Έχουν ημερομηνία λήξης τα καλλυντικά ή είναι καταναλωτικός μύθος;

Σου έχει τύχει να ανοίξεις ξεχασμένο νεσεσέρ σε κάποιο συρτάρι και να βρεις καλλυντικά και σύνεργα μακιγιάζ που ούτε που θυμάσαι πότε τα αγόρασες κι επομένως δεν μπορείς ούτε να υπολογίσεις την ημερομηνία λήξης; Ή το άλλο το πάαααρα πολύ ωραίο, που έλεγε κι ο Βλάσης, ντουλάπα στο μπάνιο φίσκα στα αφρόλουτρα ενώ στην μπανιέρα ήδη παρελαύνουν περήφανα άλλα δέκα μπουκάλια και στο ραφάκι του μπάνιου τουλάχιστον πέντε προϊόντα περιποίησης σώματος μισάνοιχτα. Τι γίνεται μ’αυτό το χάος που είμαι σίγουρη αναγνωρίζει κάθε beauty lover; Και μήπως, κοιτάζοντας με μαράζι εκείνα τα πανάκριβα σέρουμς και τις κρέμες πολυτελείας, κλαίμε τα δύσκολα κερδισμένα λεφτουδάκια μας που οι σειρήνες του μάρκετινγκ μας έπεισαν σε κάποια ευάλωτη στιγμή ότι έπρεπε να τους καταθέσουμε μισό μισθό; Ή εκείνες οι glamorous και φουτουριστικές παλέττες με σκιές ματιών ή πούδρες προσώπου για highlighting, contouring και δεν συμμαζεύεται που τις χαζεύουμε πιο πολύ για την χαρά του ματιού απ΄ότι τις χρησιμοποιούμε. Για να μην θίξω το πονεμένο θέμα των αρωμάτων που τα κάνουμε συλλογή επειδή…έτσι! Επειδή μας παρέχουν χαρά κι ονειροπόληση. Πρέπει να τα πετάξεις όλα αυτά στα σκουπίδια; Μήπως είναι καταναλωτικός μύθος για να μας κάνουν να ψωνίζουμε περισσότερο; Εξαρτάται. Και το λέω γνωρίζοντας ότι είναι ένα αμφιλεγόμενο θέμα.

Κατ’αρχάς ας ξεκινήσουμε με κάτι πολύ βασικό. Τα καλλυντικά, κι αυτό αφορά και τα προϊόντα περιποίησης κι υγιεινής, αλλά και τα είδη μακιγιάζ, ναι, έχουν ημερομηνία λήξης για λόγους υγιεινής και προστασίας της ασφάλειάς μας. Δεν θέλεις να ξυπνήσεις με επιπεφυκίτιδα από ληγμένη μάσκαρα ή δερματικό ερεθισμό από προϊόν που δημιούργησε τοπική αντίδραση. Υπάρχει ένας οργανισμός που ονομάζεται IFRA και που σε ετήσια βάση ελέγχει όλα τα συστατικά που επιτρέπεται να εισέλθουν μέσα σε φόρμουλες καλλυντικών κι αρωμάτων κι εκδίδει ντιρεκτίβες που πρέπει όλες οι εταιρείες που κυκλοφορούν με πιστοποίηση σε ΗΠΑ και στην ΕΕ να ακολουθούν με θρησκευτική ευλάβεια. Αλλιώς τα προϊόντα αποσύρονται από τα ράφια. Προσοχή όμως: τα κινέζικα είδη που αγοράζονται μέσω διαδικτύου όπως επίσης και αμφίβολης πιστοποίησης για αυθεντικότητα προϊόντα δεν υπόκεινται στους ίδιους εξονυχιστικούς ελέγχους.

Οι δερματολόγοι τονίζουν ότι πρέπει να είμαστε σχολαστικοί με τα αντικείμενα που αγγίζουν το δέρμα μας, ιδιαίτερα τα σύνεργα όπως σφουγγάρια (δεν θες να σου το κάνω εικόνα τι πληθυσμός βακτηρίων, μυκήτων και μικροοργανισμών γενικότερα ζει πάνω τους!), πινέλα, πινελάκια, τσιμπιδάκια για τα φρύδια, και απλικατέρ με μαλακό στέλεχος.

Όμως, κι αυτό δεν μας το λέει κανείς, δεν είναι όλα τα προϊόντα πλασμένα ίδια.

Αρχικά ας δούμε την σήμανση πάνω στο προϊόν.

Υπάρχει το εικονίδιο πάνω στις συσκευασίες που δείχνει ένα βαζάκι και μέσα έχει ένα νούμερο.

Αυτό είναι το σύμβολο για την ημερομηνία λήξεως, εκπεφρασμένη στον αριθμό μηνών που αναγράφεται στο παραπάνω σύμβολο από την ημερομηνία ανοίγματος της συσκευασίας. Αν λοιπόν έχετε ένα βαζάκι με τον αριθμό 6 τότε το προϊόν είναι εγγυημένα ασφαλές για 6 μήνες από τη στιγμή που θα το ανοίξετε. Απουσιάζει κάποτε από τη συσκευασία σε ορισμένα αερολύματα, τα οποία είναι αεροστεγώς σφραγισμένα και μπορούν να παραμείνουν αναλλοίωτα για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Γενικά οι συσκευασίες αυτές δεν αλλοιώνονται: λακ μαλλιών σε συσκευασία αερολύματος (δηλαδή χωρίς atomiser ορατό ως σωληνάκι μέσα στο μπουκάλι), ή ξηρό σαμπουάν.

Τα ιδιαίτερα ευπαθή προϊόντα είναι αυτά που έχουν μορφή ρευστή, με περιεκτικότητα νερού και γαλακτοματωποιητών στην φόρμουλα. Δηλαδή μάσκαρα, κρέμες, λοσιόν και κρεμικά, όπως υγρό foundation, primer, ξεβαφτικά και υγρά περιποίησης τύπου essence (από το κορεάτικο skincare routine) -οτιδήποτε έχει κίνδυνο διαχωρισμού της φόρμουλας στα βασικά της στοιχεία, δηλαδή λάδι και νερό. Οι γαλακτωματοποιητές είναι αμφίφυλα μόρια τα οποία αποτελούνται από πολικό και μη πολικό κομμάτι, που εξασφαλίζουν τον σχηματισμό μικκυλίων, κι επομένως την ομοιογενή διασπορά σταγονιδίων του ενός υγρού στο άλλο. Συνεπώς, οι γαλακτωματοποιητές αποτρέπουν τον διαχωρισμό των φάσεων εντός του γαλακτώματος. Το ποσοστό και ο τρόπος χρήσης τους ποικίλει ανάλογα με το προϊόν. Κοινοί γαλακτωματοποιητές που μπορείς να δεις να αναγράφονται στην ετικέτα με τα συστατικά είναι το glyceryl stearate, η γλυκερίνη (glycerin), η steatine (στεατίνη), η προπυλενογλυκόλη (propylene glycol), το cetearyl alcohol, το glycerin glycate, τα polysorbates κλπ.

Σε όλα αυτά τα προϊόντα κρεμικής βάσης, μείγματος ελαίου-νερού δηλαδή, ο χρόνος ζωής δεν υπερβαίνει τους 24 μήνες, συνηθέστερα τους 12. Ορισμένα προϊόντα αναγράφουν με ημερολογιακή σήμανση την ημερομηνία λήξεως από την ημερομηνία παραγωγής, πχ. 25/01/27 δηλαδή λήγει στις 25 Απριλίου του 2027.  Αυτό ισχύει ανεξαρτήτως του ανοίγματος της συσκευασίας που αναλύσαμε πιο πάνω με το εικονίδιο με το βαζάκι. Eξυπακούεται ότι αν το προϊόν έχει “κόψει”, έχει δηλαδή διαχωριστεί, τότε είναι ακατάλληλο για χρήση.

Επομένως οι λοσιόν σώματος, οι κρέμες προσώπου και τα ακριβά σέρουμ καλό είναι να καταναλώνονται γρήγορα.

H μάσκαρα είναι ένα θέμα ειδικής αντιμετώπισης.

Κανονικά η μάσκαρα περιέχει στείρα συστατικά ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος ανάπτυξης βακτηρίων, καθώς η βλεφαρίτιδα καραδοκεί. Για τον λόγο αυτό δεν προσθέτουμε ΠΟΤΕ νερό για να την αραιώσουμε αν έχει κάπως πήξει (θα μπορούσαμε για πολύ σύντομο χρονικό διάστημα χρήσης να προσθέσουμε ορό που πωλείται ως “φυσιολογικά δάκρυα” στο φαρμακείο για τον καθαρισμό των ματιών, καθώς είναι στείρο προϊόν). ΟΜΩΣ κάθε φορά που την ανοίγουμε για να βάλουμε στις βλεφαρίδες μας εισέρχεται αέρας μέσα στο σωληνάριο. Κι όσο περισσότερο βουτάμε και ξαναβουτάμε το βουρτσάκι με βία μέσα, βιαστικές το πρωί πριν φύγουμε για δουλειά, τόσο περισσότερο αέρα βάζουμε μέσα στη συσκευασία αυξάνοντας τις πιθανότητες αλλοίωσης… Οι οδηγίες λοιπόν συστήνουν να την κρατάμε 3 μήνες και κατόπιν να την πετάμε. Βέβαια αυτό ισχύει για καθημερινή χρήση, όπου στους 3 μήνες ίσως και να τελειώνει το σωληνάριο. Όμως αν όπως αρκετές beauty lovers έχεις παραπάνω από μία, τότε η χρήση γίνεται αραιότερα και μπορείς να κρατήσεις το πολύτιμο σωληνάριο και για 6 μήνες. Προσωπικά έχω χρησιμοποιήσει και μάσκαρα ενός έτους, που γίνεται λιγότερο ρευστή και με βολεύει περισσότερο στην χρήση (αυτό όμως είναι μια ιδιοτροπία μου) αλλά μην με πάρεις ως κάτι δεδομένο. Έτυχε και δεν έπαθα τίποτα, ταυτόχρονα μάλλον αυτό συνέβη επειδή δεν την χρησιμοποιούσα συχνά -γιατί έχω κι αυτό το χούι, έχω αγοράσει διάφορα καλλυντικά αλλά δεν τα χρησιμοποιώ στην καθημερινότητά μου.

Τα μολύβια για τα μάτια είναι ξέχωρη περίπτωση για τον εξής λόγο. Ενόσω η βασική τους δομή είναι κρεμώδης και μαλακή, άρα αλλοιώσιμη, υπάρχει το εξής πλεονέκτημα. Αν είναι ξυνόμενα, δηλαδή τα κλασσικά μολύβια που μοιάζουν σε μορφή με αυτά της γραφής, τότε ένα γερό ξύσιμο με μια αποστειρωμένη με οινόπνευμα ξύστρα μολυβιών απαλλάσσει το μολυβάκι μας από οποιαδήποτε συγκέντρωση μικροοργανισμών, αφήνοντας το υπόλοιπο κατάλληλο για χρήση. Εξυπακούεται ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να ισχύει στα λεγόμενα “αυτόματα” μολύβια που είναι μέσα σε πλαστικές συσκευασίες, επειδή ακριβώς η φόρμουλα είναι εκτεθειμένη στον αέρα λόγω της ίδιας της φύσης της συσκευασίας.

Τα κραγιόν χειλιών κι η ημερομηνία λήξη τους

Εδώ έχουμε ένα παράδοξο. Αρκετά κραγιόν χειλιών (κι έχω εκατοντάδες, ίσως ως δείγμα οικονομικής αντίδρασης) μπορεί να κρατάνε για χρόνια αναλλοίωτα. Άλλα μπορεί να αποκτήσουν πιο σκληρή υφή, να αρχίζουν να μυρίζουν περίεργα ή να…αλλάξουν δραστικά χρώμα! Αυτό το τελευταίο το έπαθα με ένα κραγιόν της φίρμας Nars στην απόχρωση Damage. Aπό ροδομώβ με τα χρόνια έγινε…μπεζ πεθαμενατζί. Ομολογουμένως είναι το μοναδικό κραγιόν στην -ΟΚ τεράστια, κρεμώ το κεφάλι με ντροπή- συλλογή μου που το εμφάνισε αυτό, αλλά το σημειώνω ως πιθανότητα. Συχνότερα τα κραγιόν ξεχωρίζουν για την αλλοιωμένη μυρωδιά τους που δεν τα κάνει καθόλου ευχάριστα στη χρήση. Αυτά λοιπόν χωρίς ενοχές πετιώνται στον κάλαθο των αχρήστων.

Μια υποσημείωση για όσες τυχόν υποφέρουν από επιχείλιο έρπητα. Τα προϊόντα χειλιών που χρησιμοποιήσατε ενώ είχατε εκδηλώσει επεισόδιο έξαρσης είναι φρόνιμο να πετιώνται, έστω και πριν την ημερομηνία λήξης. Τι να κάνουμε, κάλλιο να προσέχει κανείς ώστε να μην επαναπυροδοτήσει έξαρση. Για τον ίδιο λόγο δεν δανείζουμε, εξυπακούεται, κραγιόν και μάσκαρα πουθενά και ποτέ.

Αν είσαι κι εσύ όπως εγώ, όμως, θα έχεις όμως μαζεμένα κι άλλα είδη.

Και διηγώντας τα να κλαις… για την καταναλωτική κραιπάλη βέβαια!

Τα αφρόλουτρα, τα μανόν (βερνίκια) νυχιών, ό,τι περιέχει ασετόν, καθώς επίσης τα σαμπουάν και τα σαπούνια με τεχνική hard-milled (τα λεγόμενα σκληρά, όχι γλυκερίνης) δεν κινδυνεύουν να σου προκαλέσουν πρόβλημα ακόμα και πέραν της ημερομηνίας λήξεως. Τα μανόν που πήζουν δημιουργούν αισθητικό και πρακτικό πρόβλημα στο άπλωμα πάνω στο νύχι, αλλά δεν πρόκειται να πάθεις κάτι αν είναι πολυκαιρισμένα, επειδή η φόρμουλα δεν υπόκειται σε βακτηριακό πολλαπλασιασμό λόγω της σύστασής της.

Και τα υπόλοιπα;

Οτιδήποτε είναι σε μορφή συμπιεσμένης πούδρας, όπως κόμπακτ προσώπου, σκιές ματιών σε στέρεη μορφή, ρουζ σε μορφή πούδρας, ή πούδρα σώματος είναι τεχνικώς στεγνά και αναλλοίωτα στο χρόνο. Αυτό πάντοτε με την προϋπόθεση ότι δεν τα αγγίζει υγρό πινέλο, υγρό σφουγγαράκι ή οποιοδήποτε αντικείμενο έχει ήδη μαζέψει μικροοργανισμούς από την επιδερμίδα μας. Γι’αυτό προτείνεται όλα αυτά τα είδη να χρησιμοποιούνται με φρεσκοπλυμένα πινέλα.

Τα πινέλα μας και τα σφουγγαράκια τα πλένουμε τακτικά με παιδικό σαμπουάν ή με ειδικό υγρό πλύσης από καταστήματα καλλυντικών (η MAC διαθέτει ένα ειδικό προϊόν γι΄αυτή τη δουλειά).

Τέλος, τι γίνεται με τα αρώματα;

Το ζήτημα αυτό είναι τεράστιο, με συλλέκτες vintage αρωμάτων να χρησιμοποιούν αρώματα άνω της δεκαετίας και της εικοσαετίας με διεκδικήσεις ότι τα παλιότερα αρώματα μυρίζουν καλύτερα, δυνατότερα και πιο ελκυστικά. Ενώ άλλοι επιμένουν ότι πρέπει να τηρείται αυστηρά η σήμανση των 36 μηνών (3 έτη) που αναγράφεται πάνω στη συσκευασία.

Φυσικά αυτό το τελευταίο μπορεί να έχει βαρύτητα για προϊόντα καινοτομίας όπως τα νεότερα αρώματα με βάση το νερό αντί για αλκοόλ, που από τη φύση τους επιβάλλουν άλλους κανονισμούς χημικής σύστασης και συνεπακόλουθα γαλακτωματοποιητών που παρουσιάζουν κίνδυνο αλλοίωσης, συντομεύοντας την ημερομηνία λήξης. Αν το σκεφτούμε βέβαια σημαίνει ότι τα νεότερα αυτά καινοτομικά προϊόντα (όπως αυτά στη μάρκα Dior) θα αλλοιώνονται γρηγορότερα επιβάλλοντας περισσότερες και συντομότερες αγορές απ’ότι τα παλαιότερα αντίστοιχα με βάση το αλκοόλ. Και ας σκεφτούμε ότι κάτι τέτοιο ίσως εντείνει την κατανάλωση και μάλιστα με ιδιαίτερα αυξημένες τιμές λιανικής αγοράς μετά την πανδημία…

Αλλά για να ξαναγυρίσουμε στο πρόβλημα του πώς κάνει κάποιος κουμάντο σε μια αυξημένη συλλογή καλλυντικών, ειδών μακιγιάζ κι αρωμάτων ώστε να προλάβει την ημερομηνία λήξης.

Ένας πρακτικός και όχι περίπλοκος τρόπος είναι να έχει μαζεμένα τα είδη ανάλογα με την ημερομηνία αγοράς/ανοίγματος. Πιο μπροστά τα παλαιότερα που θα λήξουν σύντομα ή στο τάδε τσαντάκι, πιο πίσω τα νεότερα ή στο δείνα συρτάρι για κατοπινότερη χρήση. Υπάρχουν σήμερα πάντως ειδικά apps που σε βοηθούν να παρακολουθείς τα καλλυντικά σου όπως αυτό εδώ από τo Apple Store.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News