Τι σημαίνει “σύστημα” το 2025; Είναι η βιομηχανία του θεάματος; Όσοι ελέγχουν τα μέσα παραγωγής ή τα μέσα ενημέρωσης; Η οικονομική, πολιτική, ή και ακαδημαϊκή ελίτ;
___________
Η ιστορία της όπως την ξεχώρισα σήμερα
Γεια χαρά Ρένα και όμορφη παρέα, ελπίζω να πηγαίνει καλά η εβδομάδα σας. Εκτιμώ πολύ τις απόψεις και τη συζήτηση που γίνεται εδώ. Μου δίνουν πολύ τροφή για σκέψη και συζήτηση / αναζήτηση, με πιο πρόσφατη την ένταξή μου σε μεταπτυχιακό πρόγραμμα πάνω στο Φύλο. Θα είναι έντονη χρονιά με δύο δουλειές και μελέτη, αλλά θα προσπαθήσω να τα καταφέρω.
Η ερώτησή μου είναι θεωρητική / εννοιολογική. Τι εννοούμε σήμερα το 2025 όταν μιλάμε για “σύστημα” και “αντισυστημικότητα”; Στο παρελθόν, η εικόνα που είχε κάποιος στο μυαλό του, ή τουλάχιστον εγώ, ήταν πιο ξεκάθαρη: νεαροί άνθρωποι, ιδεαλιστές, συχνά στο περιθώριο της κοινωνίας, που ονειρεύονταν αλλαγή και αγωνίζονταν απέναντι σε αδικίες (προσπάθησα συνειδητά να μη χρησιμοποιήσω τη λέξη αντιδραστικός γιατί μάλλον στο πλαίσιο αυτού που θέλω να πω δεν έχει τη σωστή έννοια). Σήμερα όμως, βλέπουμε την άκρα δεξιά αλλά και συντηρητικές, συνωμοσιολογικές συνιστώσες, τόσο στην Ευρώπη όσο και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, να ιδιοποιούνται τον όρο “αντισυστημικός”. Σε λίγο θα φτάσουμε στο σημείο να παρουσιάζεται ο φεμινισμός ως “σύστημα” και οι μισογύνηδες ρατσιστές και όλα τα συναφή ως “αντισυστημικοί”. Δεν είναι αυτό μια διαστρέβλωση της πραγματικότητας που δημιουργεί σύγχυση; Ποιο είναι τελικά το “σύστημα” απέναντι στο οποίο η αντισυστημική τοποθετείται; Ποιος είναι ο “εχθρός” που έχουμε να αναγνωρίσουμε και να αντιμετωπίσουμε;
Επιπλέον, πώς μπορούμε να οριοθετήσουμε την έννοια ώστε να μην καταλήγει να αντιστρέφεται, δηλαδή να παρουσιάζονται, για παράδειγμα, οι διεκδικήσεις συμπερίληψης ως μέρος του “συστήματος”; Τι σημαίνει “σύστημα” το 2025; Είναι η βιομηχανία του θεάματος; Όσοι ελέγχουν τα μέσα παραγωγής ή τα μέσα ενημέρωσης; Η οικονομική, πολιτική, ή και ακαδημαϊκή ελίτ; Mήπως το “σύστημα” είναι κάθε αξία που επιδιώκει περισσότερη δικαιοσύνη και ισότητα και τελικά έχει θετικό πρόσημο; Και το πιο καίριο ερώτημα: υπάρχει πράγματι “αντισυστημική δεξιά” ή πρόκειται απλώς για μια ρητορική απάτη που έχει σκοπό να συγκαλύψει συντηρητικές ή και αντιδραστικές πολιτικές θέσεις;
Ευχαριστώ θερμά πολύ και αναμένω να δω τι θα διαβάσω.
ΑΠΟ ΤΗΝ – Sulla era Roma?
______________________
Ας οργανώσουμε τη συζήτηση
Καλή σταδιοδρομία και καλή ολοκλήρωση του προγράμματός σου!
Το ψευδώνυμό σου με ανατρίχιασε και ταυτόχρονα αποδίδει αυτό που ζούμε… Ας ελπίσουμε να διαψευστούμε, επειδή η διεθνής τροπή δεν είναι ευοίωνη.
Αυτό που αναφέρεις ως αντιστροφή το ζούμε ήδη, είναι γεγονός, έτσι ονοματίζονται από μόνοι τους όλοι αυτοί. Όχι ότι υπήρχε ποτέ εποχή που το αντισύστημα ήταν αμιγώς ιδεαλογικά καθαρό, πάντοτε υπήρχε μια προσέγγιση από σκοτεινά συμφέροντα (ας πούμε ποιοί έριξαν την γενιά των χίππις στα ναρκωτικά αποδυναμώνοντας την;), όμως στο σήμερα υπάρχει το εξής. Αυτά που αναφέρεις, η βιομηχανία του θεάματος, όσοι ελέγχουν τα μέσα παραγωγής ή τα μέσα ενημέρωσης, η οικονομική, πολιτική, ή και ακαδημαϊκή ελίτ, έχουν ταυτιστεί σε μεγάλο μέρος του κόσμου διεθνώς με μια συγκεκριμένη πολιτική και ιδεολογική κατεύθυνση. Στις ΗΠΑ ταυτίστηκαν με τους Δημοκρατικούς και ταυτόχρονα με το εβραϊκό στοιχείο που στελεχώνει νευραλγικές θέσεις στην ακαδημία, στο θέαμα, στα γρανάζια της εξουσίας, επομένως το λεγόμενο woke, oι black lives matter, οι φεμινίστριες, τα λοατκι κ.ο.κ. χρωματίστηκαν με ένα συγκεκριμένο χρώμα. Όσοι διαφωνούν με αυτά, κι είναι αρκετοί, στράφηκαν ως αποτέλεσμα στην ακραία αντίθεση, πολλαπλασιάζοντας την ακροδεξιά και την alt right. Ένιωσαν την αντίπαλη ομάδα να τους κουνάει το δάχτυλο (το ζήσαμε και με τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών εδώ) κι απασφάλισαν. Το βλέπουμε πολύ έντονα και στον φεμινισμό αυτό, κυρίως στον ποπ φεμινισμό που βγάζει αγανάκτηση για τους άντρες αντί για συλλογική και ουσιαστική παρέμβαση. Έτσι δημιουργήθηκαν τα μισογυνιστικά κινήματα των MGTOW και incels και γιγαντώθηκαν χάρις στην τεχνολογία. Βάλε τώρα στο μείγμα και τις συνομωσιολογικές θεωρίες που ανέκαθεν τοποθετούσαν τον εβραίο στο κέντρο τους, βάλε Σόρρος, βάλε αντιεμβολιαστές κι ήρθε κι έδεσε.
Κι επειδή ο μισογυνισμός μόνος του δεν αρκεί για να συνεπάρει τις μάζες, το πράγμα ντύθηκε τον μανδύα της αντιδραστικής διανόησης (αυτό εξηγεί γιατί ο Jordan Peterson κάνει τέτοιο γκελ, προσφέρει την ιδεολογική σάλτσα) και μαζί με την συνομωσιολογία της ακροδεξιάς στροφής, έχουμε κάλεσμα για «σφιχτότερα λουριά» ως «το ενάρετο παρελθόν ενάντια στην παρακμή της Δύσης» (εδώ ο Πούτιν κι ο Κιμ τρίβουν τα χέρια τους). Στην ουσία όμως είναι καθαρή μάχη για επικράτηση.
Θεωρήθηκε ότι οι Δημοκρατικοί, το woke, οι λοατκι, οι φεμινίστριες κλπ. ολοκλήρωσαν την φάση τους, κούρασαν, επιβλήθηκαν στανικά και τώρα ήταν η στιγμή για ανατροπή. Η λέξη «ελίτ» είναι πολύ χαρακτηριστική και δείχνει πώς η προοδευτική πλευρά απέτυχε να συγκρατήσει αυτον τον εσμό αντισυστημικών: επειδή κι η ίδια ευαγγελιζόταν το αντισύστημα όταν ήθελε να ιδεολογικοποιήσει και συσπειρώσει οπαδούς, το λεγόμενο ηθικό πλεονέκτημα. Όμως έτσι το εκκρεμές μια φορά θα πάει από δω και την επόμενη θα πάει από κει! Είναι η φύση του τέτοια.
Και γι’αυτό το λόγο είναι επικίνδυνο (και το λούζεται) κι αυτό που έκανε κι η εξωκοινοβουλευτική αριστερά που έλεγε ότι δεν έχει σημασία αν έρθουν στην εξουσία ο Τραμπ ή οι Δημοκρατικοί, επειδή είναι κι οι δυο διεφθαρμένοι και εκπρόσωποι του καπιταλισμού. Ότι δηλαδή ίδιοι είναι, απλώς διαφορετικές όψεις του νεοφιλελεύθερου συστήματος. Ευτυχώς κάποιοι διαφωνούμε (καλή ώρα ο Τζίμμυ Κίμελ) και δεν θεωρούμε ότι είναι όλα ίσα κι όμοια κι υπάρχει μια κάποια αντίσταση στην παράνοια. Το πρόβλημα είναι ότι εμείς που διαφωνούμε δεν είμαστε μαθημένοι στην επαναστατική γυμναστική και η πορεία στη Ρώμη δεν μπορεί να εμποδιστεί από ανθρώπους με λειψή «ρώμη».
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News

Το πρόβλημα με τη σημερινή χρήση του όρου ”αντισυστημικός” είναι ότι έχει αποσυνδεθεί πλήρως από την υλική του βάση. Δεν σημαίνει πια την ρήξη με τις σχέσεις παραγωγής, δηλαδή με τον τρόπο που οργανώνεται η εργασία, η ιδιοκτησία, και η εκμετάλλευση των ανθρώπων μέσα στο οικονομικό σύστημα, αλλά εκφράζει απλώς μια απαρέσκεια για το ”υπάρχον”. Η «αντισυστημικότητα» δηλαδή έχει χάσει το νόημά της ως η ριζική αμφισβήτηση του ποιος ελέγχει τα μέσα παραγωγής και ποιος καρπώνεται την υπεραξία και έχει μετατραπεί από πολιτική θέση σε αισθητική δυσαρέσκεια. Μια γκρίνια για το αποτέλεσμα, χωρίς καμία πρόθεση να αγγίξει την αιτία. Και… Διαβάστε περισσότερα »
Πραγματικά μου έρχεται να χειροκροτήσω μετά από αυτό που διάβασα.
Αυτή είναι η μαρξιστική θεώρηση. Ή, μάλλον και για να είμαι πιο ακριβής, είναι η αφήγηση των εκπροσώπων μαρξιστικών υποκειμένων στην προσπάθειά τους να κατοχυρώσουν τη θέση τους ως οι αποκλειστικοί εκφραστές της αντισυστημικότητας. Δηλαδή της αμφισβήτησης του συστήματος, εμφανίζοντας την πρότασή τους για το μέλλον (σοσιαλισμός) ως την μόνη διέξοδο για να απεγκλωβιστεί η ανθρωπότητα από τον δρόμο που τους οδηγεί το (καπιταλιστικό) σύστημα. Οπότε είναι η ..αιτιολογική έκθεση για το “σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα”. Ξεκαθαρίζω ότι έχω μεγάλη εκτίμηση και τρέφω μεγάλο σεβασμό στις αναλύσεις των θεωρητικών του μαρξισμού και πιστεύω ότι η συνεισφορά τους στην εξέλιξη είναι σημαντική.… Διαβάστε περισσότερα »
Η έννοια της ”μαρξιστικής αφήγησης” που χρησιμοποιείς, ενώ δείχνει σεβασμό, υπονοεί ότι η μαρξιστική ανάλυση είναι απλώς μία από τις πολλές ερμηνείες του κόσμου και όχι μια επιστημονική θεωρία που εδράζεται στην υλική πραγματικότητα. Ο μαρξισμός, όμως δεν είναι ιδεολογική κατασκευή ή απλώς άλλη μια θεωρία. Είναι μέθοδος ανάλυσης των κοινωνικών σχέσεων, των ιστορικών μετασχηματισμών και των δομών εξουσίας που συγκροτούν την κοινωνία. Δεν είναι αφήγηση. Είναι επιστημονική θεωρία με υλική βάση και ιστορική επαλήθευση. Ο μαρξισμός δεν είναι απλώς πρόταση για το μέλλον. Είναι η πιο συνεκτική και επιστημονικά τεκμηριωμένη θεωρία που ερμηνεύει τον καπιταλισμό (δηλαδή το εδώ και… Διαβάστε περισσότερα »
οκ, έχουμε διαφορετική προσέγγιση στο ζήτημα. Εγώ θεωρώ ότι ο μαρξισμός είναι μία επιστημονική θεωρία, από την οποία γεννήθηκε ένα πολιτικό κίνημα που καθόρισε σε μεγάλο βαθμό τις εξελίξεις στον τότε κόσμο (τέλος 19ου – κάποιο σημείο του 20ου) – μην κολλήσουμε στο αφήγηση – εσύ θεωρείς ότι είναι Η επιστημονική θεωρία και όλα αυτά που αναφέρεις και ότι θα παραμένει Η επιστημονική θεωρία μέχρι να επιτευχθούν οι στόχοι που έθεσε. Μεγάλη κουβέντα δεν μπορούμε να την κάνουμε στα περιθώρια άλλης συζήτησης. Πάντως ο κόσμος δεν το βλέπει πια έτσι. Αυτό που άλλαξε είναι ότι ο όρος αντισυστημικός δεν παραπέμπει… Διαβάστε περισσότερα »
“Αυτό που άλλαξε είναι ότι ο όρος αντισυστημικός δεν παραπέμπει πια στον μαρξιστή ή τον αναρχικό, ούτε στην φεμινίστρια ή στον αγωνιστή για τα δικαιώματα των ευάλωτων ομάδων. Παραπέμπει στον της εναλλακτικής δεξιάς, συμπαρασύροντας και το ξέπλυμα των ακροδεξιών αντιλήψεων.” Όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν! αυτό το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο, ούτε ακατανόητο. Ήδη από το 1908, ο Τζακ Λόντον στο «Η Σιδερένια Φτέρνα» περιέγραφε πώς «της γης οι κολασμένοι» –ιδιαίτερα οι λούμπεν, οι εξαθλιωμένοι, όσοι δεν έχουν σταθερή θέση στην παραγωγή– μπορούν να γίνουν όργανα του συστήματος αντί για δύναμη ανατροπής του. Όσοι δεν έχουν σταθερή… Διαβάστε περισσότερα »
Σύντροφε 🙂 (*) το πρόβλημα της Αριστεράς, όχι γενικά, όσων ανέλαβαν να υλοποιήσουν “στη ζωή” τις αρχές της μαρξιστικής θεώρησης, είναι άλλο. Αντέγραψαν τις μεθόδους των ιδεολογιών που είχαν καταφέρει να ελέγχουν τις συνειδήσεις των ανθρώπων και απλώς τις αναδιατύπωσαν. Και επειδή το πιο παλιό και πετυχημένο μαγαζί (μαγαζί γωνία που λέμε) ήταν ο θεσμός του θρησκευτικού ιερατείου στη θέση της ευφυούς δημιουργίας και των νόμων που ο Δημιουργός όρισε, έβαλαν το ..προτσές (νομοτέλεια), που η Ιστορία ορίζει. Οπότε το ζήτημα για τον πιστό ήταν αν κατανοεί τους (έξω από αυτόν) Νόμους ή όχι. Και κάπως έτσι στην υλοποίηση από… Διαβάστε περισσότερα »
Ποιο είναι το σύστημα; Η μονοπώληση των αγορών και η υπερσυσσώρευση κεφαλαίου που οξύνουν τους ανταγωνισμούς και οδηγούν σε πολεμικές αναμετρήσεις. Οι οικονομικές κρίσεις, οι ενεργειακοί και οι εμπορικοί πόλεμοι, ο πληθωρισμός και η επίθεση στο λαϊκό εισόδημα, η εμπορευματοποίηση όλων των πτυχών της κοινωνικής ζωής, το «έλλειμμα» υποδομών για την προστασία της ανθρώπινης ζωής και πολλές ακόμα πολιτικές επιλογές των σημερινών κυβερνήσεων παγκοσμίως στο πλαίσιο της κανονικής λειτουργίας του καπιταλισμού. Όσοι ελέγχουν τα μέσα παραγωγής , ελέγχουν και τα μέσα ενημέρωσης. Όσοι ελέγχουν οικονομικά , ελέγχουν και πολιτικά. Ποιος είναι ο εχθρός; Το κεφάλαιο και η εξουσία του διεθνώς και… Διαβάστε περισσότερα »
O Συλλας ήταν σκληρότατος δικτάτορας (προγραφές πολιτικών αντιπάλων) όπως κι ο Μουσσολίνι με τον οποίο τον συνδέουν παρόμοιες “τεχνικές” κι αντιλήψεις. Ζούμε το Μεσοπόλεμο ξανά! ( Ή την παρακμή της res publica αν το ανάγουμε στη Ρώμη)
“Επιπλέον, πώς μπορούμε να οριοθετήσουμε την έννοια ώστε να μην καταλήγει να αντιστρέφεται”. Όσο οριοθετείς ασκείς εξουσία. Κι όσο ασκείς εξουσία θα βρίσκεις αντίσταση. Η οποία θα ισχυρίζεται και θα βιώνει την εαυτό της ως αντισυστημικη. …(το λεω αλλιώς). Διαβαζα τις προάλλες ένα βιβλιο της wendy brown (πολιτική θεωρία, πιθανόν τη γνωρίζεις, έστω ως σύντροφο της μπατλερ), το undoing the demos. Το πόιντ της είναι ότι ο νεοφιλελευθερισμός δεν είναι απλώς ένα οικονομικό μοντέλο διακυβέρνησης, αλλά ουσιαστικά ένας πολιτικός ορθολογισμός που μεταφράζει τα πάντα (ταυτότητες, θεσμούς, πολιτικές αποφάσεις, ηθική) μεσα από οικονομικούς ορους. Περναει δηλ τα παντα μεσα από τις… Διαβάστε περισσότερα »
Τι ωραία που το εξήγησες! Τελικά να…κάτι τέτοιες ερωτήσεις και κάτι τέτοιες απαντήσεις με συγκινούν πραγματικά και μου δίνουν χαρά και ελπίδα.
εδώ αξίζει το χειροκρότημα! Φρέσκια ματιά και φρέσκος λόγος! μεγαλώσαμε γαμώτο!
Κι είναι κακό αυτό; Εμένα μου αρέσει να μεγαλώνω.
Το ιδιο προβλημα ειχε η αριστερα τις προηγουμενες δεκαετιες , με αυτους που ηταν αντιθετοι στα καθεστωτα του υπαρκτου σοσιαλισμου, μεσα κι εξω. Δεν μπορουσε να τους πει αντισυστημικους (κραταγε αυτον τον ρολο για τον εαυτο της ) οποτε μιλουσε για “αντίδραση ”
Η Αντίδραση κανει το ένα , η Αντίδραση το άλλο
Αν θεωρήσουμε ότι Σύστημα είναι το σύνολο θεσμών και κανόνων που ορίζουν και ρυθμίζουν τη ζωή επί της γης και αντισυστημικό αυτό που αμφισβητεί και μάχεται αυτό το σύνολο, μάλλον σύστημα είναι ο φεμινισμός γιατί θεσμικά τουλάχιστον, στις χώρες της Δυσης βεβαίως και όχι παγκοσμίως, δεν υφίστανται διακρίσεις. Τα ακράια κομματίδια αριστεράς και δεξιας που δηλώνουν αντισυστημικά αυτό ακριβώς κάνουν -αμφισβητούν και βαράνε το σύστημα μέσα στο οπόιο βέβαια αναπτύχθηκαν (τα άφησε το Συστημα να αναπτυχθούν) γι αυτό λένε πως είναι αντισυστημικά και τέτοιες αηδίες.Γι αυτό και ένα κόμμα με ρατσιστική θεωρία είναι φουλ αντισυστημικό γιατί οι θεσμοί του πολιτισμένου… Διαβάστε περισσότερα »
Συμφωνώ με τα πολλά σημεία της απάντησης, κυρίως όσον αφορά το σκέλος της ανάλυσης αιτιών που μας οδήγησαν εδώ. Πάντως το τι εννοεί ο καθένας όταν μιλάει για “σύστημα” είναι σχετικό και δεν είναι απλώς αποτέλεσμα θεωρητικής ανάλυσης, αφού το αξιολογικό του συμπέρασμα είναι και αποτέλεσμα της τοποθέτησής του για το πώς νομίζει ότι πρέπει να αλλάξει ο κόσμος για να τον συμπεριλάβει (τον ίδιον). Η πολιτική στάση του καθενός μας (με την ευρεία και ..καλή έννοια) είναι καθοριστικός παράγοντας. Αυτό το θεωρώ κομβικό, όπως κομβικό θεωρώ και το να παραδεχθούμε ότι δεν θα μπορούσε να ήταν αλλιώς, ώστε να… Διαβάστε περισσότερα »
Το πρώτο που θα μάθεις στις σπουδές φύλου είναι να σκέφτεσαι κριτικά ως προς τα δίπολα – και το συστημικ@/αντισυστημικ@ είναι ακόμα ένα δίπολο. Σημασία δεν έχει να ορίσουμε και να αποφασίσουμε ποι@ είναι συστημικ@ και ποι@ αντισυστημικ@. Περισσότερο ενδιαφέρον έχει (πάρε τώρα ιδέες για μεταπτυχιακές εργασίες) 1. να μελετήσουμε ποιες κοινωνικές δυνάμεις συσπειρώνονται πίσω από τον όρο συστημικ@ ή αντισυστημικ@ 2.Πως μετατοπίζονται οι έννοιες αυτές ιστορικά και με ποιες άλλες συνδένονται 3. Με ποιες μορφές λόγου κατασκευάζεται η συστημικότητα ως ένα αμετάβλητο και ενδογενές στοιχείο της ταυτότητας ορισμένων κοινωνικών ομάδων ή πολιτικών σχημάτων 4. Ποιοι μηχανισμοί εξουσίας και συμμόρφωσης… Διαβάστε περισσότερα »
Aν το έγραφες με κανονικές καταλήξεις, κανείς δε θα ένοιωθε πως παραβιάζονται τα δικαιώματα του πάντως.Μόνο εγώ βρίσκω κουραστικά και ανευ νοήματος τα @?
Όχι. Κι εγώ επίσης.
εγώ παλι όχι 🙂
Θα πρότεινα για διάβασμα το Kill All Normies της Angela Nagle από τη Zero Books. Είναι κάπως πρόχειρο σε ορισμένα σημεία, αλλά γενικά σχηματοποιεί πολύ τη συζήτηση για το πώς ο νεοσυντηρητισμός επιχείρησε να γίνει η νέα counter-culture και πολλά από αυτά που ρωτάς
Ο αντισυστημισμός ως έκφραση ενάντια στους θεσμούς, για παράδειγμα στη δικαιοσύνη, στα μέσα ενημέρωσης, στα ‘συστημικά’ (mainstream) πολιτικά κόμματα, στην επιστήμη κλπ αναδύεται ως μία διαιρετική τομή (cleavage politics) που ξεπερνά τον παραδοσιακό διαχωρισμό δεξιά/αριστερά. Το είδαμε στην Ελλάδα των ΤσιπροΚαμμένων, δηλαδή γνωρίζουμε από πρώτο χέρι τι συμβαίνει όταν ένα λαϊκιστικό κόμμα δημαγωγών βρίσκεται στην εξουσία. Στις ΗΠΑ ο Τραμπ (Ο ΤΡΑΜΠ) διατείνεται ότι πολεμάει το σύστημα και τα συμφέροντά τους. Οπότε νομίζω καταλαβαίνεις με αυτή την πολύ απλή περιγραφή, χωρίς να μπούμε σε λεπτομέρειες, τι εστί αντισυστημισμός.