Είναι λίγοι οι Ιρανοί σκηνοθέτες που συγκρίνονται με τον Jafar Panahi. Από τη στιγμή που ανακοινώθηκε το όνομά του στο διαγωνιστικό τμήμα, ο Jafar Panahi ανακηρύχθηκε σοβαρός υποψήφιος στην κούρσα για τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών του 2025. Η προσμονή διπλασιάστηκε ακόμη περισσότερο όταν, κατά τη διάρκεια της παραδοσιακής συνέντευξης Τύπου τον Απρίλιο, ο Thierry Frémaux διαβεβαίωσε ότι δεν του επιτρεπόταν να αποκαλύψει την πλοκή της ταινίας της Ιρανής σκηνοθέτη. Ήταν επομένως απαραίτητο να μείνει στον τίτλο της, Απλά Ένα Ατύχημα. Η ταινία κέρδισε το βραβείο του Χρυσού Φοίνικα με αίτημα του σκηνοθέτη την πτώση του αυταρχικού και μισογυνικού ιρανικού καθεστώτος. Το φιλμ συνοψίζεται σε μια πολύ αδιαφανή πρόταση: «Μετά από ένα απλό ατύχημα, τα γεγονότα ξετυλίγονται…» Τελικά, ήταν ένα από τα σοκ αυτού του Φεστιβάλ, που παρουσιάστηκε με μεγάλη συγκίνηση στο Grand Théâtre Lumière. Ήταν η πρώτη φορά που ο σκηνοθέτης συνόδευσε μια από τις ταινίες του σε διαγωνισμό, μετά από περισσότερα από δεκατέσσερα χρόνια απαγόρευσης εξόδου από το ιρανικό έδαφος. Το «Απλά Ένα Ατύχημα», που ανακοινώθηκε ως ο εκπρόσωπος της Γαλλίας στα Όσκαρ του 2026, κυκλοφορεί αυτό τον Οκτώβριο στις κινηματογραφικές αίθουσες.
Οι γυναίκες του Ιράν ανακηρύχθηκαν οι «Ηρωίδες της Χρονιάς» από το περιοδικό TIME το 2023. Η εξέγερση που ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2023 και συνεχίζεται είναι ο λόγος που η κατάσταση στο Ιράν κέρδισε το ενδιαφέρον όλου του πλανήτη, τη στιγμή που μέχρι σήμερα αυτές οι γυναίκες και μαζί τους ολόκληρος ο Ιρανικός λαός εμπαίζεται από το καθεστώς.
Στην ταινία, μετά από ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα, ένας άντρας συνειδητοποιεί ότι δίπλα του στέκεται ο βασανιστής του από το παρελθόν, ο οποίος τον απαγάγει.
Η υπόθεση εξελίσσεται περαιτέρω σε ένα καφενείο, όπου μια συζήτηση για την υιοθεσία ενός νεογέννητου μωρού γίνεται αφορμή να ανακαλέσουν οι χαρακτήρες τις δικές τους αυθαίρετες συλλήψεις και τα βασανιστήρια που υπέστησαν. Η ταινία εναλλάσσει το χιούμορ και την οργή, αντιμετωπίζοντας τα θέματα της βίας, της τυραννίας και της ανθρώπινης ελευθερίας, καθώς και την αντίσταση ενάντια στην καταπίεση, εξερευνώντας την έννοια της ελευθερίας στο Ιράν μέσω μιας σουρεαλιστικής μαύρης κωμωδίας με στοιχεία πολιτικού θρίλερ.
«Κάθε Ιρανή είναι μια απειλή», λέει η Shirin Neshat, «μόνο και μόνο με το να είσαι γυναίκα»
Στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών πέρσι, ο Muhhamad Rasoulof παρουσίασε την ταινία Les Graines du Figuier Sauvage (Ο σπόρος της ιερής συκιάς, η οποία τελικά βραβεύτηκε με ειδικό βραβείο από την κριτική επιτροπή υπό την προεδρία της Αμερικανίδας Γκρέτα Γκέρβιγκ). Η έντονη κριτική για την ιρανική εξουσία, μεταμορφώθηκε (κυριολεκτικά) σε μια ιστορία ερειπίων στα οποία βρέθηκαν οι ίδιοι γυναικείοι χαρακτήρες, η προηγούμενη ταινία περιηγήθηκε στο μεγαλύτερο μυστικό και σηματοδότησε την εξορία του σκηνοθέτη, ο οποίος επίσης εγκατέλειψε την περιοχή για να επανενταχθεί στη νότια Γαλλία. Πλέον, ο Μοχάμεντ Ρασούλοφ ζει στη Γερμανία ενώ η ιρανική πολιτική εναντιώνεται στους καλλιτέχνες, παρακολουθώντας και ρυθμίζοντας την δημιουργικότητά τους συνεχώς.
Η σύγκρουση με την ιρανική δικαιοσύνη του Jafar Panahi είναι παρόμοια. Μετά την βράβευσή με τη Χρυσή Κάμερα στις Κάννες το 1995 για την πρώτη του ταινία, White Balloon, η νέα πρόσκληση του Φεστιβάλ ήταν να συμμετάσχει στην επίσημη κριτική επιτροπή το 2010. Μια πρόσκληση που εμποδίστηκε από την άμεση επέμβαση των ιρανικών αρχών, που τον έστειλαν στη φυλακή Evin για προπαγάνδα κατά του καθεστώτος. Στην τελετή έναρξης του Φεστιβάλ, η κριτική επιτροπή, υπό την προεδρία του Tim Burton, κράτησε μια καρέκλα με το όνομά του. Η Juliette Binoche, βραβευμένη ως καλύτερη ηθοποιός για την ταινία «Πιστοποιημένο αντίγραφο» του Abbas Kiarostami (μέντορα του Panahi), απέτισε φόρο τιμής στον ιρανό κινηματογραφιστή στις ομιλίες της.
Μετά την πρώτη αποφυλάκιση τον Μάιο του 2010, o Jafar Panahi καταδικάστηκε ξανά τον Δεκέμβριο του 2010. Στη συνέχεια, της απαγορεύτηκε να κάνει ταινίες ή να εγκαταλείψει τη χώρα για είκοσι χρόνια. Tην αψήφησε συν-σκηνοθετώντας την ταινία «This Is Not a Film», μια ταινία που γυρίστηκε με iPhone και αφορά την κατάστασή ως λογοκριμένου καλλιτέχνη. Συνελήφθη ξανά στις 11 Ιουλίου 2022 και τελικά αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση στις 3 Φεβρουαρίου 2023, μετά από απεργία πείνας και δίψας.
Πιστός στην προσωπική του παράδοση, ο Jafar Panahi επανέλαβε τα γυρίσματα αμέσως μετά την αποφυλάκιση. Το αποτέλεσμα είναι το “Απλά Ένα Ατύχημα”, μια ταινία που ακολουθεί τις προηγούμενες μεγάλου μήκους ταινίες του, οι οποίες στοχεύουν στις αυθαιρεσίες του ιρανικού καθεστώτος. Αυτές οι μεγάλου μήκους ταινίες απαγορεύτηκαν στο Ιράν επειδή θεωρήθηκαν αντικυβερνητική προπαγάνδα. Σε συνέντευξη που έδωσε το 2015, αφού κέρδισε τη Χρυσή Άρκτο Καλύτερης Ταινίας στο Φεστιβάλ Μπερλινάλε για το “Taxi Tehran”, δήλωσε: “Είμαι πραγματικά χαρούμενος για τον ιρανικό κινηματογράφο και για τον εαυτό μου, αλλά αυτό το βραβείο δεν έχει καμία αξία όσο οι συμπατριώτες μου δεν μπορούν να δουν τις ταινίες μου“.
Παρουσιασμένο στο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών το 2025, το “Απλά ένα ατύχημα” θα μπορούσε να θεωρηθεί από ορισμένους ως μια από τις πιο βίαιες ταινίες του σκηνοθέτη. Αυτό, τουλάχιστον, τόνισε μια Αυστριακή δημοσιογράφος κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου την επόμενη μέρα από την προβολή της ταινίας. Στο “Άπλά Ένα ατύχημα”, όλα ξεκινούν σε ένα αυτοκίνητο που κινείται σε έναν επαρχιακό δρόμο μέσα στη νύχτα, καθώς μια οικογένεια επιστρέφει σπίτι. Η κάμερα τους κοιτάζει καθώς το όχημα φαίνεται να χτυπά ένα ζώο στο δρόμο. Ο πατέρας βγαίνει, παρατηρεί το ατύχημα και επιστρέφει μέσα. Σε όλη τη σκηνή, η κάμερα δεν κινείται ποτέ προς τα κάτω. Δεν επιβεβαιώνει ούτε διαψεύδει ποτέ αυτό που ο θεατής νομίζει ότι έχει αντιληφθεί. Ή πώς να συνοψίσουμε ολόκληρη την πρόθεση της ταινίας σε λίγα δευτερόλεπτα – την προθυμία ή την έλλειψη αυτής να πιστέψει κανείς αυτό που δεν μπορεί να δει. Τα κίνητρα, όπως και οι ταυτότητες των χαρακτήρων, παραμένουν ασαφή μέχρι το τέλος της ταινίας, αφήνοντάς μας άφωνους.
Παγκόσμιο το κύμα συμπαράστασης για τη γνωστή Ιρανή ηθοποιό Ταρανέ Αλιντουστί
με στοιχεία από Vogue.fr
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Τι ωραία παρουσίαση!
Να είστε καλά!
Ευχαριστώ!