπως γενικά νομίζουμε στις αρχαίες κοινωνίες, είναι αρκετά πιο πολύπλοκα).
Υπάρχουν δύο μαγικά εργαλεία στα χέρια μας: το Google κι η Wikipedia. Όχι ως απόλυτες πηγές, αλλά ως εφαλτήριο πηγών που αναφέρονται στα μικρά γράμματα. Πρέπει κυρίως να μάθουμε να διυλίζουμε την πληροφορία, να την αξιολογούμε, καθώς στο διαδίκτυο κυκλοφορεί και μεγάλη ποσότητα σαχλαμάρας όσο και παραπληροφόρησης. Αρκεί να θυμίσω εκείνο το διάσημο meme, “το κακό με το διαδίκτυο είναι ότι δεν μπορείς να πιστέψεις ποιός λέει τι” που αποδίδεται στον… Αβραάμ Λίνκολν.
Για το δεύτερο ζήτημα, της εξωτερικής έκφρασης, αφού πρώτα σιγουρευτούμε ότι σκεφτόμαστε ορθά, δηλαδή ορθολογικά, προχωρούμε στο να απλοποιούμε όσο το δυνατόν την σκέψη μας σε δομικά στέρεες συνιστώσες. Είναι πάρα πολύ εύκολο, επειδή και το σχολείο αλλά και ορισμένοι κινηματικοί χώροι το ευνοούν να υποπέσουμε στον ξύλινο λόγο. Δηλαδή μακροπερίοδο λόγο δυσκοίλιων εννοιών με περισπούδαστο ύφος που δεν λένε ουσιαστικά κάτι σπουδαίο. Ενίοτε δεν λένε τίποτα! Στην επιθεώρηση ΠΟΛΙΤΙΚΑ είχε κάποτε δημοσιευτεί ένας πίνακας αποκομμένων προτάσεων που μπορούσαν να ενωθούν σε οποιονδήποτε συνδυασμό και να βγάζουν “συνοχή” γραμματικοσυντακτικά, αλλά απολύτως κανένα νόημα (βρίσκεται εύκολα στο Google ψάχνοντας “ξύλινος λόγος”). Αλλά κι ο Κορνήλιος Καστοριάδης είχε αναφερθεί στο φαινόμενο (από την γλώσσα του ξύλου ως τη γλώσσα του καουτσούκ) στην ανάλυσή του για τον Αλτουσέρ. Το σχολείο ειδικά επιβραβεύει την μπουρδολογία: αν ακούσετε ορισμένες μαγνητοσκοπήσεις από την Βουλή των Εφήβων θα καταλάβετε.
Η συνοχή των επιχειρημάτων, η λογική τους συνάφεια, η ροή του λόγου και η εστίαση στο ζήτημα που αναφερόμαστε, αντί για την πελαγοδρόμηση σε περιφερειακά ζητήματα και τον αποπροσανατολισμό, αποτελούν τα κριτήρια για έναν πειστικό λόγο. Άλλωστε ο λόγος (λόγια) προκύπτει από τον Λόγο (λογική).
Επιπλέον κι εφόσον κατακτηθούν αυτά, η ανάγνωση (ή ακρόαση) λογοτεχνίας βοηθάει να πιάνουμε και τις υφολογικές ποιότητες. Δηλαδή να ευαισθητοποιηθεί το αυτί και το μάτι μας στις μεταφορές, τις αναλογίες, την λυρικότητα της έκφρασης, τον ρυθμό της γραφής που ξεχωρίζουν τον ευχάριστο γραφιά από τον δυσάρεστο.
Βιβλία που προτείνω προσωπικά για να αναπτύξει κάποια τις ποιότητες αυτές είναι ενδεικτικά τα παρακάτω, υπάρχουν όμως τόσα κι άλλα τόσα στην αγορά. Μέρος της εξέλιξης είναι και το προσωπικό ψάξιμο.
Προτεινόμενη βιβλιογραφία:
Arthur Schopenhauer, Η τέχνη του να έχεις πάντα δίκιο
Umberto Eco, Σημειολογία της καθημερινής ζωής
Rolf Dobelli, Η τέχνη της καθαρής σκέψης: 52 λάθος τρόποι σκέψης που καλύτερα ν’αφήσετε για άλλους.
Rolf Dobelli, Η τέχνη της πρακτικής σκέψης: 52 λάθος δρόμοι που θα ήταν καλύτερα να αποφύγετε
Madsen Pirie, Πώς να κερδίζετε κάθε αντιπαράθεση: η χρήση κι η κατάχρηση της λογικής
και φυσικά το Όργανον του Αριστοτέλη.
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Πάντως τι να το κάνεις, όσο πιο έξυπνος, τόσο περισσότερο υποφέρεις. Η γνώση είναι πόνος. Με την εξυπνάδα είναι σαν να καθαρίζεις καλά τον καθρέφτη της πραγματικότητας και να φαίνεται ξεκάθαρα όλη η ασχήμια του κόσμου. Οι πιο ανέμελοι άνθρωποι, εκτός από τους αναίσθητους, είναι οι χαζοί.
Η γνώση είναι πόνος άλλα είναι και δύναμη.
Συμφωνώ κι επαυξάνω, και προσωπικά δεν θα προτιμούσα με τίποτα την άγνοια και χαζομάρα, κι ας πονάει το αντίθετο, απλά δίνω μια άλλη αληθινή δυστυχώς οπτική του θέματος.
Πιστεύω πως είναι έμφυτο, το έχεις ή δεν το έχεις. Δεν μπορείς να φτάσεις αυτούς που το έχουν έμφυτο. Δεν μπορώ να γίνω πιο έξυπνη η πιο χαζή από ότι είμαι. Δεν μπορώ να αλλάξω τον εγκέφαλό μου.
Προσωπικά, είμαι αμοιβάδα. Αποδεδειγμένα.
Edit: λάθος. Πιο χαζός γίνεσαι μια χαρά (νευροεκφυλιστικές ασθένειες που σου τρώνε τον εγκέφαλο κυριολεκτικά). Πιο έξυπνος ποτέ.
Αχ αχ αχ. Δε θέλω καθόλου να σε κοντράρω και σου γράφω με πραγματικά καλή διάθεση. Φυσικά και μπορείς να γίνεις πιο έξυπνος -όπως και πιο χαζός. Μπορείς να γίνεις ο,τιδήποτε αρκεί να αφιερώσεις την απαιτούμενη ενέργεια και να έχεις κατάλληλη καθοδήγηση. Μεγαλώνουμε από πάντα με ένα αφήγημα που διαχωρίζει τους ανθρώπους σε ταλαντούχους και μη, σε εκ γενετής ικανούς και σε περιορισμένων δυνατοτήτων, κοκ. Μέσα σε αυτό παραβλέπουμε πλήρως την τεράστια επιρροή του περιβάλλοντος και της προσωπικής επιμονής. Το οποίο περιβάλλον, είναι αυτό που προκαταβάλει την αυτο-αντίληψη των οριών των δυνατοτήτων μας άρα και σε ένα βαθμό, της επιμονής… Διαβάστε περισσότερα »
Η βιβλιογραφία που προτείνετε είναι πιστεύω κάπως δυσπεπτη για αρχάριο. Ειδικά ο Σοπεναουερ, αν κάποιος δεν έχει ανεπτυγμένη κριτική σκέψη για να φιλτράρει τον κυνισμό και τις μισάνθρωπες ίδεες του μπορεί να οδηγηθεί εύκολα σε λάθος συμπεράσματα. Φίλη εγώ θα σου πρότεινα άμα το έχεις με τα αγγλικά να αρχίσεις να διαβάζεις άρθρα αναλύσεις και ρεπορτάζ σε έγκριτα σαιτ. Για θέματα της επικαιρότητας ή και για θέματα επιστημονικά που σε ενδιαφέρουν. Πάντως αυτό που περιγράφεις δεν είναι θέμα εξυπνάδας αλλά θέμα ενημέρωσης και εμπειρίας και χρειάζεται διάβασμα. Το καλό είναι ότι όσο τον ταίζεις τον εγκέφαλο τόσο θέλει να μάθει… Διαβάστε περισσότερα »
Υπάρχει πάντα η φιλοσοφία που δεν είναι τίποτα άλλο παρά ο θεματοφύλακας της λογικής . Δεν είναι τυχαίο που η Ρενα πρότεινε τρία βιβλία φιλοσοφίας και τρία κάπως εκλαϊκευμένης φιλοσοφίας
Υπάρχει και το τσιτάτο : Στα 40 μας είμαστε όλοι έξυπνοι
Την επίτευξη αυτού στο μέγιστο και γρηγορότερο επιζητάς
ΥΓ Ας γίνω λίγο τρολ στο παραπάνω. 😊 Το θέμα είναι ποιος ήταν στα 20
Θα πρότεινα να ξεκινήσεις διαβάζοντας λογοτεχνία και θεατρικά έργα. Ντοστογέφκι, Ουγκώ και Τολστόι και μετά Ευριπίδη και Σαίξπηρ. Στα διηγήματα του Μπόρχες μπορείς να βρεις πολλές παραπομπές σε άλλους συγγραφείς και σε μεγάλα κλασσικά έργα. Ο Κούντερα έχει γράψει ένα δοκίμιο που λέγεται προδωμένες διαθήκες που είναι επίσης φανταστικό σημείο εκκίνησης. Μετά θα βρεις το στιλ σου και θα διαλέξεις τι προτιμάς. Και λίγη πολιτική φιλοσοφία επίσης, σε δεύτερο χρόνο.
Πριν καλά καλά διαβάσω την απάντηση μέχρι τέλους είχα σκεφτεί κι εγώ τον Ουμπέρτο Έκο. Όχι όμως τα φιλοσοφικά του δοκίμια ούτε και τα μυθιστορήματά του αντιθέτως θεωρώ πιο κατάλληλα τα χιουμοριστικά του κείμενα (πρώτο ελάχιστο ημερολόγιο και δέυτερο ελάχιστο ημερολόγιο). Αντίστοιχης εποχής και ύφους το δοκίμιο του Cipolla περί ανθρώπινης βλακείας. Απίστευτα διασκεδαστικά αναγνώσματα που σε κάνουν να σκεφτείς για το τι είναι η εξυπνάδα και πως την αντιλαμβανόμαστε και την ορίζουμε ως κοινωνία. Ξαναλέω ότι τα συγκεκριμένα τα προτείνω ως χιουμοριστικά αναγνώσματα και όχι ως το κλειδί προς την εξυπνάδα. Με προβληματίζουν οι απαντήσεις που αναφέρονται σε old,… Διαβάστε περισσότερα »