Η σκηνοθέτις Halina Reijn από την Ολλανδία κατόρθωσε με την ταινία Babygirl που αποτέλεσε μεγάλη χολιγουντιανή παραγωγή με σταρ του μεγέθους της Nicole Kidman να αναζωπυρώσει τη συζήτηση για την γυναικεία ερωτική επιθυμία. Μια ισχυρή γυναίκα μέσης ηλικίας, τέλεια σύζυγος και μητέρα, που αρέσκεται σε μια σχέση υποταγής με τον υφιστάμενό της. Όμως ταυτόχρονα εξαγρίωσε και ορισμένες φεμινίστριες που είδαν στην ιστορία της υποτακτικής Romy μια αντανάκλαση του πισωγυρίσματος της ποπ κουλτούρας που παρατηρείται σε όλη την δύση στις μέρες μας. Πού βρίσκεται η αλήθεια; Ή μήπως δεν υπάρχει αντικειμενική αλήθεια και όλα εδράζονται στο υπό ποιό πρίσμα κοιτάμε τη δημιουργικότητα μιας γυναίκας σκηνοθέτιδας και τους προβληματισμούς της για τη γενικότερη γυναικεία κατάσταση;
Η Reijn έδωσε συνέντευξη στην γαλλική Vogue όπου έδωσε μερικές διευκρινίσεις και πυροδότησε κάποιες σκέψεις.
Η ερώτηση που παρουσίασε το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στα μάτια μου ήταν κατά πόσον η ερωτική επιθυμία (όχι η πραγμάτωση, η ευτυχής κατάληξη του σεξ δηλαδή που υπήρξε αντικείμενο του δευτεροκυματικού φεμινισμού) είναι η τελευταία ανεξερεύνητη περιοχή του φεμινισμού.
«Μου αρέσει η συζήτηση στα άκρα σχετικά με το Babygirl, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλη σύγχυση σχετικά με τις ταυτότητές μας. Το ίδιο και στην καθημερινότητα. Το παρατήρησα μόνη μου. Είχα μια σημαντική επαγγελματική συνάντηση σήμερα το πρωί σχετικά με ένα έργο στο οποίο έκανα την παραγωγή. Εκτός από εμένα, υπήρχαν μόνο άντρες. Ήταν μια πολύ δύσκολη συνάντηση, όσον αφορά τα χρήματα. Ένιωθα ότι αν δεν τολμούσα να μιλήσω όπως αυτοί, δηλαδή με πολύ φαλλοκρατικό τρόπο, τίποτα δεν μπορούσε να γίνει. Είναι αυτό που είναι. Θα ήθελα πολύ να μπορώ να μιλήσω πραγματικά για το τι είναι θηλυκότητα χωρίς να έχω την εντύπωση ότι προδίδω το φεμινισμό. Προέρχομαι από μια γενιά όπου ο φεμινισμός περιοριζόταν στην ισχύ της γυναίκας. Σήμερα (και γι’ αυτό αγαπώ τη νεότερη γενιά), προσπαθεί να αγκαλιάσει όλα τα κομμάτια μας. Το να είσαι ευάλωτος δεν είναι πλέον ταμπού. Αυτό είναι φυσιολογικό. Αυτό είναι που τον κάνει τόσο όμορφο, αλλά πιο τρομακτικό σε αυτήν την εποχή που ζούμε.»
Δεν είμαι απόλυτα σίγουρη ότι δεν υφίσταται παρανόηση ωστόσο πίσω από το γαργαλιστικό του θέματος. Η σεξουαλικότητα συνδέεται με την επιχειρησιακή κυριαρχία κατ’αντίθετη αναλογία, όπως θέλει το στερεότυπο για τους άντρες, αντικείμενο άπειρων αστείων και κινηματογραφικών αναφορών εδώ και δεκαετίες, ή στην περίπτωση των γυναικών είναι κάτι διαφορετικό; Αν μια επιτυχημένη παραγωγός και δημιουργός όπως η Halina Reijn ή επιχειρηματίας όπως η ηρωΐδα της αντιμετωπίζει ματσίλα στο χώρο της εργασίας της, πόσο ennui νιώθει με την ευθύνη της κυριαρχίας της ώστε να αναζητά ψυχοκάθαρση μέσω σχέσεων εξουσίας στην κρεβατοκάμαρα; Αφού πραγματική κυριαρχία με την πατριαρχική εννοιοδότηση δεν υφίσταται για τις γυναίκες στην εργασία και τις επιχειρήσεις, η γυάλινη οροφή ακόμη τις καταπιέζει και τις ταπεινώνει. Για πόσο μαζοχισμό επομένως μιλάμε ως καθαρή επιθυμία; Μήπως κι αυτό εντάσσεται στους έμφυλους ρόλους που έχουμε κληρονομήσει από το παρελθόν;
Eξηγώντας τις αφορμές της ταινίας η Reijn εξηγεί. «Νομίζω ότι πολλές γυναίκες –συμπεριλαμβανομένης εμού– έχουν κολλήσει σε αυτό το πλάισιο όπου κάνουμε τα πάντα για τους συντρόφους μας. Χωρίς καν να το καταλάβουμε! Παρατηρούμε τον εαυτό μας να κάνει έρωτα. Ξεχνάμε τι θέλει πραγματικά το σώμα μας.»
Ήταν πάντοτε έτσι;
Η μυθιστορηματική Ιστορία της Ο της γαλλίδας κριτικού και συγγραφέος Anne Desclos, με το ψευδώνυμο Pauline Réage για λόγους ανωνυμίας στην συντηρητική κοινωνία της δεκαετίας του 1950, αποτέλεσε μια αδιαμφισβήτητη απόδειξη ότι η γυναικεία επιθυμία δεν χαλιναγωγείται μέσα σε δεδομένα πλαίσια. Η πλοκή είχε έμπνευση φαντασιώσεις της συγγραφέος που είχε από την εφηβεία της. Η ίδια η Desclos, όταν ταυτίστηκε μετά από δεκαετίες με το έργο της, παραδέχτηκε ότι η νουβέλα αποτελεί μια ερωτική εξομολόγηση στον άντρα που επιθυμούσε, έναν διανοούμενο που θαύμαζε το έργο του μαρκησίου Ντε Σαντ, στον οποίο ήθελε να κινήσει το ενδιαφέρον με έναν τρόπο εγκεφαλικό, παρά σαρκικό. Γραμμένο στο χέρι με μολύβι (!) το μυθιστόρημα ξεκίνησε επειδή «δεν ήμουν νέα, ούτε ιδιαίτερα όμορφη, χρειαζόμουν κάτι που να ενδιαφέρει έναν άντρα σαν εκείνον.»
Η σκηνοθέτις του Babygirl έχει μια εξίσου ειλικρινή διατύπωση στην αιτία για την οποία καταπιάστηκε με την υποταγή στην οθόνη.
Η σκηνοθέτης του Babygirl έχει μια εξίσου ειλικρινή διατύπωση στην αιτία για την οποία καταπιάστηκε με την υποταγή στην οθόνη. « [Ήθελα] να προκαλέσω. Θέλω απλώς, ως κοινό, να το αντιμετωπίσετε. Αυτή η πολύ δυνατή γυναίκα έχει τα πάντα. Είναι μια εξαιρετική μητέρα και σύζυγος. Έχει μια μεγάλη επιχείρηση. Θέλει όμως να την ταπεινώνουν τη νύχτα. Δεν μας νοιάζει. Αυτό θέλει να κάνει – και έχει κάθε δικαίωμα να το κάνει. Ναι, ίσως είναι συνέπεια της πατριαρχίας. Αυτό λέει ο χαρακτήρας του Αντόνιο Μπαντέρας [ο σύζυγος στην ταινία] στον Χάρις Ντίκινσον [τον εραστή υφιστάμενο]. Ότι ο γυναικείος μαζοχισμός είναι ένα ανδρικό κατασκεύασμα. Αυτή είναι μια άποψη. Αυτό μπορεί να είναι αλήθεια. Αλλά ο Χάρις Ντίκινσον απαντά: «Αυτή είναι μια τόσο ξεπερασμένη ιδέα της σεξουαλικότητας. Έχετε άδικο.” Είναι κι αυτό μια άποψη. Και ίσως αυτό να είναι τελικά αλήθεια. Η νέα γενιά είναι πιο θετική. Έκανα την έρευνά μου. Είναι αποδεδειγμένο ότι πολλές γυναίκες έχουν αυτού του είδους τις φαντασιώσεις. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να αντιμετωπίσουμε, γιατί νιώθουν αμήχανα γι’αυτό. Νομίζουν ότι δεν είναι πραγματικά φεμινίστριες. Οπότε… όχι. Πρέπει να μπορούμε να μιλάμε για αυτό. Πριν από πέντε χρόνια, ο γυναικείος μαζοχισμός εξακολουθούσε να θεωρείται ψυχική ασθένεια! Ως γυναίκα, αν θέλετε να θεωρείστε υποδεέστερη σε ένα σεξουαλικό πλαίσιο, δεν υπάρχει τίποτα κακό σε αυτό. Ίσως είναι συνέπεια της ανδρικής κυριαρχίας. Αλλά αυτό δεν το κάνει πρόβλημα.»
Πιθανώς να το κάνει πρόβλημα όταν η πρόκληση υφίσταται στο να διατυπώνει μια γυναίκα σκηνοθέτης κι ηρωΐδα ότι μια αντρική φαντασίωση αποτελεί δεδομένη γυναικεία επιθυμία. Ασφαλώς δεν έχουν όλες οι γυναίκες τις ίδιες επιθυμίες, όσο κι αν η ποικιλομορφία της γυναικείας επιθυμίας πρέπει να είναι σεβαστή στον τεταρτοκυματικό φεμινισμό. Θα είναι όμως άραγε το Babygirl στο παρόν πλαίσιο η αφορμή να επανέλθει η συζήτηση στο «αυτά θέλουν, αυτά επιδιώκουν» σε μια συνθήκη διεθνώς αυξημένης βίας προς τις γυναίκες; Θα μπορεί να μπει το φρένο της συναίνεσης και του εκατέρωθεν σεβασμού όταν θεατές θα επανεκκινήσουν το πλαίσιο της εξουσιαστικής μόχλευσης που υπάρχει και σε μη αμιγώς σεξουαλικές συνθήκες;
Δύο προηγούμενες ταινίες που κυκλοφόρησαν στις κινηματογραφικές οθόνες αρκετά χρόνια πριν, που διαμόρφωσαν ίσως τις αναφορές των millenials και της GenX, βρίσκονται σε δύο αντιθετικά άκρα που εξερευνούν την γυναικεία επιθυμία με μεγαλύτερη πληρότητα. Η Δασκάλα του Πιάνου του Haneke (2001) και η Γραμματέας του Shainberg (2002) μπορεί να είναι έργα ανδρών σκηνοθετών, ξεχωρίζουν όμως στην ευαίσθητη ψυχογράφηση δύο γυναικών με ερωτική επιθυμία που ξεφεύγει από το mainstream. Κι αποτέλεσαν έμπνευση κι εφαλτήριο για το Babygirl, όπως παραδέχεται η σκηνοθέτης του. Κι αν η πρώτη ταινία, με τον χαρακτηριστικό μισανθρωπικό σχεδόν τρόπο του αυστριακού σκηνοθέτη προσεγγίζει την ψυχοπαθολογία μιας γυναίκας απομονωμένης μέσα στην καταπιεστική σχέση με την μητέρα της και τον αυταρχισμό της μοναχικής καριέρας της στο Ωδείο, η δεύτερη καταπιανόμενη με την παιχνιδιάρικη αποδοχή της υποταγής ως επιθυμία που θεραπεύει την ψυχή κατόρθωσε να γίνει αποδεκτή από τα ίδια τα άτομα που καταπιάνονται με τις σχέσεις εξουσίας. Βέβαια ακόμα κι εκεί η επιθυμία συνυπάρχει με το στίγμα του αυτοτραυματισμού, από τον οποίο την απελευθερώνει η σχέση με το κυριαρχικό αφεντικό της. Μένει να δούμε ποιές παραμέτρους θα θέσει στην δημόσια συζήτηση το Babygirl και ποιά εσωτερική συζήτηση θα πυροδοτήσει στην φαντασία της γενιάς Ζ και των νεότερων, που τώρα διαμορφώνουν αναφορές για την ποπ κουλτούρα, αλλά και την έκφραση της δικής τους επιθυμίας.
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Κ ένας άντρας, κυριαρχικός τύπος στη δουλειά, μπορει, στο κρεβάτι του, να θέλει να είναι υποτακτικος κ να ταπεινώνεται. Δν έχει να κάνει με το αν είσαι γυναίκα ή άντρας. Κάποιοι που είναι bossy κ θέλουν να έχουν τον έλεγχο σε όλα, στο κρεβάτι θέλουν να αφήνονται κ να γίνονται το ακριβώς αντίθετο. Άλλοι είναι σε όλα έτσι, στη ζωή κ στο κρεβάτι. Η ταινία δν μου μοιάζει με αντρική φαντασίωση. Ούτε κάτι που θα ενισχύσει τη βία. Δν είχε καν βία η ταινία. Θα δώσει μόνο το έναυσμα να ασχοληθούν με κάτι τέτοιο κ να ανακαλύψουν, όσοι είναι αυτής… Διαβάστε περισσότερα »
Η Contrapoints έχει ένα ενδιαφέρον βίντεο στο youtube σχετικά με τη γυναικεία επιθυμία (το βίντεο αφορά το twilight, αλλά αξίζει να το δείτε ακόμη και να μη σας ενδιαφέρει). Μία θεωρία που αναπτύσσει, μέσες άκρες λέει ότι επειδή στην κοινωνία η γυναικεία επιθυμία είναι ταμπού, δευτερεύουσα και όχι για τα “καλά κορίτσια”, υπάρχει η πιθανότητα ότι κάποιες γυναίκες αναπτύσσουν φαντασιώσεις που έχουν τον υποτακτικό ρόλο γιατί έτσι απαλλάσσονται απ’ την ευθύνη της επιθυμίας τους. Όταν δεν παίρνουν αυτές τις αποφάσεις, υποσυνείδητα ελευθερώνονται από το βάρος της καταπίεσης της σεξουαλικότητας. Είναι πολύ ενδιαφέρουσα οπτική. Από κει και πέρα, αυτό που λείπει… Διαβάστε περισσότερα »
Υπάρχουν.
Ai no korīda
Jade
Venus in fur (sic)
Las zorras
Exit to Eden
The Beguiled
κ.ο.κ.
…είναι πολλές.
Προσθέτω το maitress (mistress) – 1975
Εκπληκτικό! Σωστά!
Μια επιτυχημένη γυναίκα πάει σε μια επαγγελματική συνάντηση και ταράζεται γιατί στο δωμάτιο υπάρχουν μόνο άντρες! Γιατί αυτό το περιστατικό την έκανε να νιώσει απειλή; Γιατί την έκανε να νιώσει ανεπαρκής; Σε τι έφταιξαν οι άνδρες; Δε βρίσκω καμία απάντηση στη συνέντευξη πέραν του ότι ότι η ίδια εξέλαβε την παρουσία τους ως ματσίλα ότι και αν σημαίνει αυτό στην εποχή μας. Ο μαζοχισμός ή ο σαδισμός, είναι επιτρεπτές πρακτικές για όσους τις αποζητούν. Δεν ξέρω τι νόημα έχει η απομυθοποίηση τους και η αναζήτηση της κοινωνικής αποδοχής αλλά εάν κριθεί αναγκαίο να διοργανωθούν σεμινάρια και συνέδρια δεν έχω αντίρρηση.… Διαβάστε περισσότερα »
Πουθενά στο κειμενο όμως δεν έγραψε ότι ένιωσε απειλή στο δωμάτιο γιατί ήταν μόνο άνδρες…
οταν μια γυναικα αυτοτραυματιζεται ειναι ψυχικα πασχον ατομο.
Η σεξουαλικοτητα των ψυχικα ασθενων θα πρεπει να μενει απεξω απο τη διερευνηση της γυναικειας σεξουαλικοτητας γιατι θα βγουν λαθος συμπερασματα.
Ακριβώς αυτή ήταν η μόνη τότε κριτική στην (πολύ καλή) ταινία.
γιατί έτσι; Το “her body, her choice” εδώ δεν ισχύει; Ή το επικροτούμε μόνο όταν συμφωνούν οι choices με τις δικές μας;
Και που σταματάει η παρέμβση και η ψυχιατρικοποίηση; Κάποια που αρέσκεται να μεθάει τρελά που και που; Κάποια άλλη που καταναλώνει μεγάλες ποσότητες λιπαρών; Ποια “τραυματίζει” πιο πολυ τον εαυτό της;
Νομίζω ότι πρέπει να διαλέξουμε αν μας ανήκει το σώμα μας ή αν ανήκει στην ψυχιατρική κοινότητα και την νομοθετική εξουσία. Προσωπικά, βρίσκω το 2ο πολυ πολύ επικίνδυνο.
Αλήθεια, ποιος ήταν ο λόγος που ο φεμινισμός άφησε απέξω τη διερεύνηση της σεξουαλικότητας;
στο τελευταίο απάντησε η kathrine στην τελευταία της παράγραφο.
Για την ψυχιατρικοποίηση ειναι τεράστια ανοιχτή κουβέντα τα τελευταία 100 χρόνια. Η δίκη μου άποψη είναι ότι επεμβαίνει το κράτος , όταν το άτομο δεν είναι πλέον λειτουργικό για τον εαυτό του ή είναι επικίνδυνο ή η ύπαρξη του με αυτόν τον τρόπο, ξεπερνάει κάποιο όριο οικονομικού κόστους για το κοινωνικό σύνολο
Για μένα η ταινία babygirl, προσπάθησε να αγγίζει το ζήτημα, του ότι μια γυναίκα εξαιρετικά πετυχημένη, είχε κάποιες ερωτικές επιθυμίες υποτακτικού χαρακτήρα και λόγω της κοινωνίας τις καταπίεζε και αισθανόταν άσχημα γι αυτές. ειδικά στο σημείο που αναρωτιέται αν είναι φυσιολογική. Ε το βρίσκω εξαιρετικά φεμινιστικό. δηλαδή η γυναίκα αυτή, απλά ήθελε να συνευρίσκεται ερωτικά με ένα συγκεκριμένο τρόπο που της άρεσε και η κοινωνία την έκανε να νιώθει άσχημα με αυτό, σε σημείο που να μην το θεωρεί φυσιολογικό. Άλλωστε στα κριτήρια του DSM νομίζω αυτά κρίνονται ως ψυχοπαθολογίες εφόσον διαταράσουν την λειτουργικότητα των ανθρώπων ή κάτι τέτοιο δεν… Διαβάστε περισσότερα »
Πράγματι ισχύουν αυτά που λες και στο Ampa υπάρχουν πολλές αναφορές σε αυτό στα ερωτήματα αναγνωστριών, αν κάνεις ένα search θα το δεις.
Αυτό που (με) προβληματίζει είναι ότι εκλείπει το πλαίσιο από την πλευρά αρκετών αντρών πλέον, λόγω της περιρρέουσας κουλτούρας που πισωπατεί.
Το σεξ πάντοτε υπήρξε πολιτικό, ήδη από την εποχή του λιμπερτινισμού ή ακόμα και της έλευσης του χριστιανισμού και των μονοθεϊστικών θρησκειών γενικότερα.
Ενας πολυ σοβαρος λογος που λειπει το πλαισιο απ την πλευρα των ανδρων ειναι η γυναικεια απελευθερωση και το οτι εγιναν αυτα τα παιχνιδια πολυ γνωστα στη λαιτ μορφη τους ( ελαχιστες εφηβες φαντασιωνονται την ιστορια της Ο η τα πορνο της elitepain ολες ομως φανταιωνεται τις 50 αποχρωσεις η παλιοτερα την γραμματεα). Σημερα η γυναικα το ψαχνει και το προτεινει στον γκομενο της. Και αυτο σημαινει πως θα φαει ολο το σκατο που συνεπαγεται η δοτη εξουσια την οποια λανθασμενα πιστευει πως κουλαντριζει με λεξεις ασφαλειας. Η μεση κοπελα θα παραδωσει δικαιωμα ( οχι εξουσια) σε καποιον να την… Διαβάστε περισσότερα »
Δεν έχω δει ακόμα την ταινία.
Γιατί όμως μπλέκουμε τον φεμινισμο- πατριαρχία στο σεξ;
Μπορεί στη δουλειά να είσαι διευθύντρια με 15 υφισταμένους και στο κρεββάτι να σου αρέσουν τα χαστούκια. Είναι οκ.
Και σε σχέση με ένα σχόλιο που είδα, συμφωνώ, μπορει να είναι κι απελευθερωτικό. Δηλαδή το πρωί έχεις όλη την ευθύνη, αλλά το βράδυ αφήνεσαι. Το ίδιο μπορεί και να ισχύει και για άντρες που μπορεί το βράδυ να ειναι πιο παθητικοί στο σεξ
μπλέκεται αυτόματα και είναι θέμα κουβέντας σχεδόν με κάθε πρωτοπειρη απο τα 20 μου. Γιατί η εμφυλη ιεραρχία που παρατηρείται στην κοινωνία υπάρχει στις σχέσεις μας. Υφίσταμαι καπιταλιστικη εξουσία και είμαι το θυμα και ταυτοχρονα την ιδια στιγμη ειμαι φορεάς εξουσιας και ασκω εξουσία στην γυναικα μου. Ενσωματωνω την κοινωνικη ιεραρχία στη σχεση μου. Αν είμαι γυναικα και θελω να σπασω την εξουσια που υφισταμαι φανταζει αντιφατικό να επιθυμω εξουσιαστικες σχεσεις στο κρεβάτι μου δηλαδη να αναπαράγω στο κρεβατι μου αυτο που προσπαθω να σπασω στην κοινωνια. για όσους το κάνουν έτσι όπως το αναφέρει η κατακλειδα σου και κυρίως… Διαβάστε περισσότερα »
Υπαρχει λογος που ο φεμινισμος αφησε ανεξερευνητη , τη γυναικεια ερωτικη επιθυμια
κατά μια έννοια ο γυναικείος μαζοχισμός είναι ανδρικό κατασκεύασμα. Του φρουντ. αυτός τον εντόπισε τον ονομάτισε και τον εξήγησε. Και αν θυμάμε καλά τα νεανικά μου αναγώσματα υπήρχε η έκφραση θηλυκός μαζοχισμός που ταυτίζονταν με την δύναμη της ζωής. Η δύναμη να μετουσιώνουμε σε χαρά τον πόνο είναι η πιο ισχυρή δύναμη που μας κρατά ζωντανούς. Κατά μια έννοια στον χώρο της γυναικειας υποταγής ισχυει ότι μια αντρική φαντασίωση αποτελεί δεδομένη γυναικεία επιθυμία. Γιατί χρειάζεται μια κυριαρχη ανδρική δράση για να γεννησει την γυναικεία υποταγή. Η υποταγή είναι παρακολούθημα και αποτέλεσμα της κυριαρχίας. και είναι μια δεδομένη αντίδραση όταν έρχεσε… Διαβάστε περισσότερα »
κι αυτό που γνωρίζουν μονο οι 24/7 σκλαβες σε μακροχρονιες σχεσεις και δεν επικοινωνειτε ποτε σε καμια ταινία η βιβλιο γιατί ειναι σχεδον υπερβατικο συναισθημα είναι η παραδεισια γαλήνη. Σε όλες τις ανατολικές και όχι μονο τις αβρααμικες θρησκειες ο παραδεισος η αισθηση του ζεν περιγραφετε ως η απολυτη συνενωση με την βουληση μιας ανωτερης δυναμης ως εαν να μην εξαρτατε απο σενα η υπαρξη σου. έτσι παυουν ολα τα προβληματα. Ο βουδισμός το λέει καλά. πηγή του πονου είναι η επιθυμία. γιατί σε βάζει σε μια αγχωτικη προσπαθεια να την πετυχεις και μπορει και να αποτυχεις. ποσες επιστολες δεν… Διαβάστε περισσότερα »