Η Ρένα απαντά: Γιατί συμβαίνει αυτό;

Λέει μια γυναίκα “μπήκε κάποιος και με τρέλλανε που γέμισε τον χώρο με την ενέργεια του, την δύναμή του, την επιβολή του”, χωρίς να υπονεί αγένεια, κακοποίηση, εξυπναδικισμό κλπ.

______________

Η ιστορία όπως την ξεχώρισα σήμερα

Βρίσκω ελκυστικές και σέξυ τις υποτακτικές γυναίκες. Δεν εννοώ να μην έχουν επιθυμίες, να μην διεκδικούν και να ανέχονται την κακοποίηση κλπ, αλλά πως είναι που μπορεί να πει μια γυναίκα «μπήκε κάποιος και με τρέλλανε που γέμισε τον χώρο με την ενέργεια του, την δύναμή του, την επιβολή του», χωρίς να υπονοεί ότι θα τον θαύμαζε για αγένεια, κακοποίηση, εξυπναδικισμό κλπ; Κάτι αντίστοιχο.
Γιατί συμβαίνει αυτό;

ΑΠΟ  – (Ισορροπίες)

____________________

Ας οργανώσουμε τη συζήτηση 

Πάντοτε έχει ενδιαφέρον να κάνουμε ενδοσκόπηση στις ερωτικές μας επιθυμίες, όπως εξίσου και να σκεφτούμε την τομή μεταξύ ερωτισμού των άλλων και των βαθύτερων αναγκών τους. Είναι ένα παιχνίδι νοητικό που επικαλύπτει ψυχολογία, κοινωνιολογία, κοινωνική ανθρωπολογία, σημειωτική, ένα σωρό επιστήμες! Ωστόσο καθένας μας αναρωτιέται πρωτίστως για τον εαυτό του και τους υποψήφιους ή υπαρκτούς συντρόφους του/της πάνω απ’όλα και δεν υπάρχει κάτι παθολογικό σ’αυτό. Στο πεδίο του φεμινισμού έχουν ασχοληθεί πολλές ερευνήτριες και γυναίκες με ερωτική ζωή οι ίδιες με το θέμα φεμινισμός και bdsm. Επομένως ας αφήσουμε την φαντασία μας να τρέξει κι ας προσέξουμε τις πράξεις μας. Σε αυτό που λες χωρίς «αγένεια, κακοποίηση, εξυπναδικισμό και τα λοιπά». Αλλά γιατί συμβαίνει;

Οι σχέσεις ανισορροπίας ισχύος (εξουσίας, σωστότερα) είναι από την φύση τους την ίδια συμπληρωματικές. Ενώ οι ισόμετρες σχέσεις ιδανικά βασίζονται στην συμπόρευση δυο ανεξάρτητων ατόμων που βαδίζουν δίπλα ο ένας στον άλλον, στην ανισομέρεια, στην ασυμμετρία το ένα μέλος συμπληρώνει το άλλο. Δηλαδή υπάρχοντας (κι αυτό είναι το βασικό, η υπαρξιακή του στάθμη, όχι συγκεκριμένες πράξεις, τεχνικές, εντολές, αυτό που λες «την ενέργεια του, την δύναμή του, την επιβολή του», ιδιότητες σύμφυτες με το πώς δομείται η ίδια η προσωπικότητα του ατόμου) επιτρέπει στο άλλο να υπάρξει. Η συνύπαρξη αυτού του είδους έρχεται με τρόπο αυθόρμητο και χωρίς προσπάθεια (ή είσαι από την δομή σου κυριαρχικός ή υποτακτικός ή δεν είσαι -αν είσαι switch τότε περισσότερο έχει να κάνει με kinks παρά με αυθόρμητη ροπή). Ενώ η ισόμετρη σχέση απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια ώστε να υπάρξει συμβιβασμός και οριοθέτηση. Εξ ου και οι βανίλλα σχέσεις «σκοτώνονται» για την εξουσία: όλα αυτά τα περιβόητα όρια, τα red flags και λοιπά που συζητάμε κι εδώ, επειδή σπανιότατα τα μέλη της ισόμετρης σχέσης έχουν χωνέψει την ανάγκη παράλληλης συνύπαρξης και συστηματικά λόγω πατριαρχίας επιβάλλουν προνομιακές του φύλου συμπεριφορές. H άρνηση για δέσμευση όπως κι η με το στανιό επιβολή δέσμευσης δημιουργούν αδυναμία να διαμορφώσεις δυναμική μαζί με τον άλλο.

Όμως πολλοί άνθρωποι αποζητούν το άλλο μισό, αυτή τη δημοφιλή ρομαντική έννοια που συζητούν στο Πλατωνικό Συμπόσιο. Ο Έρωτας είναι μια δημιουργική δύναμη. Είναι η λαχτάρα του ανθρώπου να γεννήσει μέσα στο Ωραίο και να εξασφαλίσει την αθανασία μέσω της διαιώνισης και της πνευματικής ολοκλήρωσης (που είναι με την αρχαιοελληνική έννοια αρετή). Ο έρωτας λένε λοιπόν ξεκινά ως έλξη για ένα σώμα, αλλά στη συνέχεια ανεβαίνει μια νοητή κλίμακα: ερωτεύεται τα όμορφα σώματα, κατόπιν την ομορφιά της ψυχής, έπειτα την ομορφιά των πράξεων και των νόμων, και τελικά φτάνει στην ίδια την Ιδέα του Ωραίου (το απόλυτο Καλό). Άρα δεν απασχολείται με μισά. Πέρα από την αρχαιοελληνική όμως θεώρηση υπάρχει κι ο Υπαρξισμός. Όταν ένα άτομο πάρει μια γεύση από τον παραλογισμό της ζωής, ο κόσμος γίνεται απάνθρωπος και απόμακρος, καθώς συνειδητοποιεί ότι ο κόσμος δεν είναι ένα όμορφο μέρος σύμφωνα με τα ανθρώπινα πρότυπα. Η απάντηση του Αμπέρ Καμύ στο παράλογο είναι να επαναστατήσει εναντίον του με πάθος δημιουργώντας νόημα στη ζωή και προσπαθώντας έτσι να βρει τον εαυτό του. Αν κάποιος δεν επαναστατήσει, υποθέτει ο Καμύ, το άτομο θα μείνει να ζει μια απομονωμένη ύπαρξη, στερούμενο της δημιουργίας οποιασδήποτε ουσίας στη ζωή. Η προδοσία του εαυτού, η μη αυθεντικότητα προς τον εαυτό είναι κυρίως που αφήνει το άτομο να νιώθει μοναξιά και παραλογισμό.

Το άλλο μισό έτσι δεν μπορεί να υπάρξει παρά σε καταστάσεις είτε απόλυτης ταύτισης (I am Heathcliff πχ. στην λογοτεχνία) ή ακριβώς σε κάποια αλληλοσυμπληρωματική ασυμμετρία. Στην υπαρξιακή θεωρία του Ζαν-Πολ Σαρτρ, το βλέμμα του «Άλλου» ορίζει ή περιορίζει την ελευθερία μας. Για την Κάθριν και τον Χίθκλιφ, ο ένας είναι ο «Άλλος» του άλλου. Η σχέση τους είναι η απόλυτη πραγματοποίηση της αναγνώρισης του εαυτού μας σε ένα άλλο άτομο. Οι άνθρωποι δεν είναι μισά, είναι ολόκληρα ως επί το πλείστον, κι επομένως αποζητώντας την αλληλοσυμπλήρωση σκοντάφτουν πάνω στην έννοια της κυριαρχίας και υποταγής. Αν βρουν εκεί σημεία επαφής έχει καλώς, εμπίπτουν στην κατηγορία που αναφέρεις με τρόπο που δεν το πολυεπεξεργάζονται (εξ ου και μιλάνε για «ενέργεια» κι αυτό τους φέρνει εσωτερική ειρήνη), αν όχι προχωρούν παρακάτω και θα προσπαθήσουν για την ισομετρία με όλα τα στοιχεία που προανέφερα. Έχει βέβαια πει κάτι ενδιαφέρον σχετικά ο Μισέλ Φουκώ.

«Η ιδέα ότι η σαδομαζοχιστική σχέση σχετίζεται με μια βαθιά βία, ότι η πρακτική της είναι ένας τρόπος απελευθέρωσης αυτής της βίας, αυτής της επιθετικότητας, είναι ηλίθια. Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι αυτό που κάνουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι επιθετικό. Εφευρίσκουν νέες δυνατότητες απόλαυσης με παράξενα μέρη του σώματός τους – μέσω της ερωτικοποίησης του σώματος. Νομίζω ότι είναι ένα είδος δημιουργίας, μια δημιουργική επιχείρηση, η οποία έχει ως ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της αυτό που αποκαλώ αποσεξουαλικοποίηση της απόλαυσης… Η δυνατότητα να χρησιμοποιούμε το σώμα μας ως πιθανή πηγή πολυάριθμων απολαύσεων είναι κάτι σημαντικό. Για παράδειγμα, αν κοιτάξετε τις παραδοσιακές κατασκευές της απόλαυσης, θα δείτε ότι η σωματική απόλαυση, ή οι απολαύσεις της σάρκας, είναι πάντα το ποτό, το φαγητό και το σεξ. Και αυτό φαίνεται να είναι το όριο της κατανόησής μας για το σώμα μας, τις απολαύσεις μας.»

Αντιπαραθέτοντας την «σεξουαλική επιθυμία» και τις «απολαύσεις» (και ο πληθυντικός είναι σημαντικός), ο Φουκώ αποστασιοποιήθηκε κι από την λεγόμενη «φιλοσοφία της επιθυμίας» που συνδέεται με τους Ντελέζ και Λυοτάρ. (Ο Ντελέζ απορρίπτει την κλασική άποψη πχ. στον Πλάτωνα, στον Φρόιντ) ότι επιθυμούμε επειδή μας «λείπει» κάτι. Η επιθυμία είναι πλήρης και θετική, εστιάζοντας στη δημιουργία.) Συνεχίζει: «Μπορεί κανείς να πει ότι το S&M είναι η ερωτικοποίηση της εξουσίας, η ερωτικοποίηση των στρατηγικών σχέσεων… το παιχνίδι του S&M είναι πολύ ενδιαφέρον επειδή είναι μια στρατηγική σχέση, επειδή είναι πάντα ρευστή. Φυσικά υπάρχουν ρόλοι, αλλά όλοι γνωρίζουν πολύ καλά ότι αυτοί οι ρόλοι μπορούν να αντιστραφούν. Μερικές φορές η σκηνή ξεκινά με τον αφέντη και τον σκλάβο, και στο τέλος ο σκλάβος έχει γίνει ο αφέντης. Ή, ακόμα και όταν οι ρόλοι σταθεροποιούνται, γνωρίζετε πολύ καλά ότι είναι πάντα ένα παιχνίδι: είτε οι κανόνες παραβιάζονται, είτε υπάρχει μια συμφωνία, είτε ρητή είτε σιωπηρή, που τους κάνει να συνειδητοποιούν ορισμένα όρια. Αυτό το στρατηγικό παιχνίδι ως πηγή σωματικής απόλαυσης είναι πολύ ενδιαφέρον.»

Κι εξηγεί περαιτέρω σε μια συνέντευξη που έδωσε τον Ιούλιο του 1978:

«Προωθώ αυτόν τον όρο [απόλαυση] επειδή μου φαίνεται ότι ξεφεύγει από τις ιατρικές και φυσιοκρατικές συνδηλώσεις που είναι εγγενείς στην έννοια της επιθυμίας. Αυτή η έννοια έχει χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο… μια βαθμονόμηση με όρους κανονικότητας: «Πες μου ποια είναι η επιθυμία σου και θα σου πω ποιος είσαι, αν είσαι φυσιολογικός ή όχι, και μετά μπορώ να χαρακτηρίσω ή να αποκλείσω την επιθυμία σου…». Ο όρος «απόλαυση» από την άλλη πλευρά είναι παρθένο έδαφος, σχεδόν άνευ νοήματος. Δεν υπάρχει παθολογία της απόλαυσης, καμία «ανώμαλη» απόλαυση. Είναι ένα γεγονός «έξω από το υποκείμενο» ή στα όρια του υποκειμένου, μέσα σε κάτι που δεν είναι ούτε σώμα ούτε ψυχή, που δεν είναι ούτε μέσα ούτε έξω, εν ολίγοις μια έννοια που δεν αποδίδεται ούτε μπορεί να αποδοθεί.»

Στην ίδια συνέντευξη, ο Φουκώ αναφέρθηκε στα εμβληματικά πατριαρχικά στοιχεία της αρρενωπότητας, ακόμη και του ανδρισμού, που συναντώνται στις ομοφυλοφιλικές κοινότητες, και υποστήριξε ότι μπορεί να μην σηματοδοτούν μια επιστροφή στη φαλλοκρατία ή τον ανδρισμό, αλλά μια προσπάθεια «να εφεύρει κανείς τον εαυτό του, να κάνει το σώμα του τον τόπο παραγωγής εξαιρετικά πολύμορφων απολαύσεων… Το θέμα είναι να αποσυνδεθεί από εκείνη την αρρενωπή μορφή απόλαυσης που είναι γνωστή ως jouissance, απόλαυση με την εκσπερματωτική έννοια, με την αρσενική έννοια του όρου».

Ως gay άντρας ο ίδιος που ασχολήθηκε φιλοσοφικά με τον σαδομαζοχισμό και τις ασύμμετρες σχέσεις, ο Φουκώ μίλησε για «μια κουλτούρα που επινοεί τρόπους σχέσης, τύπους ύπαρξης, τύπους ανταλλαγών μεταξύ ατόμων που είναι πραγματικά καινούργιοι και δεν είναι ούτε ίδιοι ούτε επικαλυπτόμενες υπάρχουσες πολιτισμικές μορφές. Αν αυτό είναι δυνατό, τότε η ομοφυλοφιλική κουλτούρα δεν θα είναι μόνο μια επιλογή των ομοφυλόφιλων για τους ομοφυλόφιλους. Θα δημιουργήσει σχέσεις που, σε ένα συγκεκριμένο σημείο, θα είναι μεταβιβάσιμες και στους ετεροφυλόφιλους.» Η ασύμμετρη συσχέτιση είναι μεταβίβαση της gay leather culture ακριβώς στους ετεροφυλόφιλους, το bdsm. Της έδωσαν σχήμα, κανόνες, οριοθέτηση, κάτι που δεν υπήρχε πιο πριν. Αν λοιπόν το μεταφέρουμε σε ετεροκανονικό πλαίσιο, η ασυμμετρία που εντοπίζεις ως επιθυμητικότητα επομένως δεν είναι παρά η ανάδειξη της απόλαυσης στα όρια του υποκειμένου. Κάτι που δεν είναι ούτε σώμα, ούτε ψυχή. Κι αυτό το κάνει στην ουσία του ρομαντικό, μια συνθήκη που απαντά στην ανάγκη του ατόμου να ξοδευτεί η οποία είναι βαθιά υπαρξιακή.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News