FOBO στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης: Φοβάσαι ότι θα σε αντικαταστήσουν;

FOBO στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης: Μήπως φοβάσαι ότι θα σε αντικαταστήσουν;

Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) δεν είναι πια ένα μακρινό σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά κάτι που είναι ήδη εδώ και αλλάζει ριζικά το πώς εργαζόμαστε, επικοινωνούμε και λαμβάνουμε απoφάσεις. Μέσα σε αυτό το τοπίο αλλαγής, ένα νέο φαινόμενο γίνεται ολοένα και περισσότερο γνωστό. Πρόκειται για το φαινόμενο «FOBO», ή αλλιώς «Fear of Becoming Obsolete», δηλαδή για τον φόβο ότι οι δεξιότητες μας στο επάγγελμα μας ίσως πάψουν να είναι απαραίτητες.

Τι είναι το FOBO

Αν έχεις νιώσει ποτέ αβεβαιότητα για το αν η δουλειά σου θα υπάρχει σε λίγα χρόνια, για το αν η τεχνητή νοημοσύνη ή αν κάποιος που γνωρίζει και χειρίζεται καλύτερα την τεχνολογία θα πάρει τη θέση σου, τότε έχεις νιώσει FOBO. Ο όρος καθιερώθηκε αρχικά από τον McGinnis (2020), περιγράφοντας το άγχος μπροστά στην πιθανότητα να υπάρχει μια καλύτερη επιλογή. Όμως στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, ο όρος έχει πάρει νέα διάσταση, καθώς η ανησυχία δεν είναι μήπως βρεθεί κάποια «καλύτερη επιλογή», αλλά για αν θα γίνουμε «χειρότερη επιλογή» και η τεχνητή νοημοσύνη θα μας αντικαταστήσει.

Ένας υπαρκτός φόβος

Χαρακτηριστική για το φαινόμενο FOBO είναι μία πρόσφατη έρευνα της Gallup, η οποία έδειξε ότι το 22% των εργαζομένων στις ΗΠΑ φοβάται ότι η θέση του κινδυνεύει από την AI (Business Insider, 2025). Ο φόβος αυτός δεν είναι αδικαιολόγητος: σε τομείς όπως η λογιστική, η εξυπηρέτηση πελατών ή ακόμη και η δημοσιογραφία, αφού η αυτοματοποίηση διαδικασιών ήδη μειώνει την ανάγκη για ανθρώπινο δυναμικό. Παράλληλα, το θέμα έγινε επίκεντρο συζήτησης και στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, όπου στελέχη αναφέρθηκαν στο FOBO ως μία από τις κύριες προκλήσεις ψυχικής υγείας των σύγχρονων εργαζομένων (World Economic Forum, 2023).
Το ενδιαφέρον είναι πως το FOBO δεν αφορά μόνο την αντικατάσταση από ένα ρομπότ ή έναν αλγόριθμο. Σύμφωνα με την πλατφόρμα The AI Enterprise (2024), πολλοί επαγγελματίες βιώνουν φόβο επειδή δεν χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη τόσο αποδοτικά όσο άλλοι. Με άλλα λόγια, ο φόβος δεν είναι τόσο απέναντι στην ίδια την AI, όσο απέναντι στους συναδέλφους που “προσαρμόζονται πιο γρήγορα”.

FOBO, υπερπληροφόρηση και ψυχική κόπωση

Το FOBO επιτείνεται και από τον τεράστιο όγκο πληροφορίας που δέχεται καθημερινά ο εργαζόμενος. Όπως αναφέρει η Cengage Group (2024), η συνεχής ανάγκη για προσαρμογή και εκμάθηση νέων εργαλείων οδηγεί σε γνωστική κόπωση, άγχος και αποστασιοποίηση. Πολλοί άνθρωποι παγώνουν μπροστά στις εξελίξεις, νιώθοντας ότι δεν μπορούν να συμβαδίσουν με την ταχύτητα της αλλαγής. Ο φόβος αυτός, αν δεν αναγνωριστεί, μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια ανασφάλεια, επαγγελματική εξουθένωση και απομόνωση, κάτι που ήδη παρατηρείται σε έρευνες για την ψυχική υγεία στον χώρο εργασίας.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

Η λύση στο FOBO δεν είναι να το αγνοήσουμε. Είναι να δράσουμε. Η Forbes (2024) προτείνει ότι οι οργανισμοί πρέπει να ενισχύσουν προγράμματα επανεκπαίδευσης και mentoring, καλλιεργώντας κουλτούρα διαρκούς μάθησης και ψυχολογικής ασφάλειας. Εργαζόμενοι και εργοδότες μαζί οφείλουν να μετατρέψουν τον φόβο σε ευκαιρία. Η AI δεν ήρθε να μας αντικαταστήσει. Ήρθε να μας συμπληρώσει. Όμως για να γίνει αυτό, πρέπει να μείνουμε ενεργοί, περίεργοι και πρόθυμοι να εξελιχθούμε. Ο φόβος του να ξεπεραστούμε είναι ανθρώπινος, αλλά δεν χρειάζεται να είναι μόνιμος.

Πρακτικά βήματα για να αντιμετωπίσεις το FOBO:

• Αναγνώρισε τον φόβο χωρίς ντροπή. Δεν είσαι ο μόνος που τον βιώνει.
• Ξεκίνα με μικρά online μαθήματα σε θέματα τεχνολογίας ή soft skills.
• Ζήτησε feedback ή καθοδήγηση από άτομα που ήδη αξιοποιούν την AI στον τομέα σου.
• Συζήτησε με συναδέλφους και χτίσε δίκτυα υποστήριξης.
• Φρόντισε τη συναισθηματική σου ανθεκτικότητα με πρακτικές ευεξίας όπως mindfulness.

Με τη σωστή χρήση η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει ένας πολύτιμος σύμμαχος που θα αναλαμβάνει διεκπεραιωτικές εργασίες και θα μας δώσει τη δυνατότητα να έχουμε περισσότερο παραγωγικό και ποιοτικό χρόνο και να τον αξιοποιήσουμε σε επαγγελματικό και προσωπικό επίπεδο.

Βιβλιογραφία
• Business Insider. (2025, Ιανουάριος). FOBO, or fear of becoming obsolete, is the new business buzzword. https://www.businessinsider.com/fobo-fear-of-becoming-obsolete-new-business-buzzword-davos-wef-2025-1
• Cengage Group. (2024). Understanding the Fear of Becoming Obsolete in the Age of AI. https://www.cengagegroup.com/newsroom
• Forbes. (2024). How Leaders Guide Teams Through FOBO in the AI Anxiety Era. https://www.forbes.com
• McGinnis, P. (2020). Fear of a Better Option. TEDx Talk, Harvard Business School.
• The AI Enterprise. (2024). FOBO – Fear of Being Obsolete with AI. https://www.theaienterprise.io
• World Economic Forum. (2023). AI and the Rise of FOBO in the Workforce. https://www.weforum.org

Νίκη Δαλιανά
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας- Σύμβουλος Σταδιοδρομίας MSc

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News