Δεν είναι πρωτάκουστο να γίνεται όψιμη μόδα ή viral κάτι από το παρελθόν χάρις σε μια επανεμφάνιση του θέματος σε κάποια σειρά ή ταινία και να παίρνει χαρακτηριστικά χιονοστιβάδας στα social media. Το παρατηρήσαμε με το Stranger Things που έφερε μια ολόκληρη σειρά από 1980s ορόσημα στο τώρα και γνώρισε την Kate Bush σε ένα κοινό που δεν είχα καν γεννηθεί τότε. Στο παρόν η Carolyn Bessette Kennedy ξαναφέρνει τα αρώματα με musk στο προσκήνιο, κι ας μη ζει πια, μέσω της τηλεοπτικής σειράς που προβάλλεται αυτή την εποχή από το Disney+. Μαζί με τον σύζυγό της JFK Jr, η Carolyn Bessette-Kennedy ήταν το ένα μισό του «χρυσού ζευγαριού» της δεκαετίας του ’90 στην Αμερική, πριν από τον πρόωρο θάνατό τους σε δυστύχημα. Η τηλεοπτική σειρά εξερευνά την ζωή της και τις δοκιμασίες της στο προσκήνιο, δοκιμασίες που είχαν παραλληλισμούς με εκείνους της πριγκίπισσας Νταϊάνα.
Η Carolyn δεν έδωσε ποτέ επίσημη συνέντευξη, υπάρχουν μόνο δύο ηχογραφήσεις της φωνής της, που αντιστοιχούν σε λιγότερο από μισό λεπτό ήχου, και πέθανε το 1999 σε ηλικία μόλις 33 ετών, έχοντας εμφανιστεί στη δημοσιότητα για όχι περισσότερο από πέντε χρόνια. Επειδή, ωστόσο, δούλεψε executive στο ατελιέ του Calvin Klein κι αποτέλεσε την ενσάρκωση του minimal στυλ των nineties, μια δεκαετία στην οποία πολύ συχνά προσβλέπουμε τα τελευταία χρόνια ως την τελευταία ανέμελη δεκαετία πριν την 9/11 και την permacrisis της οικονομικής κρίσης και πανδημίας, γρήγορα καθιερώθηκε ως στιλιστικό είδωλο. Όπως Ιτ Girls της εποχής τους ήταν ο συγχρονισμός της με το zeitgeist, το πνεύμα των καιρών της, που ουσιαστικά την ανέδειξε. Δεν μιλάμε άλλωστε για μια δημιουργική προσωπικότητα όπως η Coco Chanel, ή η Jane Birkin, που παρήγαν πολιτιστικό περιεχόμενο. Το στυλ της ξαναήλθε στο προσκήνιο με την τάση γνωστή ως «ήσυχη πολυτέλεια» (quiet luxury) ή «κρυφός πλούτος» (stealth wealth): ουδέτεροι τόνοι, χωρίς φανταχτερά λογότυπα ή ορατές ετικέτες, διακριτική κομψότητα, μινιμαλιστική λάμψη, no makeup makeup. Eπιπλέον κυριάρχησε ως Clean Girl Aesthetic, την προβληματικότητα της οποίας τάσης έχουμε αναλύσει στο παρελθόν. Τα βίντεο στο TikTok προσφέρουν ατελείωτες συμβουλές για το πώς να πετύχετε το λουκ της ενώ λογαριασμοί στο Instagram με πλήθος ακολούθων την λατρεύουν. Κι έτσι επανήλθε και μια προτίμησή της αρωματική: αυτή για τα αρώματα με musk.
Τα αρώματα με κυρίαρχο musk (μόσχο) δεν είναι βέβαια κάτι καινούργιο. Δεν ήταν καινούργια ούτε καν στα nineties. Αν και μπορεί να μην το συνειδητοποιείτε, σχεδόν κάθε άρωμα στην αγορά περιέχει κάποιο μόριο musk για αντοχή και συμπαγή δομή. Φανταστείτε αυτές τις βόμβες παρατεταμένης απελευθέρωσης να πρωταγωνιστούν ως «αρώματα μόσχου». Ωστόσο λέγοντας αρώματα με musk εννοούμε αυτά στα οποία τα συστατικά αυτά κυριαρχούν και χαρακτηρίζουν ολόκληρη τη σύνθεση.
Υπάρχουν δύο κύριες κατευθύνσεις, το «white musk», καθαρό και τριζάτο σαν φρεσκοπλυμένα σεντόνια και μετά το ελαφρώς πιο ζώωδες στυλ «έλα κοντά μου ατίθασο θηρίο!» (πάντοτε το σκέφτομαι παιχνιδιάρικα και με μια τάση αυτοτρολλαρίσματος, όπως στην ταινία Young Frankestein), οι Οντέτ και οι Οντίλ. Και όλοι θα πρέπει να έχουν ένα αγαπημένο τέτοιο άρωμα και στις δύο κατηγορίες, κατά την ταπεινή μου γνώμη.
Σύμφωνα με τον χημικό Philip Kraft, «Όσο περισσότερο μελετά κανείς [το musk], τόσο πιο αντιφατικό, ζωντανό και ταλαντευόμενο γίνεται: απωθητικό-ελκυστικό, χημικό-ζεστό, ιδρωμένο-γλυκό, καυστικό-κηρώδες, γήινο-πουδρέ, λιπαρό-σοκολατένιο, πικάντικο-δερματώδες, ρητινώδες-πικάντικο, σαν σύκο, ξηρό, με γεύση ξηρών καρπών ή και ξυλώδες, για να δώσουμε μόνο μερικές εντυπώσεις».
Οι δύο έννοιες – καθαρό και πιο ζωώδες – αρχικά συνδέθηκαν στην κατασκευή απορρυπαντικών πλυντηρίων ρούχων και μαλακτικών ρούχων, σχεδόν τέσσερις δεκαετίες πριν από τα εμβληματικά αρώματα με την ετικέτα «λευκό μόσχο», επειδή τα μόρια musk έχουν υδρόφοβες ιδιότητες, που σημαίνει ότι δεν ξεπλένονται. Για να το εξηγήσω χωρίς τεχνικούς όρους, είναι σαν ένα σαμπουάν μαλλιών 2-σε-1 με ενσωματωμένο μαλακτικό. Ουσιαστικά, το κομμάτι του σαμπουάν δεν ξεπλένει το κομμάτι του μαλακτικού. Μετά από λίγο καιρό, ίσως χρειαστείτε ένα καθαριστικό σαμπουάν για να ξεπλύνετε τα υπολείμματα… Κάτι που επίσης υποδηλώνει εν μέρει την απήχηση των αρωμάτων musk στην κατηγορία που συχνά στις συζητήσεις στο διαδίκτυο ονομάζεται my skin but better, ή σε απλά ελληνικά όπως μυρίζει η (καθαρή) επιδερμίδα αλλά ακόμη καλύτερα, ενώ το άλλο μέρος οφείλεται στη φήμη του ζωικού musk, όπως εξαγόταν από τους περιγεννητικούς αδένες ενός μικρού ελαφιού στην κεντρική Ασία ως ενός αρχαίου ζωικού συστατικού με μυστικιστικές δυνάμεις έλξης…
Υποδηλώνει εν μέρει την απήχηση των αρωμάτων musk στην κατηγορία που συχνά στις συζητήσεις στο διαδίκτυο ονομάζεται my skin but better, ή σε απλά ελληνικά όπως μυρίζει η (καθαρή) επιδερμίδα
Η Carolyn Bessette Kennedy, το εμβληματικό σύμβολο της Clean Girl Aesthetic, σύμφωνα με όλες τις αξιόπιστες πηγές, φορούσε μετά μανίας ένα άρωμα της πρώτης κατηγορίας σε μορφή λαδιού, που αγόραζε από έναν μικροπωλητή στην Νέα Υόρκη. Οι δημοσιογράφοι του αρώματος κατορθώσαμε με τα χρόνια να το ταυτοποιήσουμε με το Abdul Kareem Musk Oil, το οποίο για ένα μεγάλο διάστημα ήταν διαθέσιμο στο αμερικάνικο Amazon. Μάλιστα ήταν αγαπημένο και μιας άλλης διασημότητας, της ηθοποιού Sarah Jessica Parker, περίπου την ίδια εποχή, η οποία το αναμείγνυε (έκανε το λεγόμενο fragrance layering ή scent stacking) με ένα «δύσκολο» άρωμα από τη φίρμα Comme des Garcons. Το χρησιμοποιούσε εναλλακτικά του διάσημου και πολυθρύλητου, πλην εξίσου καταργημένου, Bonne Belle Skin Musk.
Για να αντιπαρέλθουμε όμως τις δυσκολίες να εξασφαλιστεί κάτι ανάλογο, μπορούμε να ανατρέξουμε σε μια ενδιαφέρουσα πληροφορία. O κουβανικής καταγωγής σχεδιαστής Narciso Rodriguez που είχε σχετιστεί εργασιακά με την Carolyn Bessette, και του οποίου πελάτισσα υπήρξε και η Sarah Jessica Parker, δημιούργησε το περίφημο και σύγχρονο κλασσικό Narciso Rodriguez For Her με έμπνευση ακριβώς την Carolyn και το λάδι musk που προτιμούσε: το αγόραζαν μαζί, από τον ίδιο μικροπωλητή! Μάλιστα η σειρά ήδη από την αρχή του λανσαρίσματός της είχε ένα καταπληκτικό προϊόν, ένα λάδι σιλικόνης με την ονομασία Musk for Her και την ένδειξη πάνω στο κουτί «το αιθέριο έλαιό της».
Όσες μεγάλωσαν με το κλασσικό λαδάκι White Musk από το The Body Shop (η μυρωδιά οικείας αναγνωρισιμότητας σε κάθε γυμνάσιο των nineties), που μαζί με το εφέ καθαριότητας είχε μια απόχρωση αόριστων λευκών κρίνων, θα καταλάβουν καλά την ήσυχη έλξη και εθιστική γοητεία αυτού του στυλ αρωμάτων. Το άρωμα White Musk μύριζε προσιτό, φιλικό, μη προσβλητικό για κανέναν, αλλά ταυτόχρονα αισθησιακό, με μια διακριτική αίσθηση που δεν υπονοούσε σεξουαλικότητα, αλλά μάλλον μια καθαρή άνεση, την αίσθηση ότι είσαι έτοιμη για να βρεθείς σε κάθε περιβάλλον και να μυρίζεις παντού όμορφα. Είναι το «λευκό πουκάμισο του στυλ». Από πολλές απόψεις, το Narciso for Her αποτελεί μια αναβάθμιση στην κομψότητα με την ίδια ιδέα: λίγη αισθησιακότητα κάτω από το grooming.
Φυσικά όλα αυτά έλκουν την καταγωγή τους από την δεκαετία του ’70, όταν η σεξουαλική απελευθέρωση αλλά και το κίνημα των χίππις έφεραν νέα ήθη στο πώς αρωματίζονται οι άνθρωποι. Ένας από τους αληθινούς θησαυρούς του musk στην αρωματοποιία είναι το γνωστό Jovan’s Musk, που κυκλοφόρησε σε γυναικεία και ανδρική έκδοση, κι ήταν πρωτοποριακό στην αρχική του κυκλοφορία το 1972 – ένα αισθησιακό μείγμα από συνθετικό musk που διατηρούσε ακόμα μια λουλουδάτη ελαφρότητα και λάμψη, σε συνδυασμό με λευκά άνθη και εσπεριδοειδή. Πλούσιο, με πτυχές ανάλαφρης βανίλιας που αναπνέουν μέσα από το γλυκό του μπουκέτο είναι ένα παραδοσιακό άρωμα drugstore. Το Jovan Musk είναι δύσκολο να αντιγραφεί ως ένα λευκό λουλουδάτο και εσπεριδοειδές musk με υπέροχη απλότητα και καθαρή, γλυκιά υφή. Η σύγχρονη εκδοχή του, αν και έχει αλλάξει από την αρχική του σύνθεση λόγω των κανονισμών της βιομηχανίας για τα αλλεργιογόνα, βρίσκεται και σήμερα διαδικτυακά. Παράλληλη πορεία είχε και το ιστορικής πορείας Coty Wild Musk, ακόμη πιο πλούσιο και «ζεστό», ελκυστικό, οικείο, με αποχρώσεις άμπερ (κεχριμπάρι, μια νότα θέρμης και οικειότητας πολύ συχνή στην αρωματοποιία που περιλαμβάνει βανιλλίνη και ρητίνη λάβδανου από το φυτό rockrose).
Στην ίδια συνωμοταξία, με αξιοσημείωτη διατήρηση μέχρι τις μέρες μας, εντάσσεται και το ελαφρώς πιο ζώωδες, πιο κοντά στην ζωντανή επιδερμίδα και το δέρμα των εραστών σε φάση ερωτικής διέγερσης Kiehl’s Original Musk eau de toilette από το ομώνυμο φαρμακείο της Νέας Υόρκης (και διαθέσιμο και στην χώρα μας). Το Kiehl’s Original Musk, που θεωρείται το χαρακτηριστικό άρωμα της μάρκας, έχει μια λαμπρή ιστορία που ξεκινά τη δεκαετία του 1920, όταν ήταν γνωστό ως “Love Oil”. Πιστεύεται ότι δημιουργήθηκε από τον Πρίγκιπα Κάρολο της Ρωσίας (που αν θέλουμε το πιστεύουμε, μιας κι οι εταιρείες χρησιμοποιούν «δημιουργική ασάφεια» σε τέτοιες πληροφορίες) κι η ακριβής του φόρμουλα ήταν κρυμμένη στο υπόγειο του φαρμακείου της Νέας Υόρκης μέχρι την εκ νέου ανακάλυψή του και την επανεισαγωγή του το 1963. Προσωπικά πιστεύω, βάσει της εμπειρίας μου ως χρονογράφος της αρωματικής ιστορίας και κριτικής ανάλυσης, ότι είναι γνήσιο τέκνο της δεκαετίας του ’70 και ξαναέγινε δημοφιλές κατά την δεκαετία των nineties. Ναι, όταν η Carolyn Bessete Kennedy χρησιμοποιούσε αρώματα με musk, όπως άλλωστε κι η γενιά που σημαδεύτηκε από τη χρήση του The Body Shop White Musk.
Το σύγχρονο Parisian Musc από την niche φίρμα του αρωματοποιού κι ιδρυτή Aurélien Guichard, την Matière Première, είναι ένα μινιμαλιστικό και αστικό άρωμα, χτισμένο γύρω από σπόρους αμβρέτης από το Περού — το μόνο φυσικό φυτικό μόριο musk. Γύρω της, μια διακριτή υφή σαν φύλλα σύκου, ελαφρώ γλυκόζοντα με μια ξυλώδη νότα από Κέδρο της Βιρτζίνια. Η σύνθεση ενισχύεται από δυο λιγότερο γνωστά συστατικά, το Ambrettolide Suprem και το Ambroxan, για αντοχή και προβολή, που χρησιμοποιούνται για να συνδέσει το ξύλο με τους μόσχους. Εύκολα φαντάζομαι την Carolyn Bessette αν ζούσε να φορούσε το Parisian Musk, ως προσωπικό άρωμα, κι ας ήταν τόσο αμερικανίδα.
Με το Milk Musk από την Molton Brown έχουμε ένα πιο απαλό και γλυκό musk άρωμα που είναι πιο κλασσικό ως αισθητική και είναι από τα best-seller της συλλογής. Το Milk Musk δεν είναι επίσης απλά καθαρό, καθώς αν και μυρίζει σαν καθαρό άτομο, δεν θυμίζει όπως άλλα της κατηγορίας του απορρυπαντικό ρούχων. Η συγκέντρωση Eau de Parfum φέρνει στο προσκήνιο τις νότες θερμότερες αποχρώσεις, περισσότερο από το πιο φρέσκο Eau de Toilette, δημιουργώντας αυτό που περιγράφεται ως “κρεμώδες” εφέ, αυτό που θυμίζει κρέμα σώματος ή γαλάκτωμα. Παρ ‘όλα αυτά, το άρωμα ως προς τη σύνθεσή του δεν είναι ιδιαίτερα λακτονικό, με τα συστατικά που συνήθως περικλείονται σε ανάλογες δημιουργίες ώστε να θυμίσουν ροδάκινο, καρύδα, και αίσθηση συμπυκνωμένου γάλακτος. Πολυμορφικό, όσο και unisex, έχει το πρόσθετο πλεονέκτημα ότι μπορεί να το μοιραστεί ένα ζευγάρι για να ενισχύσει τον δεσμό της αρωματικής οικειότητας.
Λόγω του ελαφρώς ρητινώδους υποβάθρου και των σύγχρονων συνθετικών αρωμάτων (στη γειτονιά του μορίου ambroxan), η σύνθεση στο Milk Musk Eau de Parfum αποκτά μια πουδρένια, παρά κρεμώδη, αίσθηση, σαν αποξηραμένη, τριμμένη λευκή σοκολάτα πασπαλισμένη σε ένα σπογγώδες κέικ που δεν είναι πολύ γλυκό. Για όσες αναζητούν ένα πουδρέ-απαλό musk που δεν είναι ρετρό, ούτε να μυρίζει σαν παλιακό άρωμα, αλλά να θυμίζει το clean girl και το quiet luxury που απέπνεε η Caroly Bessette Kennedy, μάλλον βρήκατε το καθημερινό σας άρωμα. H Carolyn θα επικροτούσε, το δίχως άλλο.
ΝΒ. Οι αναφορές δεν είναι διαφημιστικές.
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
To white musk απο Bodyshop ήταν το πρώτο μου προεφηβικό-εφηβικό άρωμα! (το δευτερο, το πρωτο ηταν αυτο το λαδακι παλι απο bodyshop με βανιλια) Ακομη καμια φορα ανατρέχω σε αυτο και παιρνω κανενα μπουκαλάκι για να κανω ενα ταξίδι στις αναμνήσεις μου.
Το original musk απο Kiels το αγαπησα απο το συντροφο μου (perfum junkie και αυτός) και ειναι ενα πολυ καλο και προσιτό άρωμα.
Επίσης δοκιμασα αυτο της matiere προχθες, πολύ ιδιαίτερο, το σκεφτομαι ακομη.
Aααα τότε μάλλον κάπου τον έχω πετύχει τον σύντροφό σου, σε καμμιά fragrantica που την διευθύνω στα ελληνικά, σε καμμιά κοινότητα του διαδικτύου. Mπράβο του που σε «μύησε»!
Χαχα. Ναι θα μπορουσε. Εχουμε από κοινου 2 ραφια με αρώματα στο σπιτι. αφου απο τις αγαημενες μας συνηθειες ειναι να πηγαινουμε βολτα για να μυρίσουμε αρώματα.
*Δεν ηξερα οτι ησουν εσυ πισω από το fragrantica!
Αποκαλύφθηκε το μυστικό μου! (χαχαχα, κάνω και καλαμπούρι)
Μπράβο τέκνα μου, μπράβο. Είναι μια προσιτή απόλαυση στη ζωή και μια που δεν έχει καν size!
Πω πω ναι, είχε ανοίξει καταστημα Bodyshop και στην επαρχιακή πόλη που μεγάλωσα και πηγαίναμε με την φίλη μου μετά το σχολείο να “καλωπιστούμε”! Μετά αγόρασα από το Beatyshop την Eden της Cacharel και η φίλη μου, μου πήρε δώρο την Anais, πάλι της Cacharel. Όταν μεγάλωσα λίγο, ως μαθήτρια ακομα, πήρα την Pleasures της Estée Lauder. Όλα αυτά τα αρώματα, αν τα μυρίσω τώρα, είναι σαν να ανοίγουν ένα παράθυρο με μνήμες. Πρόκειται σχεδόν για μεταφυσική εμπειρία, μου έρχονται αναμνήσεις και γεγονότα που δεν ήξερα ότι είχα αποθηκευμένα κάπου!
Στα τιμημένα 90’s ο πατερας μου ελειπε μια φορ ατο μηνα στο εξωτερικο για δουλεια. Απο παιδακι του ζητουσα να μου φέρει αυτα τα κουτια με τα αρωματα μινιατουρες* απο τα dutty free. Τοτε ειχαν στανταρ συγκεκριμενα αρωματα θυμαμαι. ενα απο αυτα ηταν το anais anais απο cacharel, ακομη μου ερχεται η μυρωδια στα ρουθούνια μου. Ο οσφρηση ειναι τοσο σημαντικη για τη μνημη.
*η μητερα μου απαγόρευε να τα φοραω εκτος σπιτιου (τωρα καταλαβαινω γιατι, τοτε νευριαζα)
Δοκιμάστε το Missing Person της Phlur και το Fleur de Peau της Diptyque να τρελαθείτε.
Κι αυτά πολύ καλά! 👏