H Ρένα απαντά: Είναι καλοσύνη ή έλλειψη οριοθέτησης;

Η ερώτηση προέρχεται από προβληματισμό μου για άτομο του οικογενειακού μου περιβάλλοντος

___________

H ιστορία της όπως την ξεχώρισα σήμερα

Ποιος είναι ένας πραγματικά καλός άνθρωπος; Έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και / ή προσωπικότητα;
Η ερώτηση προέρχεται από προβληματισμό μου για άτομο του οικογενειακού μου περιβάλλοντος. Η θεία μου για όλους είναι η επιτομή της καλοσύνης. Είναι πράγματι μια γλυκιά, ευγενική και βοηθητική γυναίκα, με τους συγγενείς της και γενικότερα. Παρατηρώ όμως ότι η συμπεριφορά της – το ότι είναι πχ πολύ ανεκτική, καλόβολη μπορεί συχνά να αποδοθεί σε έλλειψη ορίων, φόβο για οποιαδήποτε διαφωνία (δε συζητάμε καν για σύγκρουση), ανησυχία να είναι καθωσπρέπη και πάντα ευγενική, “σωστή”. Έχει επίσης και την ανάγκη εάν κάνει κάτι καλό (να βοήθησει πχ κάποιον, να ταίσει αδέσποτα) να το προβάλει, όχι σε υπερβολικό βαθμό, αλλά δεν είναι αυτό που λέμε κάνει καλό και το κρατά κρυφό.

Προς τα παιδιά της έχει μια τάση προσκόλλησης, κυρίως στο γιο της. Να σημειώσω ότι τα μεγαλωσε σχεδόν μόνη, καθώς χώρισε νέα. Θέλει προσοχή από αυτά, όχι ακριβώς “ντάντεμα”, αλλά ενίοτε είναι λίγο σαν μικρό παιδί. Παρόλαυτα πιστευα πάντα ότι είναι μια καλή γυναίκα με καλές προθέσεις, η οποία οκ όπως όλοι μας εχει τα δύσκολα σημεία της.

Μετα από ένα περιστατικό όπου μια φίλη της της φέρθηκε άσχημα αλλά η ίδια δεν αντέδρασε, η κόρη της μου είπε ότι δεν είναι καλή, απλώς αδυνατεί να βάλει όρια και ανέχεται πραγματα. Σε τέτοιες περιπτώσεις θα βγάλει πίκρα η οποία θα διοχετευτεί και θα επιβαρυνει τους κοντινούς της, αλλά ποτέ στο ατομο που της προκάλεσε τη δυσφορία. Η παρατήρηση αυτή με στεναχώρησε, καθώς είμαστε κοντα και την αγαπώ, όμως με έβαλε και σε σκέψεις, λόγω όσων προανέφερα. Δεν είχα αμφισβήτησει ποτέ την καλοσύνη της. Συνειδητοποίησα όμως ότι δεν έχω τόσο συμπαγή άποψη για την έννοια της καλοσύνης, ώστε να συμφωνήσω ή να διαφωνήσω τεκμηριωμένα, πέρα από τη προσωπική μου άποψη και το συναίσθημα μου. Μπορεί κάποιος να είναι καλοσυνάτος χωρίς σαφή όρια; εάν φοβάται να διαφωνήσει / έρθει σε αντιπαράθεση με μια άσχημη συμπεριφορά; Είναι καλοσύνη ή αδυναμία;

ΑΠΟ  – Μπερδεμένο ανίψι

_________________________

Ας οργανώσουμε τη συζήτηση 

Στην κοινωνία μας (όπου διαχρονικά ισχύει το homo homini lupus, ο άνθρωπος για τον άνθρωπο λύκος) υπάρχει μια άτυπη σύμβαση. Θα είσαι ο βολικός, το θύμα, ο μ@λ@κ@ς της παρέας και η ανταμοιβή που θα σου δώσουμε θα είναι να σε λέμε “καλό άνθρωπο”. Οι κακοί άλλωστε είναι στη φυλακή, κατά το άλλο συχνά λεγόμενο.

Όπως σωστά λες όμως η ανοχή, η καρτερία, η μη δυσανασχέτηση δεν σε κάνουν αναγκαστικά καλό άνθρωπο, σε κάνουν ανεκτικό, υπομονετικό, καρτερικό άνθρωπο ενδεχομένως (αν δεν επιβαρύνεις άλλους, βεβαίως), που είναι διαφορετικές ποιότητες. Συνήθως σύμφυτες με την καλοσύνη, αλλά διαφορετικές όπως και να έχει.

Συχνά λέμε ότι κάποιες γυναίκες (κυρίως) έχουν εκπαιδευτεί να μην γίνονται δυσάρεστες -είναι σπανιότερο στους άντρες επειδή δεν απαιτείται από τον κοινωνικό τους ρόλο, το αντίθετο, τους λένε “διεκδικητικούς” όταν διαφωνούν και συγκρούονται. Η θεία σου έχει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά, ενώ είναι γενικά καλή. Κάνει πράγματα που δεν θέλει, λέει πράγματα που δεν θέλει, δεν λέει και δεν κάνει αυτά που θέλει για να μην γίνει δυσάρεστη. Ουσιαστικά η φοβία για το τι θα γίνει εφόσον γίνει δυσάρεστη είναι το άγχος που την διακατέχει, μια αμυντική συμπεριφορά -όχι η πεποίθηση ότι πρέπει να είναι κάπως επειδή αυτό είναι το σωστό. Γιατί αν πίστευε στ’αλήθεια ότι αυτό είναι το σωστό δεν θα την έτρωγε μέσα της, ώστε να βγάζει πικρία στους οικείους της για τα περιστατικά που την πληγώνουν. Θα ήταν ευχαριστημένη με την διαχείριση που έκανε. Συνήθως όταν τρωγόμαστε είναι επειδή αναγνωρίζουμε το δικό μας μερίδιο λάθους στον χειρισμό. Μας “τρώει” αυτό που δεν είπαμε ενώ θα θέλαμε. Ή αυτό που σκεφτόμαστε κατόπιν εορτής. Αυτό που οι γαλλόφωνοι λένε esprit d’escalier, το πνεύμα της σκάλας, αυτό που σου έρχεται ως πληρωμένη απάντηση ενώ κατεβαίνεις τα σκαλιά από εκεί που ήσουν για να φύγεις πια…

Επίσης μπορεί να είναι η επιθυμία να μην είμαστε ίδιοι με αυτούς που κάνουν κακό, που είναι ατομιστές. Όμως αυτό το ξέρουμε ήδη! Δεν χρειάζεται να είμαστε ανεκτικές υπέρ του δέοντος για να το καταλάβουμε. Ούτε υπάρχει κάποια ειδική ανάγκη να νιώθουμε υπεράνω. Θέλω να πω, αν θέλουμε να επιβεβαιώσουμε ηθικό πλεονέκτημα, τότε κάτι πάει στραβά, δεν είμαστε και τόσο καλές τελικά. Η συνείδηση ότι είμαστε καλές αρκεί ως αμοιβή.

Στο λεξικό η καλοσύνη είναι δίπλα στην επιθυμία για το καλό των άλλων, την ευτυχία τους. Το αφήνει λίγο στις προθέσεις. Ο Αριστοτέλης την ορίζει ως μεγαλοψυχία (καλοκαγαθία), να μην ζητάει χάρες, να θέλει να κάνει καλό στους άλλους. Της δίνει δηλαδή ενεργητική χροιά, να δρα, όχι απλώς να μην κάνει κακό ή να επιθυμεί καλό για τους άλλους. Αλλά και στον χριστιανισμό (σίγουρα και αλλού, σε άλλα φιλοσοφικά συστήματα και θρησκείες) η καλοσύνη είναι να αγαπάς τον διπλανό σου ως εαυτόν. Δίνει δηλαδή και πάλι ενεργητική χροιά: πρώτα να αγαπάς τον εαυτό σου, ώστε να μπορείς να αγαπάς και τον διπλανό σου και να του φέρεσαι τόσο καλά όσο θα φερόσουν στον εαυτό σου.

Η καλοσύνη λοιπόν απαιτεί ψυχική δύναμη, απόθεμα από τον εαυτό σου. Κι αν έχεις εξαντληθεί από ματαιώσεις και περιστάσεις που απλώς και μόνον για να μην γίνεις δυσάρεστη έχεις καταπιεί την κάμηλο, τότε πολύ φοβάμαι ότι δεν είμαστε στ’άλήθεια καλές. Είμαστε υποκρίτριες. Ματαιωμένες, πικραμένες, πληγωμένες, αλλά υποκρίτριες. Φοβισμένες. Αδύναμες.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News