O κορσές, μια πρακτική που βοηθάει να αλλάζει η όψη του σώματος ανάλογα με τα πρότυπα κάθε εποχής, έχει ιστορία που μετρά μερικές εκατοντάδες χρόνια και δεν είναι καθόλου μα καθόλου απλή. Είναι ως επί το πλείστον γυναικεία συνήθεια και δεν αφορά μόνο το σφίξιμο της μέσης και μια συνειδητή προσπάθεια να φανεί το στήθος στητό και πλούσιο αλλά και το πώς οι άνθρωποι έβλεπαν κατά περιόδους το ανθρώπινο σώμα, συγκεκριμένα το γυναικείο, και ποιες εμμονές τού επέβαλλαν για να το αποδεχτούν.
Στην εποχή της Ελισάβετ Α’, ας πούμε, το σώμα σαν να εξαφανίζεται, ο κορσές το θωρακίζει και το ύφασμα καλύπτει όλο το κορμί με αποκορύφωμα τους τεράστιους ψηλούς γιακάδες, τα μεγάλα όρθια κολάρα που ενίσχυαν την ένταση του προσώπου και της κόμμωσης, δημιουργώντας ένα αξεχώριστο σύνολο. Στην εποχή του Λουδοβίκου IV, οπότε το να είσαι στην αυλή των Βερσαλλιών ήταν μεγάλο γεγονός, οι γυναίκες είχαν εκτόπισμα, πρωταγωνιστούσαν με τσαλίμια, παιχνιδάκια, ερωτισμό. Το στήθος προβαλλόταν υπερβολικά, οι περούκες έκαναν τα μαλλιά να φαίνονται εξωπραγματικά και η περιφέρεια υπερδιπλασιαζόταν με τη βοήθεια του «pannier», μιας φούστας που ήταν σαν «αρχιτεκτόνημα» και έδινε στο σύνολο της αμφίεσης τον απαραίτητο όγκο.
Την εποχή του Ναπολέοντα η γυναίκα έπρεπε να μοιάζει σαν μια νέα βερσιόν της Ελληνίδας θεάς. Η μέση εξαφανίζεται, όλα γίνονται διάφανα και τα στήθη υποστηρίζονται με έξυπνο τρόπο για να ξεχωρίζουν και να είναι στητά.
Τη δεκαετία του ’20, οπότε έγινε η πρώτη μεγάλη πολιτιστική επανάσταση, οι γυναίκες ήθελαν να μοιάζουν με νεαρά αγόρια. Οι κορσέδες «σβήνουν» το στήθος και ισιώνουν το κορμί έτσι ώστε να δεχτεί το φόρεμα με τη χαμηλή μέση. Θα αφήσω για το τέλος μια δεκαετία που γλεντάω πάντα, εκείνη του ’50, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οπότε η ανάγκη για ασφάλεια και αναπαραγωγή, η προσκόλληση στις «οικογενειακές αξίες», το «μάντρωμα» της γυναίκας και παράλληλα το δέος που προκαλούσαν οι πύραυλοι έφτιαξαν τη σιλουέτα της γυναίκας-τούρμπο με λεπτή μέση, έντονους γοφούς και κωνικό στήθος.
Λίγο πριν από την επόμενη πολιτιστική επανάσταση, αυτή του ’60, το να μη φοράς κορσέ (girdle, όπως ήταν δημοφιλής τότε) σε καθιστούσε μη αποδεκτή, αφρόντιστη, αφαιρούσε πόντους από τη γυναικεία σου υπόσταση.
Οι ιστορικοί επιμένουν πως οι κορσέδες δεν είχαν τη βιαιότητα που συνήθως τους αποδίδεται. Φτιάχνονταν με προσοχή, στα μέτρα της πελάτισσας ή του πελάτη (ναι, φορούσαν και οι άνδρες), είχαν πολλές φορές ανατομικό υπόβαθρο και πολλές γυναίκες ενσωμάτωσαν σε αυτούς έξυπνα τρικ για να γίνονται πιο άνετοι. Ο κορσές σε κάνει να στέκεσαι ευθυτενής, να μην καμπουριάζεις, δεν σου επιτρέπει να χαλαρώνεις.
Κάψαμε σουτιέν και κορσέδες από τα τέλη του ’60 και μετά, η ντίσκο τα ήθελε όλα έξω, ο κορσές ακουγόταν παλιομοδίτικος και στενόχωρος. Και ενώ ο καιρός περνάει, οι εμμονές δεν φεύγουν, απλώς τους κάνουμε rebranding. Αρχίζει να χρησιμοποιείται μια καινούργια λέξη, το «shapewear», και το spanx. Φτιαγμένο από ελαστίνη και νάιλον, με πολύ έξυπνη εφαρμογή, το spanx «σμιλεύει» κοιλιά και μέση, επιτρέποντας στο σώμα να δείξει πιο αδύνατο, τέλειο, αψεγάδιαστο.
Όσο και αν οι ιστορικοί επιμένουν, και δικαίως, ότι ο κορσές πρέπει να εξιλεωθεί, ξορκίζοντας τον χαρακτηρισμό του ως μαρτυρικού αντικειμένου ένδυσης, η συνειδητή απόφαση να φοράς κάτω από τα ρούχα σου κάτι που τροποποιεί το σώμα σου ώστε να γίνεις αποδεκτή είναι από μόνη της αντικείμενο μελέτης και σκέψης. Σχετίζεται με τα όρια της ανδρικής ματιάς, το σεξ, τον τρόπο που η γυναίκα αντιλαμβάνεται ιδέες όπως η «θηλυκότητα».
Πολλές γυναίκες νιώθουν ασφάλεια όταν το φορούν, προστατευμένες. Ότι το σώμα έχει μπει σε ένα πλαίσιο, ελέγχεται, δεν προκαλεί ούτε συζήτηση ούτε κριτική. Αυτό είναι και το δόγμα της Kim Kardashian και της δικής της σειράς, της Skims. Διαθέτοντας όλο και μεγαλύτερα μεγέθη και μια τεράστια γκάμα χρωμάτων ώστε να ταιριάζει σε όλες τις επιδερμίδες, η ιδρύτρια στήνει τη γυναικεία σιλουέτα με περισσή προσοχή, προφυλάσσοντάς τη. Πλέον τα μεγέθη ανοίγουν, οι διαφορετικές ανάγκες κάθε σώματος αναγνωρίζονται, αλλά σαν να θέλουμε να του βάλουμε ένα φίλτρο και να το κάνουμε ένα τσικ πιο λείο και στιλπνό. Επιστρέφουμε στην ίδια συζήτηση, με πιο «άνετο» τρόπο όμως.
Την Τρίτη 12 Απριλίου έκανε το ντεμπούτο της η σειρά shapewear μιας γυναίκας που επέτρεψε όσο ελάχιστες στο γυμνό γυναικείο σώμα να βγει από τα κουτάκια στα οποία το είχαμε κλείσει. Ο λόγος για τη Lizzo που έβγαλε τη δική της σειρά shapewear. Τα Yitty ονομάστηκαν έτσι από το υποκοριστικό που είχε η τραγουδίστρια μικρή, έχουν ακόμα περισσότερα νούμερα από τα Skims και μια σχεδόν επαναστατική προσέγγιση. Για πρώτη φορά δεν είναι φτιαγμένα για να μπαίνουν (μόνο) κάτω από τα ρούχα αλλά να φοριούνται και ως κανονικά ρούχα. Είναι κάτι που τα κολάν γυμναστικής έκαναν με μεγάλη επιτυχία για πολύ καιρό και αυτό το marketing είναι πολύ έξυπνο για τα Yitty. Η αφήγηση της Lizzo είναι τόσο ανακουφιστική όσο και όταν την παρακολουθείς στα social media. Ουσιαστικά λέει ότι δεν θέλει να αλλάξει το σώμα, απλώς να το ντύσει όπως εκείνο θέλει, να του επιτρέψει να πειραματιστεί με όποιον τρόπο επιθυμεί. Η ίδια δεν συμπαθεί τον όρο «body positivity», δεν θεωρεί πως πρέπει να παίρνουμε εύσημα ή συγχαρητήρια για το σώμα μας επειδή το επιδεικνύουμε όταν δεν είναι στα «αποδεκτά κυβικά». Κάθε σώμα είναι απλώς ένα σώμα. Υπάρχει, κινείται, δονείται, έχει δικαίωμα στην απόλαυση.
Και πάλι όμως, ακόμα και σήμερα που σιγά σιγά βλέπουμε το shapewear να αλλάζει τα στάνταρ του, θέλοντας να απελευθερώσει το κορμί, η επιθυμία μας να το διαμορφώσουμε με τον έναν ή τον άλλον τρόπο παραμένει. Ναι, τα κριτήρια της κοινωνίας για το τι είναι όμορφο γίνονται όλο και πιο ευέλικτα. Ακόμα και αν αφήσαμε πίσω ό,τι μας έσφιγγε την περίοδο της καραντίνας, καθώς επιστρέφουμε στην «κανονικότητα» τα όρια μεταξύ εσωρούχου και ρούχου γίνονται όλο και πιο δυσδιάκριτα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η αξία της αγοράς του shapewear θα έχει φτάσει τα 6,95 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το 2030. Ίσως γιατί ακόμα και αν δηλώνουμε πως είμαστε αυτές που είμαστε (πολλές φορές δυνατά, για να το πιστέψουμε), θέλουμε πάντα να γίνουμε και κάτι άλλο, λίγο «καλύτερο».
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
