H Ρένα απαντά: Ο πρώην σύζυγος προσπαθεί να προσεταιριστεί τον γιο

Τα παιδιά σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας πρέπει να προστατεύονται κι από το κακό παράδειγμα, αλλά χωρίς να παίρνουν το μέρος κάποιου για διάφορους λόγους.

_______________________

Η ιστορία της Βάθος Εστίας όπως την ξεχώρισα σήμερα.

Αγαπητή Ρένα καλημέρα,

ο προβληματισμός που θα εκφράσω αφορά μια καλή φίλη, η οποία μετά από εικοσαετή γάμο και τρία παιδιά, έφτασε με τον πρώην πλέον σύζυγό της προ τριετίας σε διαζύγιο.

Τα τελευταία έξι χρόνια του γάμου τους ηταν δύσκολα οικονομικά, αυτός σε καθεστώς υποαπασχόλησης σε τέλμα, με νεύρα προς όλους και θλίψη, αυτή σε δυο δουλειές και σπίτι-παιδιά. Όταν τρια χρόνια πριν το διαζύγιο τού εξέφρασε την επιθυμία να χωρίσει, έγινε προοδευτικά επιθετικός λεκτικά και ψυχολογικά προς αυτή και τα παιδιά, και σωματικά βίαιος απέναντι της. Η παρουσία κοινού τους γνωστού στο τελευταίο περιστατικό σωματικής βίας ήταν εν τέλει η αφορμή να αποκαλυφθεί η συμπεριφορά του, την οποία η φίλη έκρυβε από ντροπή, και να απομακρυνθεί από το σπίτι, κατόπιν καταγγελίας του περιστατικού και άσκησης δίωξης εναντίον του από τον εισαγγελέα.

Τα παιδιά ήταν τότε 14 και 9 τα κορίτσια και 11 το αγόρι. Το διαζύγιο βγήκε τελικά συναινετικά για να γλιτώσουν τα έξοδα, με την επιμέλεια δική της, αλλά ο πρώην σύζυγος μετακόμισε σε ένα δυάρι στην ίδια γειτονιά με την κοινής ιδιοκτησίας οικογενειακή εστία και συνέχισε τη βίαιη συμπεριφορά όποτε εύρισκε ευκαιρία. Στο τμήμα κατέληξαν άλλες δύο φορές σε διάστημα ενός μήνα, οπότε έγινε σαφές ότι έπρεπε να απομακρυνθεί. Πωλήθηκε και μοιράστηκε η κοινή περιουσία και η μητέρα με τα παιδιά νοίκιασε σπίτι σε όμορο δήμο με τα παιδια να τον επισκέπτονται κάποια σαββατοκύριακα.

Η φίλη λέει ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα για ψυχολογική βοήθεια και τα παιδιά είναι αρνητικά προς το παρόν, ωστόσο την πιάνει πανικός και τρόμος όποτε την καλεί (η επικοινωνία είναι αναγκαία για θέματα που αφορούν τα παιδιά) και δεν μπορεί να το διαχειριστεί, γίνεται αποδέκτης υποτιμητικών σχολίων, ύβρεων κοκ., την “περιμένει στη γωνία” να της φορτώσει κάθε “κακή” τους συμπεριφορά και να επέμβει για να τα φέρει “στο σωστό δρόμο”. Ο ίδιος πατάει πλέον καλύτερα στα πόδια του οικονομικά, καταβάλλει διατροφή, έχει αποκαταστήσει τη σχέση του με τα παιδιά, θεωρεί ότι τα έχει όλα τακτοποιημένα και ότι δεν ευθύνεται για τίποτα.

Τελευταία προσπαθεί να πείσει τα παιδιά ότι είναι άχρηστη μάνα, που λείπει στη δουλειά τόσες ώρες, και να μείνουν μαζί του για να μην “καταστραφούν παρατημένα”. Ο μικρός, δεκατεσσάρων πλέον, τσίμπησε και η φίλη έχει χάσει τη γη κάτω από τα πόδια της. Είναι νευρική και ξεσπάει στις κόρες, προσπαθεί να τον μεταπείσει να μείνει, αλλά θεωρεί ότι τον χάνει και ότι γίνεται απόμακρος και του θυμώνει που δεν κρατάει τη στάση που κράτησε και η μεγάλη κόρη απέναντι στον πατέρα της, όταν τον κατηγόρησε ότι είναι βίαιος (και ακουσε κι αυτή τα σχολιανά της).

Και ρωτώ: πώς μπορώ να βοηθήσω τη φίλη να ξεπεράσει το φόβο και να του βάλει όρια; Είναι μια γυναίκα μορφωμένη, ικανή και κατά τ’ άλλα δυναμική, αλλά ακόμα θρέφει τη συμπεριφορά του. Πώς μπορώ να δείξω σε εφήβους, με τους οποίους έχω άριστη σχέση, ότι χειραγωγούνται, ότι πρέπει να βάλουν όρια και να “μένουν μαζί” στα δύσκολα. Είναι διαφορετικοί χαρακτήρες, ζουν σε μια ένταση και η κατάσταση αυτή τους έχει πολώσει.

Σας ευχαριστώ για το χρόνο και τα σχόλιά σας,
Βάθος εστίας

ΑΠΟ ΤΗΝ – Βάθος εστίας

____________________

Ας οργανώσουμε τη συζήτηση.

Αγαπητή φίλη, ευχαριστώ για την ιστορία, είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και χρήσιμη.

Η από κοινού επιμέλεια των παιδιών έχει νόημα ακριβώς για να μην στερούνται τα παιδιά τον πατέρα τους, εφόσον όμως αυτός παρουσιάζει μια συμπεριφορά οριοθετημένη στα πλαίσια του σεβασμού. Όταν παρεκτρέπεται και επεμβαίνουν εισαγγελείς και αστυνομίες, το πράγμα πάει αλλού.

Ο γιός αυτή τη στιγμή που μιλάμε είναι 14. Είναι έφηβος και κάνει “την επανάστασή του” ενάντια σε αυτό που ο ίδιος αντιλαμβάνεται ως εξουσία. Εν προκειμένω τη μάνα, αφού ο πατέρας είναι στην αντιπέρα όχθη και δεν επεμβαίνει στην καθημερινότητά του. Επιπλέον ως αγόρι είναι κάπως λογικό να προσπαθεί να αφομοιώσει αντρικά χαρακτηριστικά -αυτά που βλέπει από το πατρικό μοντέλο. Επειδή ακριβώς το πατρικό μοντέλο δεν είναι ιδανικό, κατανοώ τον πανικό να μην επηρεαστεί και πιστέψει ότι έτσι είναι το φυσιολογικό και το μιμηθεί κατόπιν.

Η διαφοροποίηση αυτή φαίνεται ακριβώς σε αντιδιαστολή με το μεγαλύτερο κορίτσι που είναι πια 17, κοντεύει δηλαδή την ενηλικίωση, κι επομένως έχει πιο κατασταλαγμένη άποψη για όσα βίωσε και ονειρεύεται την δική της ανεξαρτοποίηση που δεν αργεί.

Ο πρώην σύζυγος δεν ενδιαφέρεται στην πραγματικότητα να μεγαλώσει μόνος του τρία (3) παιδιά στην εφηβεία. Απλώς χρησιμοποιεί τα παιδιά ως όχημα για να εκδικηθεί την πρώην σύζυγό του. Πατάει εκεί που πονάει. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι αν του τα άφηνε όχι πολύ, μια βδομάδα και τα τρία, θα πελάγωνε. Και το ένα μόνο, αυτό που διεκδικεί ως “άντρα” της υπόθεσης, πάλι θα τον δυσκόλευε. Και θα φαινόταν στην πράξη αυτό που σου λέω εδώ. Άλλωστε κι ο ίδιος δουλεύει και λείπει, σωστά; Πώς αυτό διαφοροποιεί την κατάσταση λοιπόν προς όφελός του;

Αυτό θα μπορούσες να το μεταφέρεις κατ’ επανάληψη στην φίλη ώστε να την ηρεμήσεις, ότι δηλαδή η απειλή είναι απλώς ένα πρόσχημα, ένα λεκτικό πυροτέχνημα. Πρόκεται για χειριστική συμπεριφορά με σκοπό ακριβώς την τρομοκράτηση του θύματος.
Επίσης θα μπορούσες να της υπενθυμίσεις ότι εκείνη έχει την επιμέλεια: ο πρώην τα βλέπει δυο σαββατοκύριακα το μήνα. Αυτό δεν αλλάζει επειδή ο πατέρας λέει κάτι του γιού. Ο δικαστής το αποφάσισε κι αυτό απαιτεί δική της συναίνεση για να διαφοροποιηθεί. Αυτό μπορεί να ειπωθεί έτσι ακριβώς και στην μάνα και στο γιο.

Το πώς θα του βάλει όρια, μια γυναίκα που έχει θυματοποιηθεί κατ’επανάληψιν, δεν είναι εύκολη υπόθεση. Δυστυχώς δεν μπορούμε να λέμε ότι “θρέφει την συμπεριφορά του”. Εκείνος έχει το πρόβλημα, όχι η φίλη σου. Δεν σημαίνει ότι επειδή δεν πέφτει μια χατζάρα να κόψει το χέρι που πετάει το σκουπίδι στην αλάνα, πρέπει να κατηγορήσουμε την αλάνα που είναι τόσο άπλετη και δεκτική στα σκουπίδια…

Η φίλη σου θα μπορούσε να του κλείνει το τηλέφωνο κάθε (μα κάθε!) φορά που παρεκτρέπεται και να τον αφήσει να βουρλίζεται, αφήνοντας όμως τα παιδιά στον καθορισμένο χρόνο επίσκεψης (ώστε να μην έχει εκείνος μετά νομικές αντεκδικήσεις). Η επικοινωνία μπορεί να γίνεται με γραπτά μηνύματα ή με σημειώματα δικά της, ώστε να καμφθεί το περιθώριο λεκτικής υποτίμησης και κακοποίησης.

Εσύ ως φίλη αυτά μπορείς να κάνεις, να την υποστηρίζεις λέγοντάς της τα παραπάνω και να μην την κατηγορείς. Κάνει ό,τι μπορεί, είναι δύσκολο να μεγαλώνεις παιδιά γενικότερα, πόσω μάλλον όταν εμπλέκεται ενδοοικογενειακή βία.

Στο θέμα των εφήβων αυτό που μπορείς να κάνεις, μιας κι έχεις άριστη σχέση μαζί τους, δεν είναι να κατηγορήσεις τον πατέρα (γιατί τα παιδιά κατά το ήμισυ έχουν το υλικό του πατέρα, αυτό το ξέρουν κι είναι έτσι σαν να κατηγορείς την μισή τους “κληρονομιά”) αλλά να μιλήσεις γενικά για τις ανεπίτρεπτες αντρικές συμπεριφορές στο πλαίσιο της ενδοοικογενειακής βίας. Ξανά και ξανά, με εξωτερικά παραδείγματα, με αναφορές στις ειδήσεις, με βίντεο στο Tik Tok, να τονίσεις πόσο δεν είναι κουλ, ούτε μαγκιά, αλλά μια σκατοσυμπεριφορά που απομακρύνει τελικά τον κόσμο από τους θύτες και τους αφήνει μόνους και αξιοθρήνητους.
Ούτε “να μείνουν μαζί στα δύσκολα” να λες, επειδή είναι σαν να δικαιολογείται η προηγούμενη βία κι η μιζέρια που πέρασαν, σαν μια απαραίτητη θυσία των οικογενειών, κι επομένως είναι σαν να μην έκανε καλά η μητέρα που τους απομάκρυνε απ’αυτά… Αντίθετα πρέπει να τεθεί ο κανόνας (το δικαστήριο αποφάσισε) και να δωθεί ο σωστός, θετικός ενισχυτής (η κουλ συμπεριφορά είναι ο σεβασμός κι αυτή επιβραβεύεται).

Εύχομαι ό,τι καλύτερο για την φίλη σου και μακάρι να τελειώσουν σύντομα τα προβλήματά τους.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News