Η Ρένα απαντά: Για τον φανατισμό

Αφορμή φυσικά το θέμα που έχει ξεσπάσει πολύ πρόσφατα με τον βανδαλισμό των εκθεμάτων στην Εθνική Πινακοθήκη από βουλευτή.

________________

H ιστορία της όπως την ξεχώρισα σήμερα

Αγαπητή Ρένα,
έχω απηυδήσει με τον φανατισμό στη θρησκεία του χριστιανισμού (και στις θρησκείες γενικά αλλα θίγω για συγκεκριμένο σκοπό την συγκεκριμένη- αν παρόλα αυτά κρίνεις ότι χωρούν κι οι υπόλοιπες βεβαίως να αναλυθεί το ζήτημα).

Αφορμή φυσικά το θέμα που έχει ξεσπάσει πολύ πρόσφατα με τον βανδαλισμό των εκθεμάτων στην Εθνική Πινακοθήκη από βουλευτή. Με τρομάζει αυτός ο φανατισμός που ξεσηκώθηκαν και άνθρωποι της τηλεόρασης κι όχι μόνο για να μας ψεκάσουν με τις “θεωρίες” τους. Με θυμώνει κιόλας πολύ. Το ξέρω ότι ζούμε σε μια θρησκόληπτη κοινωνία όμως δεν παύει να με ανησυχεί αυτός ο σκοταδισμός και η βλακεία. Και ναι, το θεωρώ παράλογο, όσο κι αν υπάρχει εξήγηση για την ανθρώπινη πίστη σε ανώτερες δυνάμεις, το φανατισμό εν έτει 2025.

Έχω τη δική μου άποψη για τις θρησκείες που, διορθωσε με αν κάνω λάθος βασίζεται στο οτι είναι καθαρό δημιούργημα του ανθρωπου. Δεν έχω κανένα πρόβλημα να εχει ανάγκη ο άνθρωπος να παίρνει δύναμη από ο,τι ο ιδιος πιστεύει. Έχω πρόβλημα με το να αποδοδίδουμε ευθύνες στα θεία, με την προσκόλληση σε αυτά, τον φανατισμό.

ΑΠΟ ΤΗΝ – Χριστίνα

________________

Ας οργανώσουμε τη συζήτηση 

Νομίζω ότι κάνεις μια βασική, πολύ θεμελιώδη παρανόηση, γι’αυτό μπερδεύεσαι. Η συζήτηση στα σόσιαλ για τα ανάλογα θέματα γίνεται εντελώς επιφανειακά και πασαλειματικά ώστε να είναι λογικό να επικαλείσαι τη χρονολογία ως τεκμήριο υποτιθέμενης προόδου. Η ιστορία δεν λειτουργεί όμως γραμμικά. Αυτή τη στιγμή είμαστε στο πισωγύρισμα της σπείρας.

Ο φανατισμός αποτελεί ιδεοληψία. Η ιδεοληψία δεν περιορίζεται στον χριστιανισμό, ούτε στη θρησκεία βασικά. Αποτελεί εναντίωση στην διαφορετική άποψη. Περισσότερα επ’αυτού όμως σε λίγο και με την προϋπόθεση ότι δεν είμαστε υπέρ της ελευθερίας της έκφρασης α λα κάρτ. (Trigger: Θα ενοχλήσω, αν θίγεστε εύκολα, καλύτερα να μην διαβάσετε παρακάτω)

Επειδή τα θέματα φανατισμού και σκοταδισμού αφορούν ιδιαίτερα το γυναικείο, έμφυλο ζήτημα, αποφάσισα να απαντήσω την ερώτηση σφαιρικά κι αναλυτικά.

Θα αποτολμήσω επομένως μια αναγωγή του γεγονότος στην Εθνική Πινακοθήκη για να εξηγήσω κάτι. Οι πράξεις αυτές είναι εύκολο να καταδικαστούν ως σκοταδισμός, βλακεία και Μεσαίωνας (ο οποίος δεν ήταν ακριβώς αυτό που πιστεύει ο πολύς κόσμος, το Index Librorum Prohibitorum είναι προϊόν του 16ου αιώνα και διατηρήθηκε ως το 1966!). Το επιφανειακώς παράδοξο είναι ότι ο συγκεκριμένος βουλευτής είναι διακεκριμένος επιστήμονας, με διδακτορικό, καθηγητής πανεπιστημίου και μάλιστα γιατρός. Καθόλου δεν του λείπει ο νους. Με βάση την επιστημοσύνη του θα έπρεπε δηλαδή να έχει ασπαστεί τις βασικές αρχές της νεωτερικότητας, του Διαφωτισμού, που είναι ακριβώς η ελευθερία της σκέψης κι έκφρασης. Ωστόσο βλέπουμε ότι προσπάθησε ανεπιτυχώς να φιμώσει αυτό στο οποίο αντιτίθεται: όταν δεν τα κατάφερε θεσμικά, με διαμαρτυρίες κι επιστολές, επιχείρησε κι εξωθεσμικά. Κι εδώ ερχόμαστε στο μέγα ζήτημα.

Τέτοιες αντιδράσεις μοιάζουν αντισυστημικές. Ότι «πολεμούν» αυτό που είναι καθιερωμένο, το σύστημα, το κοινώς παραδεδεγμένο. Βρίσκομαστε σε μια συγκυρία όπου αυτό έχει πολύ ψωμί στην κοινωνία επειδή η κοινωνία είναι στα κάγκελα μετά από διαδοχικές κρίσεις. Θα βλέπουμε επομένως πολλά τέτοια φαινόμενα και θα αναρωτιόμαστε από μέσα μας, «το πιστεύει ή ψαρεύουν ψήφους άραγε;»

Το πρόβλημα δεν είναι η προσβολή της ίδιας της πίστης. Η πίστη καθενός δεν κινδυνεύει ακριβώς επειδή είναι κάτι εντελώς προσωπικό. Μπορεί να μην πιστεύω προσωπικά, αλλά εκείνος που πιστεύει δεν εμποδίζεται σε κάτι απ’αυτό. Στο κάτω κάτω δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνουν τέτοια άσχημα φαινόμενα και φυσικά έχουμε κι αλλόθρησκα παραδείγματα (η σφαγή στο Charlie Hebdo ή ο αποκεφαλισμός του Γάλλου δασκάλου Σαμουέλ Πατί από νεαρό τζιχαντιστή to 2020 είναι χτυπητά πρόσφατα περιστατικά με ακραία βία).

Το ζήτημα είναι η κοινωνική ανοχή στην διαφορετική άποψη.

Aν οι αμβλώσεις αποτελούν θέμα καυτού αξιακού διαλόγου στις ΗΠΑ αφορά ακριβώς στην ανοχή στην διαφορετική άποψη. Η ομάδα των πολέμιων των αμβλώσεων δεν υποστηρίζει ότι πρέπει οι ίδιοι να έχουν το δικαίωμα να μην προχωρούν σε αμβλώσεις (το έχουν), αλλά επιζητούν με επιστημονικοφανή και ηθικοτρομολαγνικό τρόπο να μην το έχουν οι άλλοι. Να επιβάλλουν δηλαδή την δική τους άποψη σε ΟΛΟΥΣ. Δηλαδή δεν εμφανίζουν ανοχή στην διαφορετική άποψη.

Όταν στα φονταμενταλιστικά καθεστώτα του πλανήτη πετάνε τους ομοφυλόφιλους από τις ταράτσες τι πράττουν; Είναι θέμα θρησκείας; Όχι, είναι θέμα επιβολής, μη ανοχής της διαφορετικής άποψης, της διαφορετικής δημόσιας ζωής. Η Ελλάδα δεν είναι σκοταδιστική χώρα, η κοινωνία είναι ανεκτική κι έχει προοδεύσει πάρα πολύ. Φανατισμένοι οπισθοδρομικοί πάντοτε υπάρχουν, ακόμα και στις κοινωνίες της δυτικής Ευρώπης και της σκανδιναβικής χερσονήσου (ας μην κάνω αναφορά στον Μπέργκμαν, θα το βαρύνω πολύ με την κουλτούρα, αν θέλετε όμως μπορούμε να το δούμε στα σχόλια)

Κι έρχομαι σε κάτι άλλο τώρα για να αναδείξω την ουσία του ζητήματος. Η μη ανοχή της διαφορετικής άποψης δυστυχώς δεν αφορά μόνο σε φανατικούς θρησκευόμενους αλλά σε ιδεοληπτικούς γενικά. Κι όχι αναγκαστικά αυτούς που νομίζεις, επειδή συχνά επιχειρείται λόγω του ιστορικού πεπραγμένου της χούντας με τη λογοκρισία να ταυτιστούν τέτοια φαινόμενα με το συντηρητικό χώρο αποκλειστικά (εξ ου κι ο χαμός στα σόσιαλ τώρα). Συγκεκριμένος ιδεολογικός χώρος, εντελώς διαφορετικός, κανσελάρισε γνωστό τραγουδοποιό επειδή αναφέρθηκε σε στίχους του σε παρεπόμενα της δράσης του κόμματος που δεν συμφωνούσαν με την επίσημη γραμμή. Ο ίδιος ιδεολογικός χώρος δεν επέτρεψε με βίαια επεισόδια να προβληθεί μια ταινία βασισμένη σε βιβλίο ελληνοαμερικανού συγγραφέα που ανακαλούσε την θυσία της μητέρας του για να σώσει τα παιδιά της κατά την διάρκεια του παιδομαζώματος στον Εμφύλιο από το αντάρτικο. Κι αυτό έγινε τη δεκαετία του ’80. Είναι τέτοια η δύναμη του συγκεκριμένου χώρου στα πολιτιστικά του τόπου που η ταινία δεν ξαναπαίχτηκε ποτέ ξανά σε κινηματογράφο, ούτε καν από την δημόσια τηλεόραση, ούτε από τα ιδιωτικά κανάλια (Υπάρχει ολόκληρη στο Youtube για όποιον επιθυμεί να την ψάξει). Επιβλήθηκε η σιωπή δια της βίας.

Βλέπεις, το πρόβλημα είναι ότι όταν ο άνθρωπος παίρνει την ιδέα πάρα πολύ στα σοβαρά και την κάνει θρησκεία, δηλαδή αποκαλυπτική αλήθεια, συγκεκριμένο δόγμα παραδοθέν από αυθεντία και κανοναρχούμενο από ιερατείο, πέρα από το οποίο δεν υφίσταται τίποτα άλλο, τότε η απόσταση από τη βία είναι πάρα πολύ μικρή. Και σε αυτό πρέπει να επαγρυπνούμε κι εμείς γιατί μερίδα και του φεμινιστικού κινήματος τείνει να πέφτει -κατά την ταπεινή μου γνώμη- στην παγίδα, υπερασπιζόμενο κι ευαισθητοποιούμενο επιλεκτικά. Όμως η νεωτερικότητα ή ισχύει συνολικά ή δεν ισχύει. Δεν υπάρχει «ολίγον έγκυος».

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News