Η Ρένα απαντά: Από πού ξεκινάς το διάβασμα;

Πώς να ξεκινήσω διάβασμα;

________________________

Η ιστορία που ξεχώρισα σήμερα.

Η ερώτηση αυτή δεν προκύπτει από ιστορία που στάλθηκε σε mail, αλλά από ερώτηση που ξεπήδησε μέσα από σχολιασμό σε άλλη απαντημένη ερώτηση.

Η Ρένα απαντά: Γιατί δεν γίνονται γυναίκες πρωθυπουργοί;

Υποσχέθηκα θα επανέλθω και να’μαι.

Από πού ξεκινάς το διάβασμα λοιπόν αν δεν έχεις πρωτύτερα ασχοληθεί με ιστορία, πολιτική και σύγχρονα θέματα;

_________________________

Ας οργανώσουμε τη συζήτηση.

Υπάρχει μια παρεξήγηση ότι για να μπορέσεις να συνομιλήσεις με διαβασμένους ανθρώπους πρέπει να έχεις τα ίδια διαβάσματα με αυτούς. Ενώ ισχύει ότι ένα θεμελιωμένο “λεξιλόγιο” όρων διευκολύνει την επικοινωνία και το να “είμαστε όλοι στην ίδια σελίδα” ενώ μιλάμε για μια έννοια*, στην εποχή μας που η γνώση έχει διασταλεί εκθετικά είναι αδύνατον να έχουμε όλοι ακριβώς τα ίδια διαβάσματα με του διπλανού μας ή με του καθηγητή στο Ηνωμένο Βασίλειο ή με του γιατρού στην Τζακάρτα. Το έχουμε ξαναθίξει.

*πάρε την έννοια “αγάπη” ας πούμε!

Η γνώση είναι ένα παζλ, καλύτερα ένα οικοδόμημα που χτίζεται λιθαράκι λιθαράκι και προϋποθέτει να έχεις στρώσει κάποια θεμέλια μεν, αλλά από κει και πέρα καθένας διαμορφώνει ανάλογα με τις ευκαιρίες, τις συνθήκες, τις επιθυμίες, τις ιδεολογίες και τις προσλαμβάνουσες.

Πιστεύω ότι επειδή ακριβώς στο σχολείο διδασκόμαστε άθλια την Ιστορία, καθώς επίσης λαμβάνουμε μια πολιτική επιρροή από συγκεκριμένες θεωρήσεις που απορρέουν από την πλειοψηφία του εκπαιδευτικού προσωπικού, σε συνδυασμό με την οικογένεια μας, είναι δύσκολο να είμαστε tabula rasa (λευκή σελίδα) και να θεμελιώσουμε την γνώση εκ βάθρων. Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο, αλλά κι εμπειρικά παρατηρημένο, ότι όσα έμαθε κάποι@ στο δημοτικό, τ@ επηρεάζουν για μια ολόκληρη ζωή… (Ας πούμε πόσοι Έλληνες γνωρίζουν ότι το λεγόμενο Κρυφό Σχολειό είναι ένας μύθος; Δεν απαγορευόταν η εκπαίδευση στην Τουρκοκρατία, δεν υπάρχει ανάλογο οθωμανικό φιρμάνι.)

Ειδικά για την Ιστορία, το συναρπαστικό μ’αυτήν την επιστήμη είναι ότι είναι διαφορετική από διαφορετικά βιβλία. Μα, θα σχολιάσει κάποια, θέλω να μάθω τι έγινε πραγματικά, την αλήθεια! Τα γεγονότα. Όμως τα γεγονότα από μόνα τους δεν αποτελούν Ιστορία με την επιστημονική έννοια. Η καταγραφή τους με μεθοδολογία, ο έλεγχος των πηγών, η αδιάλλειπτη έρευνα, η ανασκόπηση όταν προκύψουν νέα δεδομένα διαμορφώνει νέες πραγματικότητες. Ας πούμε η διαβάθμιση μυστικών εγγράφων σε μια περίοδο διαμορφώνει μια ανάγνωση κάποιων γεγονότων, αλλά ο αποχαρακτηρισμός τους σε κατοπινότερη περίοδο ωθεί σε αναθεώρηση της ανάγνωσης ενδεχομένως. Ή και όχι.

Επίσης παίζει ρόλο και η σχολή σκέψης που διέπει έναν ιστορικό συγγραφέα. Άλλη είναι η ιδεολογία που διαμορφώνει το αφήγημα του Κ.Παπαρρηγόπουλου για την ελληνική επανάσταση (η ανάγκη συμπίλησης ενιαίου εθνικού κράτους μέσω διακριτής ταυτότητας) κι άλλη εκείνη που διαμορφώνει το αφήγημα του Ι.Κορδάτου (η μαρξιστική ιδεολογία κι η ταξική πάλη). Ας πούμε είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον να διαβαστούν αυτά τα δύο πλάτη-με-πλάτη, ώστε να το δεις στην πράξη. Το ίδιο σύγχρονο παράδειγμα θα μπορούσαμε να φέρουμε με την αντιπαράθεση δύο άλλων ιστορικών με διαφορετική ιδεολογία κι αφετηρίες αλλά σοβαρή επιστημονική κατάρτιση, του Στ.Καλύβα και του Αντ.Λιάκου.

Για την ελληνική ιστορία και πολιτική συγκεκριμένα δύο είναι τα θέματα τζηζ που πολώνουν αλλά κι εξηγούν γιατί γίνονται και λέγονται πολλά από αυτά που γίνονται και λέγονται: ο Eμφύλιος κι η Χούντα. Αν ασχοληθείς θα δεις πόσες ακριβώς καθοριστικές λεπτομέρειες ξεφεύγουν από τα επίσημα αφηγήματα και θα προβληματιστείς έντονα.

Επίσης είναι σημαντικό να βρεις έγκριτα έντυπα ή ηλεκτρονικά μέσα στα οποία θα κατευθύνεσαι για να διαβάζεις ειδήσεις. Μην βασίζεσαι στην αναπαραγωγή των “ειδήσεων” του Facebook και του Tik Tok, κι ό,τι εμφανίζεται στο feed σου, θα γίνεις βορά για πολύ πολύ επικίνδυνα fake news (μεθοδευμένες ψευδείς ειδήσεις). Με την τεχνητή νοημοσύνη, ο κίνδυνος αυτός θα γίνεται αυξανόμενα πιο εντατικός και κρίσιμος.

Για την γενικότερη εισαγωγή στην ιστορία του κόσμου θα πρότεινα το Sapiens του Γιουβάλ Χαράρι, που θα σου δώσει με εύληπτο τρόπο μια συνολικότερη θεώρηση της ανθρώπινης εξέλιξης.

Βιβλία που γεννούν προβληματισμούς πολιτικής φύσης είναι επίσης τα κλασικά του Όργουελ 1984 και H Φάρμα των Ζώων (για το δεύτερο είναι χρήσιμο να έχεις κάνει πριν μια μικρή ανάγνωση τι ακριβώς έγινε στην Οκτωβριανή Επανάσταση και για τις Δίκες της Μόσχας), το Περσέπολις της Μαργιάν Σατραπί (για τις σύγχρονες πολιτικές κρατών της μέσης Ανατολής), και το Ι am Malala της Μαλάλα Γιουσαφζάι (για τα γυναικεία θέματα, την ελευθερία, την εκπαίδευση).

Υπάρχουν κι αγγλόφωνες σειρές βιβλίων για μια ευρεία γκάμα θεμάτων με τον γενικό τίτλο “Χ (εκάστοτε αντικείμενο) For Dummies” που ενώ φαίνονται απλουστευτικά περιέχουν αρκετό περιεχόμενο για να σε τσιγκλήσει να διαβάσεις περισσότερο κατόπιν, καθώς και βιβλιογραφικές πηγές να αναζητήσεις. Το ίδιο μπορείς να κάνεις με την wikipedia, όπου ΚΑΤΩ ΑΠΟ κάθε θέμα έχεις τις πηγές στα References καθώς και στην κατηγορία Bibliography.

Πιστεύω μπορείς να αναζητήσεις και ντοκυμαντέρ στο Youtube και στις πλατφόρμες streaming (δωρεάν στο ertflix.gr) που μπορούν να σου μεταδώσουν συσσωρευμένη γνώση με εύχρηστο τρόπο που θα σου εντυπωθεί.

Καλή επιτυχία!

Περισσότερες βιβλιοπροτάσεις κι εδώ.

Η Ρένα απαντά: Ποια βιβλία και συγγραφείς σου άρεσαν και ποια σε απογοήτευσαν;

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News