Καταλαβαίνω ότι είναι ηλίθια η ιδέα ότι πρέπει να παντρευτούμε για να γίνουμε κυρίες, αλλά ταυτόχρονα ομολογώ ότι βρίσκω τη λέξη πολύ χαριτωμένη.
___________
Η ιστορία της όπως την ξεχώρισα σήμερα
Ρένα, πιστεύεις είναι λάθος να χρησιμοποιούμε τον όρο “δεσποινίς”; Καταλαβαίνω ότι είναι ηλίθια η ιδέα ότι πρέπει να παντρευτούμε για να γίνουμε κυρίες, αλλά ταυτόχρονα ομολογώ ότι βρίσκω τη λέξη πολύ χαριτωμένη. Αν τη χρησιμοποιούμε μόνο για μικρά κοριτσάκια, έτσι με αγαπησιαρικο στυλ, είναι πάλι λάθος?
ΑΠΟ ΤΗΝ – Μπελ
_______________
Ας οργανώσουμε τη συζήτηση
Το ψευδώνυμο δεν με παραπέμπει αυθόρμητα στα γαλλικά (belle=όμορφη), αλλά -νομίζω- στην διασκευασμένη ιστορία της Disney, την Ωραία και το Τέρας. Και το νόημα της ερώτησης για την χαριτωμενιά συνηγορεί. Με βάση αυτό το “διάβασμα” θα σου απαντήσω με κάθε ειλικρίνεια.
Η λέξη “δεσποινίς” είναι υποκοριστικό του “δέσποινα”, που προέρχεται από το ρήμα “δεσπόζω” (από εκεί και τα δεσπότης, δεσποσύνη, δεσποτικός κλπ). Υπονοεί εξουσία, αλλά σε μικρότερη ηλικιακά μορφή. Επειδή στο παρελθόν δέσποινα και δεσποσύνη ήταν η κυρία του σπιτιού (“κυρία” από το κυριαρχώ, εξ ου κι όλες είμαστε κυρίες, κυριαρχούμε στον εαυτό μας), η δεσποινίς ήταν η μικρότερη κυρία, συνήθως η κόρη. Και ως μικρή ηλικιακά κόρη ήταν και ανύπαντρη.
Παρέμεινε έτσι σε μεγάλο μέρος του 20ου αιώνα ως προσδιορισμός της ανύπαντρης (ο όρος από το α+υπό+άνδρας, δηλαδή αυτή που δεν έχει άντρα πάνω στο κεφάλι της). Ως τέτοιος κρίθηκε και είναι σεξιστικός όρος, καθώς εισάγει μια μειωτική αίσθηση, ότι ο γάμος ποιεί καταξίωση (μέσω κάποιας αντιληπτής εξουσίας στο σπιτικό, όχι παραέξω). Εξ ου και κωμωδίες σαν αυτές του παλιού ελληνικού κινηματογράφου, Δεσποινίς Ετών 39. Εκεί δημιουργείται μια υποχρέωση στον μεγαλύτερο αδερφό να αποκαταστήσει την αδερφή του προτού ο ίδιος παντρευτεί: αντανακλά τα ήθη της μη οικονομικής ανεξαρτησίας των γυναικών της μεσαίας τάξης της εποχής που δημιουργούν ένα κάποιο βάρος. Δεν είναι δηλαδή ότι καταπίνουν το στερεότυπο αμάσητο. Στην εποχή μας τέτοιο ζήτημα δεν τίθεται.
Ταυτόχρονα όμως η χαϊδευτική χρήση ενός τέτοιου όρου, ιδιαίτερα για ένα μικρό κοριτσάκι, στο στυλ “δεσποινιδούλα” (υποκοριστικό του υποκοριστικού σύμφωνα με τα παραπάνω) δημιουργεί ένα ρόλο. Όπως το Μπελ, η Ωραία που θα εξευμενίσει το Τέρας με την αγάπη και την χαριτωμενιά της. Βάζει δηλαδή το κοριτσάκι σε ρόλο “γατούλας με τη ροζ μυτούλα” που κάναμε δεκαετίες να αποδομήσουμε για τις γυναίκες. Η τρυφερότητα κι η αγάπη προς, καθώς και η έμφυτη χάρη ενός θηλυκού πλάσματος είναι κρίμα να εγκλωβίζονται σε έναν στερεοτυπικό ρόλο. Για ένα μικρό αγοράκι δεν θα χρησιμοποιούσαμε υποκοριστικά που ελαττώνουν την αντιλαμβανόμενη θέση του. Θα λέγαμε άντρακλα, ίσως αντράκι, ίσως παλικαράκι, γενικώς έννοιες που κατά βάθος μεγεθύνουν. Δεν θα λέγαμε αντίστοιχα κυριούλη, επειδή είναι μειωτικό, δείχνει μια κάποια μιζέρια. Καλύτερα λοιπόν ούτε και στα κοριτσάκια. Το “κοράκλα” του Πύρρου Δήμα για παράδειγμα είναι πολύ προτιμότερο, δείχνει περηφάνεια για ένα αντιλαμβανόμενο μεγαλείο. Τέτοιους ρόλους θέλουμε για τα παιδιά!
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Ενδιαφέρουσα απάντηση αλλά διαφωνώ. Οι λεξεις απο μονες τους δεν λενε κάτι π τροπος που θα ειπωθούν και κυρίως η πρόθεση.
Συμφωνώ. Λες και δεν έχει περάσει πάνω από μισός αιώνας απο την κοινωνία της “Δεσποινίς ετών 39”.
Η σωστή, μη υποτιμητική χρήση της λέξης θα εξαφανίσει το εναπομείναν στερεότυπο.
Το να λέμε ότι κάναμε δεκαετίας να αποδομήσουμε κάποια στερεότυπα όταν δεν μπορείς να βρεις κοριτσάκι που να μην είναι ντυμένο με κάτι ροζ πάνω του και το επίθετο τσαχπίνα (το σιχαίνομαι) ακούγεται σαν κομπλιμέντο για την κόρη αλλά αν πεις τσαχπίνη το γιο θα σου ρθει κανένα τασάκι στο κεφάλι σημαίνει ότι μάλλον δεν έχουμε ακόμα αποδομήσει τίποτα. Το κορίτσι οφείλει να είναι γκομενάρα θηλυκάρα και να σαγηνεύει όπου πατάει. Όταν μεγαλώσει θα μετρήσουν και άλλα, αν βρεθεί στο κατάλληλο περιβάλλον.
Το δεσποινίς δεν με πειράζει καθόλου. Έτσι κι αλλιώς μετά από κάποια ηλικία αυτοκαταργείται.
Γιατί το τσαχπινης στο αγόρι συνοδεύεται με τασάκι στο κούτελο? Δεν έχω συναντήσει αγόρι να θυμώνει αν τον πεις τσαχπινη ή τσαχπινογαργαλιαρη. Από όσο διάβασα για να βεβαιωθω το ” τσαχπινης” και αντίστοιχα το ” ταχπινα” δε σημαίνει θυληκαρα και γκομεναρα αλλά χρησιμοποιείται για να περιγράψει κάποιον/ κάποια που διαθέτει -Ναζί και χάρη. Που κινείται και μιλάει με παιχνιδιάρικο ελκυστικό τρόπο. -Σανταλιαρικη διάθεση. Που είναι λίγο κατεργάρης με ζωηρό βλέμμα – Ερωτική διάθεση. Που φλερτάρει διακριτικά και ξέρει να ξελογιάζει. Αυτά ας πούμε τα χαρακτηριστικά δεν έχουν φύλο . Γιατί να είναι κατακριτέα στις γυναίκες ή να δικαιολογούν πέταγμα τασακιου… Διαβάστε περισσότερα »
Εγω ξερω πολλους πατεραδες παντως που αν τους πεις οτι ο γιος τους ειναι ολο ναζι και χαρη, σε πηρε και σε σηκωσε.
Γιατι φοβούνται μη τους βγει γκέι. Άλλο το τσαχπινης όμως. Αν δε ξέρουν τι σημαίνει να ανοίξουν λεξικό γιατί εκτός από ομοφοβικοι δεν έχουν και λεξιλόγιο. Είναι σαν κάποιους που ξέρω εγώ που νομίζουν ότι τα χρώματα είναι το πολύ 5 και αν κάποιος ξέρει 6 τον λένε γκέι.
Η απάντηση πολύ ενδιαφέρουσα, συμφωνώ ότι πρέπει να δίνουμε στα παιδιά δυναμικούς ρόλους, για να γίνουν κυρίαρχα του εαυτού τους και να μην εγκλωβίζονται σε στερεότυπα, αλλά και τρυφερούς και χαιδευτικούς ρόλους, πιο ανάλαφρους και χιουμοριστικούς, ακριβώς γιατί είναι παιδιά, και είναι αγνά και τρυφερά. Εγώ πάντως τα ανιψάκια μου όταν τα ντύνουν με τα καλά τους τα αποκαλώ ως εξής: το κοριτσάκι το λέω η δεσποινις + το όνομά της και το αγοράκι ο μεσιεδάκος, γιατί είναι μικρούλια και είναι αστεία με φορέματα, παντελόνια και ρούχα για μεγάλους. Μικροί κύριοι μικρές κυρίες.
Νομίζω πως σε αυτές τις περιπτώσεις το context, o τρόπος και η πρόθεση έχουν πιο πολύ σημασία από την ίδια την λέξη.
Εμένα πχ μου αρέσει πάρα πολύ όταν με αποκαλούν με αγαπησιάρικο τρόπο βρωμοθύληκο και άλλα παρόμοια.
Α το ιδιο γράψαμε!
Great minds….😉
Μόνο μια μικρή διόρθωση Ρένα. ΚΑΙ ο μικρότερος αδελφός έπρεπε πρώτα να “αποκαταστησει” την αδερφή του για να του “επιτραπεί” να παντρευτεί κι αυτός.
I stand corrected.
Σε ευχαριστώ πολύ. 🍷