Πώς οι παλιές τα βγαζανε πέρα με τον σατράπη και 6-7 κουτσούβελα;
_____________
Η ιστορία της όπως την ξεχώρισα σήμερα
Απορία: Πώς οι παλιές τα βγαζανε πέρα με τον σατραπη και 6-7 κουτσουβελα;
Αγαπητη Ρενα και αγαπητες αναγνωστριες.
Εχω μια ειλικρινη απορία. Επειδη καπου ανεφερες ότι εισαι ιστορικος (διορθωσε με αν εβγαλα λαθος συμπερασμα), νόμιζω ότι θα μπορεις ισως να με διαφωτίσεις.
Πριν καποιο καιρο αποκτησαμε παιδακι ,για το οποιο χαιρομαστε παρα πολύ ,αλλα τρεχουμε και δεν φτανουμε, κι εγω και ο συζυγος. Το μεγαλυτερο σοκ που εχουμε φαει είναι οσον αφορα την ενεργεια , το χρονο, τις αυπνες νυχτες, τα κοστη και το ποσα χερια (με καλη διαθεση, τρυφεροτητα και υπομονη) χρειαζεται ένα παιδι για να μεγαλώσει. Χωρια οι αγωνιες, οι μικρολεπτομερειες που πρεπει να θυμασαι, η ευελιξια που απαιτειται και η ετοιμοτητα να τα φερεις όλα τουμπα στην καθημερινότητα.
Και μεσα σε όλα αυτά, συναντώ τη μανα παλιου συμμαθητη στην παιδικη χαρα να σερνει 6 εγγονια κάθε ηλικίας και να λεει: «Ασε ,ασε, οι νεες γυναικες και τίποτα δεν κανουν, ουτε καθαριοτητα, ουτε μαγείρεμα , εχουν βοηθεια από παντου και όλο πελαγωμένες είναι. Για ρώτα εμας και τις μανες μας που τα καναμε όλα και είχαμε 5-6 παιδιά. Ουτε παιδικοι σταθμοι, ουτε βοηθεια. Και είχαμε και τον αφεντη και την πεθερά δερβάναγα στον λαιμό μας και κιχ δε βγαζαμε». Και αρχικα καγχασα και την ειρωνεύτηκα από μέσα μου για το μισογυνισμό της.
Περασε κανας μηνας από τότε. Όμως από τοτε σκεφτομαι την κουβεντα της. Για την ακριβεια, με εχει στοιχειώσει. Καθομαι και σκεφτομαι σαν να ζουσα εκατο -και βαλε- χρονια πριν. Και να εχω ναι μεν ένα παιδι, μετά καπακι με εγκυμοσύνη το δευτερο , το τριτο , τεταρτο κλπ. Συν να εχεις τη φροντιδα και την γκρινια του πρωτου, δευτερου κτλ. Ο αγας λειπει ολη μερα στα χωράφια, ερχεται βαραει ποδι, θελει να φαει ,ρευτει, ξεκουραστει , βρισει, @@σει κτλ. Και για σενα το μονο πεδιο δοξης λαμπρο είναι το νοικοκυριό και τα παιδιά. Η φαμιλια. Εσυ σαν μανα, μπηκες από μικρη στα βασανα-συχνοτατα νεοτατη κατω από 18-20 και εισαι αναλφαβητη. Διαβιεις στην κουζινα σου και ο τεχνολογικος εξοπλισμος είναι αποτυπωδης. Οπερ σημαινει, πρεπει να φερεις ξυλα , να αναψεις σόμπα-τζακι, με σπιρτα παρακαλω, να πλυνεις τα ρουχα και πιατα στη σκαφη συχνοτατα με κρυο νερο στο ψοφοκρυο, να πας στον κηπο να κοψεις τα ζαρζαβατικά για να μαγειρεψεις, να πας στο κοτετσι κτλ να ταισεις /καθαρισεις τα ζωα , κατσεις να μαγειρεψεις ,ουσα ακριβως πανω από την φωτια γιατι μιλαμε για κανονικη φωτια ΕΝΩ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ να τρεχουν τα παιδια τριγυρω σα μανιακα, γιατι μην ξεχναμε , ουτε τηλεοραση , ουτε ιντερνετ υπηρχε, ουτε και πολλά παιχνιδια για να απασχοληθουν. Και σκαρωναν μαζι με τα μεγαλυτερα ένα σωρο επικινδυνες σκανταλιες. Στην περιπτωση που καποιο παιδι αργησει να γυρισει από εκει που το εστειλες, επρεπε απλα να περιμενεις στωικα να γυρισει ,χωρις να τρελλαθεις από την αγωνια, κινητα δεν υπηρχαν.
Θυμαμαι ακριβως τη ζωη της γιαγιας μου. Φερνω στο μυαλο μου χωροταξικα το σπιτι της γιαγιας μου , η οποια μεγαλωσε τα ορφανα μωρα, διοτι ο αντρας της σκοτωθηκε στον πολεμο. Το σπιτι ηταν δυο δωματια ακριβως , χωρις τουαλετα, το μαγειρειο ηταν εξω από το σπιτι σε ένα παραπηγμα από πλινθο και η «τουαλετα» ηταν καπου 40 μετρα μακρια. Το κοτετσι πισω από το σπιτι και ο μικροτατος κηπος που ειχε κανει μποστανακι η γιαγια, ηταν μπροστα. Σκεφτομαι μονο τα πηγαινελα της για τις δουλειες της καθεμερινοτητας και με πιανει ιλιγγος. Βοηθεια δεν ειχε από πουθενα, ολοι οι συγγενεις ειχαν ξεπαστρεφτει από ασθενειες ,κακουχιες και πολεμο ή ζουσαν σε αλλα χωρια ,αλλα τοτε υπηρχε μονον ο γαιδαρος ως μεταφορικο- μόνον για τους πλουσιους. Περαν τουτου, ειχαν σχεδον όλα τα σπιτια βιωσει θανατικό, οι θανατοι των παιδιων μαστιζαν (εξου και η ευχη «να σας ζήσει») .Ζουσαν υπο καθεστωτα βαριας πατριαρχιας, με δυσβαστακτες κοινωνικες επιταγες π.χ. «τα εν οικω ,μη εν δημω» , κρατα το στομα σου κλειστο, ξεχασέ το, ξεπερασε το. Οι ανισοτητες, οι αδικιες, η κακοποιηση και οι βιασμοι πηγαιναν συννεφο και δεν ακουγοταν κιχ, γιατι το καθαρο κουτελο ηταν το ζητουμενο. Θελω να πω, οι ανθρωποι εζησαν δυσκολα, ειχαν τραυματα και οι πιο πολλοι ειχαν υποστει τη βασανο μιας βαριας ζωής με πραγματικές απώλειες, αρα και βιωναν μεγαλη ψυχικη πιεση.
Οι σκεψεις αυτές μου θυμισαν το μονιμο παραπονο του πατερα μου όταν ακομα ημουν μικρη¨. Ελεγε « για να παω σχολειο πηγαινα 6 χιλιομετρα ποδαροδρομο με τρυπια παπουτσια και περνουσαμε ποταμι που το χειμωνα φουσκωνε , κι εσεις δε διαβαζετε καν». Ο πατερας μου μεγαλωσε ορφανος και δουλευε από τα 12 στα χωραφια για να μπορεσει να υποστηριξει την οικογενεια. Και καταφερε να μας δωσει όλα οσα στερηθηκε ο ιδιος. Φανταζομαι ,στα ματια αυτων των ανθρωπων φαινομαστε αχαριστοι και χωρις ψυχικές αντοχες ανθρωποι. Και αναρωτιεμαι κατοπιν, εγω τι προτυπο γονεα ειμαι για το παιδι μου;
Ομολογω ,τα σκεφτομαι όλα αυτά πολύ εντονα τελευταια και δεν το χωράει το μυαλο μου το πώς ζουσαν τότε. Δηλαδη πώς την παλευανε; Ο σωματικός μοχθος και η αγραμματοσυνη και η ελλειψη επιλογων εδιναν τελικα ικανοποιηση; Μειωναν την αμφιθυμια; Γεμιζαν τη ζωή τους; Η μηπως είναι όλα στη ζωή μια αυταπατη ή θεμα οπτικης; Ισως σημερα να φανταζουν όλα πολύ πολυπλοκα.
Στη λίστα ευγνωμοσύνης μου ,βαζω πλεον όοοολες τις ηλεκτρικες συσκευες, τα καλολιφερ ( κι ας μην τα αναβουμε) και τα ειρκοντισιο, τα κομπιουτερ , τα κινητα τηλεφωνα, το αμαξι, το ασανσερ, τη συγχρονη ιατρικη, τα σχολεια ,την οδοποιια, τη νομοθεσια και ένα σωρο αλλά καθολου αυτονοητα για τους προγονους μας πραγματα.
Και σε ρωταω Ρενα, εμεις που ειμαστε δυο ενηλικες, με ένα παιδι -προς το παρόν- και ζουμε σε τριαρι με τρεχουμενο (ζεστο) νερο και ρευμα 24/7, εχουμε πλυντηριο πιατων , ρουχων, στεγνωτηριο, βραστηρα, ηλεκρικες κουζινες , σουπερ μαρκετ με διανομη κατ οικον , νοσοκομεια , περιθαλψη, προγνωση, νηπιαγωγεια, ενημέρωση, ψυχαγωγια, ψυχολόγους, ιντερνετ, τηλεπικοινωνιες, οργανωμενη κοινωνια ειμαστε φρυγανιες; Εχουμε οντως φλωρεψει;
Μηπως η μανα του συμμαθητη μου ειχε δικιο;
ΑΠΟ ΤΗΝ – Αμήχανη στην Χρονομηχανή
_______________________
Ας οργανώσουμε τη συζήτηση
Σωστά θυμάσαι, σ’ευχαριστώ που παρακολουθείς τις απαντήσεις μου. Εύχομαι να προσφέρω μια πιο καθαρή οπτική.
Πράγματι οι νέες γενιές έχουμε φλωρέψει (και πολύ μάλιστα, χρειάζεται καθοδήγηση για πράγματα άλλοτε αυτονόητα), αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η μάνα του συμμαθητή σου είχε δίκιο. Εσωτερικευμένο μισογυνισμό έχει. Το γράφεις και μόνη σου: «Οι ανισότητες, οι αδικίες, η κακοποιηση και οι βιασμοί πηγαιναν σύννεφο και δεν ακουγόταν κιχ, γιατι το καθαρο κούτελο ηταν το ζητούμενο». Οι άνθρωποι ήταν αυτάρκεις και σκληροί επειδή υπήρχε μέγιστη ανάγκη να είναι έτσι. Δεν θα επιβίωναν αλλιώς. Δεν υπήρχε επιλογή! Η έλλειψη επιλογής δεν είναι για βραβείο, κατάντια είναι.
Αφενός ο μέσος όρος ζωής ήταν πολύ χαμηλότερος (ασθένειες, πόλεμοι, κακουχίες), αφετέρου η παιδική θνησιμότητα θέριζε. Γεννούσαν 6-7 και παραπάνω παιδιά για να φτάσουν να τους επιβιώσουν μετά τα 3 έτη τα μισά και λιγότερα. Υπάρχουν οικογένειες που είχαν 10 παιδιά κι έμεναν ας πούμε τα 3. (Σήμερα οι πίνακες είναι εντελώς διαφορετικοί). Επομένως, πέραν της βρεφικής ηλικίας, η νηπιακή και κατοπινότερη ήταν περίπου όπως κι ένας πολύτεκνος σήμερα, αλλά χωρίς όλες τις τεχνολογικές ανέσεις που θεωρούμε δεδομένες σήμερα. Ταυτόχρονα τα μεγαλύτερα παιδιά επιφορτίζονταν με την ανατροφή κι επίβλεψη και των μικρότερων. Ιδιαίτερα τα κορίτσια, για να μην ξεχνιόμαστε.
Και μέσα σε όλα αυτά έπιπτε ράβδος, δηλαδή έπεφτε πολύ ξύλο. Το οποίο δεν είναι παιδαγωγικά εγκεκριμένη μέθοδος, όπως όλοι γνωρίζουμε, αλλά εξασφάλιζε άμεση υπακοή για να ασχοληθούν με τα της επιβίωσης, τουλάχιστον μέχρι το παιδί να μεγαλώσει και να σιχτιρίσει και να σηκωθεί να φύγει. (Αγαπητές αναγνώστριες, όσες έχετε εξωραϊσει «τα φρόνιμα παιδιά των Γάλλων/Γερμανών/Ολλανδών κλπ.» να γνωρίζετε ότι κι εκεί πίπτει ξύλο και απειλές, περισσότερο από την κανονικοποιημένη διαπαιδαγώγηση των ελληνοπαίδων, καθώς η δική μας κοινωνία είναι παιδοκεντρική κι οι περισσότεροι δεν τιμωρούμε με τέτοιους τρόπους τα παιδιά μας -αγάδες στο κεφάλι μας τα έχουμε ίσως. Αναγνωρίζω βεβαίως -αναγκαίο disclaimer- ότι περιπτώσεις παιδικής κακοποίησης συμβαίνουν παντού κι είναι όνειδος! Αν με ρωτάτε πάντως, προσωπικά προτιμώ ένα παιδί να είναι λιιιίγο ζωηρό, παρά να τρώει ξύλο και φοβέρες για να είναι εντελώς πειθήνιο κι υπάκουο όπως ίσως αναμένουν άνθρωποι χωρίς εμπειρία παιδιών.)
Και φυσικά η γυναίκα ήταν το υποζύγιο του σπιτιού. Ο σιωπηλός υπηρέτης, το λίκνο της πατριαρχίας κι ο στυλοβάτης της. Το θύμα που δεν έπρεπε όχι μόνο να διαμαρτυρηθεί, αλλά να είναι περήφανη που μπόρεσε να «αποκατασταθεί» και «να κάνει οικογένεια». Μην σου πω ότι πολλά από τα περιστατικά κακοποίησης και βιασμών δεν αναγνωρίζονταν ως τέτοια, όπως γνωρίζουμε να τα ονοματίζουμε σήμερα. Τα θεωρούσαν κανονικότητα, «έτσι είναι οι άντρες» και πάμε παρακάτω…Είναι θλιβερές εποχές για τις γυναίκες αυτές. Στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα η καταπίεση ήταν μεγαλύτερη, αλλά και στα ανώτερα δεν πήγαινε πίσω, ο εργασιακός φόρτος μόνο απαλυνόταν.
Επιπλέον η έννοια της αυτοπραγμάτωσης είναι μια έννοια που παρόλο που διατυπώθηκε στην αρχαιοελληνική αρχαιότητα (χρυσός αιώνας του Περικλή, όταν η ανάπτυξη της πόλης ανέπτυσσε και τον πολίτη) κυρίως αναπτύχθηκε μεταπολεμικά και στην δυτική κοινωνία μόνον. Την προνομιούχα δηλαδή μερίδα του κόσμου, καθώς ακόμη και σήμερα σε άλλα μέρη της γης υπάρχουν άνθρωποι που διαβιούν και μεγαλώνουν παιδιά σε άδικες κι άθλιες συνθήκες. Δες τι γίνεται σε εμπόλεμες ζώνες, ας πούμε. Στην προνομιούχα πλευρά του κόσμου είναι λογικό -και θα έπρεπε να είναι έτσι- αποζητούμε να κάνουμε και παραπάνω πράγματα με τον εαυτό μας από το να κατατριβόμαστε με τα της επιβίωσης. Δεν χρειάζεται λοιπόν να νιώθεις ότι δεν επιτελείς άθλο. Επιτελείς άθλο κι εσύ μεγαλώνοντας παιδί, κυρίως επειδή φροντίζεις να μεγαλώσεις ένα υγιές, ασφαλές, χαρούμενο κι αγαπημένο παιδί -κάτι που δεν απασχολούσε τόσο στο παρελθόν, προείχε η επιβίωση. Ελπίζω να βοήθησα.
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Ναι αμέ, και βλέπουμε τα αποτελέσματά τους με 5-6 παιδιά. Μια στρατιά γενιάς από προβληματικούς ανθρώπους κατάφεραν να κάνουν. Και το περηφανεύονται κιόλας. Τέτοιο θράσος.
Καλά ποιος είχε 5-6 παιδιά? Ούτε στην εποχή της προγιαγιας μου ίσχυε αυτό. Απλώς πέταξε η άλλη μια αμετροεπεια και η άλλη έγραψε το Πόλεμος και Ειρήνη. Εντάξει, βέβαια, αμετροεπεια επίσης να πεις ότι όποιος είχε 5 -6 παιδιά έβγαιναν προβληματικά
Εεεε, είσαι σίγουρη? Μέχρι την εποχη των σημερινών 60αριδων νομίζω ότι ειναι συνηθισμένο. Ο μπαμπάς μου έχει 4 αδέρφια, ο παππούς μου είχε 4 αδέρφια, η αδερφή της γιαγιάς μου έκανε 5 παιδιά. Και να σημειώσω ότι είναι τρία διαφορετικά σόγια με εντελώς διαφορετικές καταγωγές/background κλπ και είναι τα πιο πρόχειρα παραδείγματα που μου ήρθαν στο μυαλό.
Εγώ είμαι σίγουρη ότι δεν ειναι καθόλου συνηθισμένο, όχι όμως απο το περιβάλλον μου (είμαι 67), αλλά βασικά από τα στοιχεία των στατιστικών. Γιατί δεν κοιτάτε αυτές, αντί να βγάζετε συμπεράσματα από το μικροπεριβάλλον σας;
Ναι. Υπάρχουν οι σχετικοί δείκτες. Ο δείκτης γονιμότητας στην Ελλάδα το 1960 ήταν περίπου 2.5.
Το πιο σωστό σχόλιο. Είπε ένα χαζό σχόλιο η κυρία με τα εγγόνια, και η «Αμήχανη στη χρονομηχανή» γράφει εδώ με τρόπο που δειχνει ότι καμία ιδέα δεν έχει για το πώς τα βγάζαν πέρα «παλια». Δεν θα επεκταθώ σ αυτά, γιατί είναι σωρός ολόκληρος από ανακρίβειες και γραφικότητες, αναρωτιέμαι όμως π.χ. Τι κακό έχει να ανάβεις το τζάκι με σπίρτα «παρακαλώ»; Η αμήχανη πώς ανάβει, με λέιζερ; Οι «παλαιότεροι», όπως τους ονομάζει, γιατί νομίζει ότι δεν είχαν «νομοθεσία (!) σχολεία. (!) νηπιαγωγεία, δρόμους, σύγχρονη (με τα μέτρα της κάθε εποχής βέβαια) ιατρική»; Στις σπηλιές ζούσαν μια-δυο γενιές πριν; Αγαπητή… Διαβάστε περισσότερα »
Δεν ξέρω την ηλικία σου, αλλά την εποχή των δικών μου παππούδων ήταν πάρα πολύ συνηθισμένο να κάνουν πολλά παιδιά, ιδιαίτερα στην επαρχία και στην αγροτική ταξη. Ο ένας μου παππούς (γεννημένος κάπου γύρω στο 1910, δεν κράταγαν και ακριβή αρχεία τότε) είχε 11 αδέλφια (και ήταν ο μικρότερος από). Από τα 12 αδέλφια επιβίωσαν τα 6 στην ενηλικίωση. Τα περισσότερα πέθαναν βρέφη. Ο άλλος μου παππούς, γεννημένος το 1930, είχε 5 αδέρφια που επιβίωσαν την στην ενηλικίωση. Από συζητήσεις που είχα κάνει μαζί τους, μου είχαν εξηγήσει ότι κάτι τέτοιο ήταν ο κανόνας στην εποχή τους.
Είναι σαφές ότι η κυρία με τα εγγόνια στην αρχική ιστορία είναι περίπου 60-70 χρονών, άρα γεννημένη γύρω στο 1960. Ούτε το 1930 ούτε το 1910. Γι αυτή την γενιά μιλάμε, (που είναι και η δική μου).
Η κυρία με τα εγγόνια είναι 60-70 (και σαφώς πιθανότατα δεν ανήκει σε αυτή την κατηγορία, εκτως και αν είναι μετανάστρια από άλλη χώρα που συμβαίνουν αυτά μέχρι ακόμα και σήμερα) αλλά δεν ξέρουμε την ηλικία των παππούδων της γραφουσας που έκανε αυτές τις σκέψεις. Κάνει προβολή στους δικούς της παππούδες και γιαγιάδες οι οποίοι μπορεί και να ανήκαν σε αυτή την κατηγορία. Εμένα η μητέρα μου γεννημένη σε μικρη πόλη της επαρχίας λίγο πριν το 60 τα πρώτα χρόνια του δημοτικού με τα πόδια πήγαινε κάνοντας χιλιόμετρα για να φτάσει κάθε μέρα. Πόσο μάλλον σε απομακρυσμένα χωριά σε αγροτικές… Διαβάστε περισσότερα »
Καλά και εμένα η μάνα μου που είναι το 1957 (της γενιάς σας δηλαδή) είναι η μικρότερη από 8 αδέρφια.Η πεθερά μου το ’55 είναι 5 και ο πεθερός μου που είναι βέβαια μια δεκαετία μεγαλύτερος έχει 7.Μονο ο πατέρας μου ήταν 4 γιατί ο παππούς ήταν μουρνταρης και δεν έμενε με μια γυναίκα και παντρεύτηκε 3 φορές.οποτε μέχρι να βρει την επόμενη περνούσε ο καιρός δεν πρόλαβε να κάνει περισσότερο
Ούτε καν για το 1930 (αναπαραγωγικη ηλικία του παππού σου που ήταν γεννημένος το 1910) βγαίνει ο μ.ο. 5 _6 παιδιά. Ήδη αρχές του 20 είχαν αρχίσει να πέφτουν οι γεννησεις σε εχεση 1 δεκαετια πριν, ο λόγος ραγδαιας αύξησης του πληθυσμού ήταν οι συρροή προσφύγων. Το point βέβαια δεν είναι πόσα παιδιά ήταν ο μ.ο. πριν 100 χρόνια, εδώ η γράφουσα αναφέρεται στη μαμά συμμαθητη της [άρα γεννημένη κάπου στο 50?] και το παρουσιάζει ολίγον Dickens
Η περιγραφή της γραφουσας και εμένα μου φάνηκε σαν να μιλάει για 200 χρόνια πριν, αλλά έχει να κάνει και ο τόπος. Πχ τα μικρά και απομακρυσμένα χωριά άργησαν να ηλεκτοδοτηθουνε σχετικά. Το σχόλιο μου πήγαινε ως απάντηση στο δικό σου στο σημειο που λέει ότι ούτε στην εποχη της προγιαγιάς δεν συνέβαινε αυτό. Απλα λέω ότι στις αγροτικές κοινωνίες των γιαγιάδων και παππούδων της δικής μου της γενιάς αυτό συνέβαινε. Ο δικός μου ο παππούς ήταν πάνω απο 40 όταν εκανε τον πατερα μου. Οπότε δεν το θεωρώ απίθανο και οι δικοί της γιαγιάδες και παππούδες να ήταν της… Διαβάστε περισσότερα »
Η γιαγιάδες μου γεννημένες κάπου λίγο πριν το 1930 έκαναν 10 και 4 παιδιά αντίστοιχα. Οι συνθήκες διαβίωσης τους ήταν χειρότερες από αυτές που περιγράφηκαν ενώ οι ιστορίες από τις ψυχοκορες του Αντέννα μάλλον ωχριούν σε σχέση με αυτές που έχω ακούσει από τους γονείς μου και από τις ίδιες. Όσον αφορά τα ψυχολογικά των ανθρώπων που μεγάλωσαν σε αυτές τις συνθήκες πολλά ( και πάλι καλά που επιβίωσαν και δεν τρελάθηκαν) .Συμφωνώ απόλυτα με Ksini Gourou ότι δεν είναι να υπερηφανεύονται οι προηγούμενες γενιές για το πως μεγάλωσαν τα παιδιά τους. Οσό και να προσπαθώ να δικαιολογήσω την σκληρότητα… Διαβάστε περισσότερα »
Δεν ξέρω αν η καταγωγή της γιαγιά σας και της δική σας προέρχεται απευθείας από το Τατόι, η δική μου καταγωγή που είναι ταπεινή, κοινώς χωριάτισσα, και προέρχεται από την αγροτική τάξη έτσι ακριβώς έχουν τα πράγματα. Μια στρατιά από προβληματικούς ανθρώπους για δυο πολύ απλούς λόγους. Οι άνθρωποι της επαρχίας την δεκαετια 50-60 μέχρι και το 70, κάνανε πολλά παιδιά, όχι επειδή τα αγαπούσανε ή γιατί τα ήθελαν, αλλά επειδή έτσι είχαν περισσότερα εργατικά χέρια στις αγροτικές και κτηνοτροφικές δουλειές με αποτέλεσμα να μην χρειάζεται να δίνουν μεροκάματο σε άλλους. Συν, ότι όλα αυτά τα παιδιά εργαζόντουσαν από πολύ… Διαβάστε περισσότερα »
Εντελώς άτοπη η σύγκριση. Και ο homo sapiens ζούσε σε σπηλιές και τον κυνηγούσαν άγρια ζώα να τον φάνε αλλά κατάφερε να επιζήσει και να αναπαραχθεί. Η γιαγιά σου μεγάλωσε τα παιδιά της με τον συγκεκριμένο τρόπο της εποχής (τα μεγάλα μεγάλωναν τα μικρά, τα κορίτσια τα πάντρευαν μικρά και τα αγόρια δούλευαν από μικρά, τα παιδιά έτρωγαν ξύλο για να υπακούνε κλπ). Ετσι ήξεραν τότε έτσι έκαναν. Η γιαγιά μου δούλευε, μεγάλωσε τρία παιδιά σε ένα σπίτι με ένα σαλόνι/κουζίνα κι ένα υπνοδωμάτιο και το σπίτι το είχε πάντα λαμπίκο και τα τρία της παιδιά σπούδασαν. Πως το έκανε;… Διαβάστε περισσότερα »
Ακριβώς, συμφωνώ και επαυξάνω. Που να βρούμε δίκιο στη μάνα του συμμαθητή σου γραφούσα μου; Λένε και μένα διάφορα και βάζω από το ένα βγάζω από το άλλο. Δεν λέω έχω συναντήσει άτομα της ηλικίας μου που στηρίζουν τέτοιες απόψεις, μην τρελαθούμε, ήταν διαφορετικά τα πράγματα τότε. Δηλαδή τι θες; Να επιστρέψουμε σε καθεστώς σπηλαίων; Ή σε καθεστώς που η πεθερά και ο Γιούλης της έκαναν κουμάντο και η γυναίκα ήταν υποβαθμισμένη περίπτωση;
Μπράβο βρε συ Ρένα γιατί αυτή η παρελθοντολαγνεια έχει κουράσει και αρχίζω να πιστεύω ότι είναι και επικίνδυνη. Η γιαγιά του συμμαθητή σου που έσερνε τα κουτσουβελα έτσι έχει μεγαλώσει. Και είναι όντως μισογυνισμός αυτό που σου είπε. Δε θεωρώ ότι το είπε με κακία ακριβώς, αλλά αν σκεφτεί διαφορετικά τώρα μάλλον θα την έπιανε κατάθλιψη και δε θα έβγαινε από το σπίτι της. Κάπως έπεισε τον εαυτό της ότι είναι φοβερή και τρομερή γιατί αλλιώς δε βγαίνει η ζωή. Είναι και αυτό στα πλαίσια της επιβίωσης. Ο άνθρωπος όμως προοδεύει με την ελπίδα ότι το αύριο θα είναι καλύτερο… Διαβάστε περισσότερα »
Η μάνα του ήταν. Δηλαδή 1 γενιά πριν. Τώρα πως συναντήθηκαν 6 εγγόνια και είπε η γιαγιά, αντε πάμε όλοι μαζί βόλτα και οι γονείς όλων των εγγονιων συμφώνησαν και είπαν, Ναι, καλή ιδέα, πάρε 6 παιδιά μόνη σου να τα βγάλεις βόλτα, είτε είναι αξιοθαύμαστο είτε δεν έγινε ποτε
Καλά κι εγώ δε το πιστεύω. Το μόνο που έχω δει είναι γιαγιά να συνοδεύει όλα τα εγγόνια στο σχολείο γιατί στο δημοτικό είναι υποχρεωτικό να έχουν σύνοδο και έμεναν σε οικογενειακή πολυκατοικία 3 οικογένειες με παιδιά . Τα παιδάκια όμως ήταν από έκτη δημοτικού έως πρώτη και τα μεγαλύτερα πρόσεχαν τα μικρότερα. Ε δεν έκανε κάποιο άθλο η γιαγιά. Κάτι τέτοιο μπορεί να επαιξε και φλεξαρε η γιαγιά ικανότητες. Έχω δει όμως και σκηνικό που ξέφυγε ένα κοριτσάκι νηπιαγωγείου από την προσοχή μιας άλλης γιαγιάς ενώ πήγε να παραλάβει το άλλο εγγόνι και το ψάχναμε όλοι όσοι είχαμε πάει… Διαβάστε περισσότερα »
Τώρα με την ιστορία με τη γιαγιά που το έχασε θυμήθηκα τον παππού που πήρε λάθος εγγονι από το βρεφονηπιακό και το πήγε σπιτι
Αλήθεια δεν καταλαβαίνεις πως μεγάλωναν τόσα παιδιά και αυτά που δεν σου είπε αυτή η δήθεν ηρωίδα τυπισσα που έβγαλε τον μισογυνισμό της; Οι γυναίκες δεν δούλευαν και είχαν ένα τσούρμο παιδιά να μεγαλώνουν στον αυτόματο. Τους πέταγαν ένα ξεροκόματο και έλεγαν ευχαριστώ που έχουν τουλάχιστον φαΐ. Δεν υπήρχαν απαιτήσεις τότε ούτε για την διαπαιδαγώγηση ούτε για την ανατροφή τα παιδιά συχνά τα έδερναν με τη βίτσα και πολλά πέθαιναν κιόλας από αρρώστιες. Πολύ ωραίες εποχές που τα παιδιά τα παραμελούσαν γιατί δεν είχαν χρόνο η τα κακοποιούσαν. Αυτά δεν στα είπε φαντάζομαι.
Και βγήκαν αγριάνθρωποι ορισμένοι.
Πολλές φορές δεν ακούμε να μας λένε (ή το λέμε και εμείς σε νεότερες γενιές) “Ααα… εμείς στην ηλικία σας κάναμε τούτο κ το άλλο”. Και γίνεται μία ανούσια σύγκριση λες και φταίνε οι νεότερες γενιές που (δεν) κάνουν κάτι.
Εγώ πάλι θεωρώ ότι κάθε γενιά προσαρμόζεται στις συνθήκες της εποχής. Αν εξακολουθούσαν οι συνθήκες να ήταν τόσο δύσκολες όσο παλιότερα, θεωρώ ότι οι άνθρωποι θα έβρισκαν πάλι τρόπο να ζήσουν και να επιβιώσουν.
Ακριβώς, σαν να λέμε οτι επειδή στην Αφρική υπάρχει πολλή φτώχια εμείς στην Ευρώπη δεν εχουμε δικαίωμα να παραπονεθούμε για την ζωή μας. Εξ άλλου η κάθε γενιά έχει τα ζόρια της. Στα 10 μου πχ εγώ κατέβαινα στην γειτονιά κάθε απόγευμα το καλοκαίρι και 5-9 έπαιζα χωρίς να ανησυχούν οι δικοί μου. Αυτό πλέον δεν γίνεται, τουλάχιστον στις πόλεις. Η τεχνολογία επίσης μας έχει βοηθήσει στην καθημερινότητά μας αλλά εχει δημιουργήσει και προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε (cyberbullying, εξάρτηση παιδιών στα social media και στις οθόνες κλπ). Επομένω το να υποτιμούμε κάποια γενιά και τα προβλήματα που έχει μου… Διαβάστε περισσότερα »
Θα συμφωνήσω απόλυτα. Όλα στη ζωή είναι σχετικά. Και πάντα παλεύουμε για το καλύτερο.
Ορισμένες φορές μας τα λένε και με τρόπο λες και πρέπει κι εμείς να περάσουμε ίδιες δυσκολίες.
Είναι πολύ αντικρουόμενα, από τη μια αναπολούν τις παλιές καλές εποχές και το ΠΑΣΟΚ και μετά μας αποκαλούν και φλώρους ενω βιώσαμε παγκόσμια κρίση, covid, και όλα τα δυστοπικό με το ai και την καταστροφή του περιβαλλοντος? Does not compute.
Βέβαια, και εμείς οι πιο μεγάλοι βιώνουμε επίσης τις παγκοσμι(ες) κρίσεις, την πανδημία covid, την καταστροφή του περιβάλλοντος, και τα λοιπά δεινά.Μονον οι νέοι τα βιώνουν; Γιατί αυτές οι συγκρίσεις; Μακάρι όλα να γίνουν για όλους καλύτερα.
Βάλε wifi σε όλο το σπίτι της γιαγιάς, να σου ζητάει βοήθεια.καθε φορά που θέλει να ανάψει θερμοσίφωνα και τότε θα μας αποκαλούν σαινια που τα καταλαβαίνουμε όλα αυτά τα πράγματα της τεχνολογίας.
Μην ψαρωνετε, αν τους προτείνετε να γυρίσετε στο χωριό και να υιοθετήσετε τον ίδιο τρόπο ζωής δε θα δεχτούν. Λένε για να πουν αλλά και σε αυτούς αρέσει η άνεση, και μένα η μάνα μου τα ίδια λέει, αλλά δεν υπαρχει περίπτωση να μη μου κάνει πόλεμο αν της πω να κάνω την ίδια δουλειά που έκανε αυτή και ας μην έχω δουλειά.
Πολύ ωραία τα λες!
Η γυναίκα που τα είπε αυτά, να είσαι σίγουρη ότι ζηλεύει, όλες οι παλιές ζηλεύουν εμάς που έχουμε τις ανέσεις που αυτές δεν είχαν. Πάντα τσαντιζομαι με τέτοιες γυναίκες, που δεν τολμάς να τους εκφράσεις κάτι, κι αμέσως υποτιμούν την κούραση σου, κι αρχίζουν τη γνωστή καραμέλα “Μιλάς εσύ; Εγώ στην ηλικία σου…” Σε όσους μου λένε τέτοια, αυτό που απαντάω είναι ότι τότε να βγάλουμε και τον ηλεκτρισμό και να επιστρέψουμε στα κεριά, μιας και κάποτε κάποιοι δεν είχαν. Κι ότι η ζωή είναι ήδη πολύ δύσκολη από μόνη της, οπότε πρέπει να την κάνουμε πιο άνετη, όχι πιο… Διαβάστε περισσότερα »
Και σκέψου και πόσα βάραιναν τη συνείδηση τους και έπρεπε να τα κουβαλάνε όλη τους τη ζωή. Όταν γνώρισα τον άντρα μου είχε τη γιαγιά του κατάκοιτη στα τελευταία της. Τον εγγονό της καλά καλά δεν τον αναγνώριζε. Μια μέρα ήταν να βγούμε και μου λέει έλα να σε γνωρίσω στη γιαγιά μου γιατί θα πεθάνει και θέλω να τη γνωρίσεις πριν πεθάνει. Λοιπόν,έκατσα εκεί περίπου μία ώρα και το μόνο που μου είπε η γιαγιά ήταν για ένα παιδί που έχασε μωρό επειδή το είχε αφήσει στην αυλή και έπεσε μέσα σε ένα λακκο με ασβέστη που είχαν για… Διαβάστε περισσότερα »
Γενικά το βλέπεις αυτό και σε ανθρώπους με άνοια. Θυμούνται πράγματα από την παιδική τους ηλικία ή νιότη πολύ πιο έντονα από αλλά πιο πρόσφατα γεγονότα. Και άσχετα να είναι μπορεί να το θυμούνται, όχι απαραίτητα μόνο τραυματικά.
Εντωμεταξύ για ποιες “παλιές” μιλάμε ακριβώς; Γιατί η γιαγιά μου που πλησιάζει τα 100, ως Θεσσαλονικιά από μια μέση οικογένεια (οχι φτωχή, όχι πλούσια) δεν μεγάλωσε έτσι; Ακόμα και έναν αιώνα πριν, όσοι μπορούσαν τα είχαν ψιλοξεπεράσει αυτά!
Σίγουρα παίζει ρόλο αν ήταν φτωχοί ή όχι. Οι πλούσιου/εύποροι πάντα εξωφρενικά περνούσαν, μη σου πω σε άλλες εποχές τους επιτρέπονταν και άλλα πράγματα χωρίς κατάκριση κτλ. Γενικά έχει ανέβει το επίπεδο ζωής στη δύση, αλλά αυτό δεν είναι δεδομένο και εμείς σίγουρα το βλέπουμε, όσοι ζήσαμε προ και μετά την κρίση. Η αντίθεση είναι κραυγαλέα. Μια φορά ήμουν σε λεωφορείο και θυμάμαι μια γυναίκα μεγάλης ηλικίας έλεγε κάτι τύπου, “θυμάμαι παλιά που πηγαίναμε τρεις βδομάδες διακοπές με τα παιδιά στο τάδε μέρος, και νομίζαμε δεν ειμασταν πλούσιοι, αλλά τώρα που το θυμάμαι καταλαβαίνω ότι μια χαρά ειμασταν”. Προφανώς δεν… Διαβάστε περισσότερα »
Οντως
Ναι και εγώ σκάλωσα σε αυτό σε σημείο που άρχισα να αναρωτιέμαι μήπως λέγοντας πόλεμο αναφέρεται στον 1ο Παγκόσμιο αντί για τον Δεύτερο που είχα καταλάβει στην αρχή. Αλλά μάλλον έχει να κάνει με την τοποθεσία. Σε κάποια μικρά και απομακρυσμένα χωριά προφανώς οι συνθήκες ήταν όπως τις περιγράφει μέχρι πολύ αργότερα.
Άλλο αυτή η γιαγιά η αστη, η γράφουσα μας περιγράφει μια γιαγιά στο χωριό που ένα από τα 32 εγγόνια της ήταν ένα κοριτσάκι που πουλούσε σπίρτα στην πόλη.
Μου θυμίζεις στενή συγγενή που όταν εξέφρασα το παράπονό μου γιατί τρέχω κ δεν φτάνω με ένα παιδί, με ύφος μου απάντησε το γνωστό ένα ίσον κανένα κτλ. κ ότι αυτή έχει τρια, πόσο καλά τα κατάφερνε κτλ κτλ κτλ. Της είπα απλά ότι πρώτον εκείνη δεν δούλευε αλλά κυρίως it s not a fucking competition. Τεσπα, η ζωή συνεχίζεται, κοίτα το καλύτερο για σένα κ το παιδί σου κ γράψε τη δηλητηριώδη κυριουλα.
Με την έννοια που το θέτεις, ναι, έχουμε φλωρέψει. Κουραζόμαστε πιο εύκολα, δεν πιάνουν πολύ τα χέρια μας, δεν ειμαστε για βαριές δουλειές. Γυναίκες και άντρες. Και κυρίως στις πόλεις. Όμως στο θέμα της ανατροφής και διαπαιδαγώγησης των παιδιών είμαστε αιώνες πιο μπροστά απ΄το ’30… το ’50… το ’60. Είναι σημαντικό να καταλάβεις ότι οι γυναίκες γεννούσαν πολλά παιδιά επειδή παντρεύονταν πολύ νέες και δεν υπήρχε αντισύλληψη. Όχι συνειδητά, με ευθύνη και επίγνωση, όπως σήμερα. Άρα οι αριθμοί, μην σ εντυπωσιάζουν. Τα μεγάλωναν όπως- όπως, με στερήσεις – τα λες και μόνη σου- προσδοκώντας πρώτον να ζήσουν και δεύτερον να… Διαβάστε περισσότερα »
Κουραζόμαστε πιο εύκολα στα χειρωνακτικά. Αν μπορούσαμε να φέρουμε όμως έναν ή μια από το παρελθόν θα πάθαινε κοκομπλοκο αν τον/ την βάζαμε να επεξεργαστεί τόσα δεδομένα που επεξεργαζόμαστε εμείς στη καθημερινή ρουτίνα. Στα χειρωνακτικά λογικό αφού δεν το εξασκούμε και το έχουμε αντικαταστήσει με τη τεχνολογία. Αλλά αυτός ήταν ο σκοπός. Να κουραζόμαστε λιγότερο.
Μα αυτό λέω, ότι στα χειρωνακτικά κουραζόμαστε πιο εύκολα. Και το μεγάλωμα ενός παιδιού, πόσο μάλλον πολλών παιδιών, απαιτεί αντοχές, μυική δύναμη, γερό σώμα, ψυχραιμία, κουράγιο…Ιδιότητες που διέθεταν οι παλαιότεροι, καθώς λόγω συνθηκών ζωής ήταν πιο ανθεκτικοί και δεν λιγοψυχούσαν εύκολα. Κι έτσι τα έβγαζαν πέρα με πολλά παιδιά. Στο θέμα της διαπαιδαγώγησης όμως, που είναι το ζητούμενο, το είχαν χάσει εντελώς. Οκ, κι εμείς αν μεταφερθούμε στο παρελθόν, θα πάθουμε κοκομπλόκο από την ανικανότητά μας, θα κινδυνεύσει η επιβίωσή μας. Και τι μ’ αυτό; Είμαστε ικανότεροι επειδή είμαστε τεχνολογικά πιο ανεπτυγμένοι; Όχι, απλώς είμαστε πιο τυχεροί. Ζούμε σε καλύτερες… Διαβάστε περισσότερα »
Δεν είπα ότι είμαστε ικανότεροι . Είμαστε απλά προσαρμοσμένοι στην εποχή που ζούμε. Αύριο με την υεχνιττη νοημοσύνη . μπορεί η επόμενη γενιά να μην επεξεργάζεται καν δεδομένα και να έχει άλλες διαφορετικές ικανότητες τις οποίες δε μπορούμε να φανταστούμε σήμερα . Ίσως να τους θεωρούμε φλωρουμπες γιατί δε κάνουν σεξ για παράδειγμα … Ενώ εμείς στα νιάτα μας του δίναμε και καταλάβαινε.
Δεν ξέρω αν θα μαθαίναμε κοκομπλοκο η θα προσαρμοζόμασταν και θα μαθαίναμε… Μια φορά είχα πει για πλάκα στην γιαγιά μου ότι εμείς έτσι και γίνει πόλεμος, ούτε χόρτα δεν ξέρουμε να μαζεύουμε. Και γύρισε με ειρωνικό ύφος και μου απάντησε ένα “θα μάθετε.. εμείς να δεις πόσα δεν ξέραμε και αναγκάστηκαμε να τα μάθουμε στην πραξη.”
Σίγουρα θα προσαρμοζόμασταν και θα μαθαίναμε. Όπως και ένας παλαιότερος, αν υποθετικά, βρισκόταν στο σήμερα θα μάθαινε. Όποιον εκπαιδεύσεις, μαθαίνει. Όμως ξεφεύγουμε απ’ το θέμα. Στο ζήτημα του μεγαλώματος παιδιών (και κυρίως μωρών, αφού εκεί εστιάζει η γράφουσα) οι παλιοί είχαν απαραίτητες δεξιότητες και αντοχές, λόγω συνθηκών ζωής. Πώς να το κάνουμε; Η σκληραγώγηση αποκτιέται μέσα από την χειρωνακτική εργασία και το μεγάλωμα παιδιών από μικρή ηλικία, όχι από την επεξεργασία δεδομένων και να σου έρθει συνειδητοποιημένα μεν, ουρανοκατέβατο δε ένα μωρό, χωρίς να έχεις σηκώσει άλλο στη ζωή σου!
Οι παλιοί- ες αυτό το κατείχαν. Εμείς όχι.
Δε ξέρω από πού προκτυ ότι επειδή έκαναν χειρονακτικές εργασίες ήξεραν να μεγαλώνουν παιδιά. Μου φαίνεται λίγο άτοπη η σύνδεση. Μπορούσαν και δεν αισθάνονταν ευθύνη και άγχος γιατί τις είχαν πείσει ότι αυτός ο ρόλος είναι ο μόνος ρόλος που έχει αξία για τις γυναίκες. Και οι άντρες εκείνης της εποχής έκαναν βαριές χειρονακτικές εργασίες αλλά με τη διαπαιδαγώγηση είχαν μαύρα μεσάνυχτα και θεωρούσαν ότι το ξύλο βγήκε από το παράδεισο και όπως εκείνοι έγιναν άντρες με σφαλιάρες έτσι θα γίνουν και οι γιοι . Για τα κορίτσια η σφαλιάρα ήταν αναγκαία για να συνηθίζουν από μικρές. Τώρα η γυναίκα… Διαβάστε περισσότερα »
Η ζωή τότε ήταν λιτή και είχε στόχο τον βιοπορισμό,σήμερα έχεις ένα παιδί και αν βήξει τρέχεις στον γιατρό,τρεχεις σε δραστηριότητες,ανταγωνισμός στο φουλ με τον κοινωνικό περίγυρο και ένας ατερμονος αγώνας για την τέλεια εικόνα.
Χάσαμε την ουσία και καταπονούμε την ύπαρξη μας.