Κάθε ταινία που κερδίζει Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας συζητιέται πολύ, επομένως και το Anora του σκηνοθέτη Sean Baker, που μάλιστα κέρδισε και το βραβείο σκηνοθεσίας. Κι όχι μόνο αυτά, δηλαδή, μέτρησα ως τώρα 20 βραβεία συνολικά. Κι αναρωτιέμαι, τι είδαν όλες αυτές οι επιτροπές που δεν είδα εγώ; Γιατί θα το δηλώσω ευθύς εξαρχής. Μου φάνηκε μια μάλλον μέτρια ταινία, με κάπως υποτυπώδες σενάριο και τεράστια διάρκεια (2 ώρες και 18 λεπτά) για όσα ήθελε να πει, παρά τα όποια πλεονεκτήματά της. Και σίγουρα δεν ήταν η καλύτερη προσπάθεια του Sean Baker. Αν είναι φεμινιστική ή όχι είναι besides the point που λένε οι αγγλοσάξονες, δηλαδή περιφερειακό ζήτημα, αλλά μιας και στο AMPA o άξονάς μας είναι γυναικείου ενδιαφέροντος οφείλουμε να το δούμε υπ’ αυτό το πρίσμα. Είναι λοιπόν η Anora φεμινιστική ταινία ή τελικά επικρατεί το male gaze;
Πριν πάω παρακάτω όμως, ας πούμε με τρεις κουβέντες σε τι αφορά η ταινία, όπως την παρουσιάζει ο έμπειρος κι εμβριθής Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος στη Lifo: «Σεξεργάτρια σε strip club στο Μανχάταν, μένει με την αδελφή της στο ταπεινό Μπράιτον Μπιτς, διεκδικεί δυναμικά τα χρήματα και τα δικαιώματά της, τη λέει στο αφεντικό και τις ενοχλητικές συναδέλφους της, ξεχωρίζει τις καλόκαρδες, και πέφτει στην περίπτωση ενός 20χρονου Ρώσου γόνου ολιγαρχών, που τη γουστάρει, τη νοικιάζει για μια εβδομάδα με πάρτι και σεξ, και πάνω στην τρέλα τους, της προτείνει γάμο στο ξεφάντωμά τους στο Λας Βέγκας. Μετά από εύλογη αν και σύντομη παύση δισταγμού εκείνη δέχεται, ο Ιβάν δεν το λέει στους γονείς του που σιχαίνεται, όπως ισχυρίζεται, εκείνοι το μαθαίνουν, βάζουν τα πρωτοπαλίκαρα από την Αρμενία, που προφανώς δεν φυλάνε σωστά τον μικρό, να ακυρώσουν το γάμο, και όταν η κατάσταση δεν πάει κατ’ ευχήν, αποφασίζουν να πετάξουν από τη Μόσχα στην Αμερική για να τακτοποιήσουν ακόμη μια απερίσκεπτη ζαβολιά του κακομαθημένου κανακάρη».
Οι αρχικές σεκάνς μοιάζουν να είναι βυθισμένες στο male gaze, με τις χορεύτριες lap dancing να λικνίζονται στους ρυθμούς της μουσικής εις άγραν πελατών, με ζουμ στα επίμαχα προσόντα με την κάμερα να γλύφει -και να γλείφει, εκ μέρους του θεατή!- τα νεανικά κορμιά. Περίπου όπως είδαμε και στην άλλη φεμινιστικού προβληματισμού ταινία The Substance (κριτική της εδώ). Eίχα λοιπόν γράψει: Το νεαρό σώμα της Margaret Qualley καδράρεται σε κάθε λεπτομέρεια του aerobic της στο στούντιο, αλλά και στις γυμνές σκηνές στο μπάνιο με τρόπο σχεδόν πορνογραφικό, αποδεικνύοντας ότι δεν λείπει στις γυναίκες σκηνοθέτιδες η ικανότητα να δουν με αντρικά μάτια, είναι απλώς ότι απορρίπτουν το male gaze. Την ματιά εκείνη που βλέπει το σώμα ως αντικείμενο, ως σκεύος, ως αποδέκτη της ματιάς που σαν να γεμίζει ψυχαναλυτικά για να αντανακλάσει την επιθυμία του ιδώντα παρά την επιθυμία της ιδωμένης.
Στην Anora, ωστόσο, με τίτλο την ίδια την πρωταγωνίστρια, παιγμένη εξαιρετικά από την Mikey Madison, η ηδονοβλεψία είναι μέσα στο θέμα της ταινίας που πραγματεύεται τις escort girls και τις lap dancers των clubs. Η οπτική του σχεδόν ντοκυμαντέρ ναι μεν είναι ρεαλιστική, με τις κοπέλες να ψαρεύουν οι ίδιες τους πελάτες, αναζητώντας το μεροκάματο, αλλά είναι τελικά η ταινία η anti-Pretty Woman της εποχής μας; Και μας χρειάζεται άραγε, 35 ολόκληρα χρόνια μετά, η αντιστροφή της Pretty Woman για να μην μείνουμε με τις ψευδαισθήσεις εκείνης της ταινίας, η οποία όχι και τόσο παραδόξως είχε ένα πολύ διαφορετικό προγραμματισμένο τέλος, αλλά αυτό αλλοιώθηκε στον βωμό του χολλυγουντιανού ευτυχισμένου -όρα παραμυθένιου- τέλους;
Πολύ λίγο, πολύ αργά.
Έχει κυλήσει πολύ νερό στ’αυλάκι από την εποχή των πριγκιπισσών της Disney που έπεισαν μια ολόκληρη γενιά γυναικών ότι πρωταρχικός σκοπός είναι το ρομαντικό τέλος, επικυρώνοντας μια μακρά παράδοση αντιφεμινιστικής σωτηρίας από τον άντρα τον κουβαλητή, τον σένιο. Παράδοση που ανάγεται τουλάχιστον στις μεσαιωνικές ιπποτικές ιστορίες σε έμμετρη μορφή, επομένως κάτι πανίσχυρο λόγω του χρόνου που έχει περάσει και της αντανάκλασης της σε χιλιάδες μορφές της Αρετούσας, όπως έλεγε κι εκείνος ο καθηγητής σε μια άλλη ταινία που σατίριζε τα ερωτικά μας ήθη. To Safe Sex, των Ρέππα-Παπαθανασίου, θυμάστε;
Όμως πέραν από τους «πυροβολισμούς» βωμολοχιών που εκτοξεύει η Ani/Anora, δικαίως βέβαια, έναντίον των μπράβων που την μεταχειρίζονται ως αντικείμενο του καπρίτσιου των αφεντικών τους, την σωματική αντίσταση και την διεκδίκηση καλύτερων αμοιβών, δεν είδα κάτι που να με έπεισε ότι η ηρωΐδα αμφισβητεί το ίδιο το σύστημα που αντικειμενοποιεί τις γυναίκες για χάριν των πελατών ή απλώς των θεατών. Αν η ίδια, πάνω στο αποκορύφωμα διεκδικούσε την αυτονομία της εκτός νυμφώνος και δεν ενθουσιαζόταν με την προοπτική ενός πλούσιου γάμου, που δεν θα πάει καλά στην πορεία της ταινίας για τους καθιερωμένους κλισέ λόγους, ίσως να αναφωνούσαμε «girl power». Έτσι όπως πήγε περίμενα την Τασώ Καββαδία να βγει από τη γωνία και να αγανακτήσει στο γιό “είναι μια πουτ@να”! Ίσως αν η Ani εγγραφόταν σε μια κολλεκτίβα υποστήριξης των σεξαργατριών ακόμα καλύτερα. Τώρα όμως μείναμε λίγο με την γεύση μετέωρη. Πολύ λίγο, πολύ αργά.
Η ταξική διάσταση τελικά είναι αυτό που διασώζει τον κινηματογραφικό κορμό της Anora, αναδεικνύοντας τον κωλοπαιδισμό του Ιβάν που δεν είναι ότι ερωτεύτηκε και μετουσιώθηκε σε έναν γενναίο νέο άντρα, αλλά εξακολουθεί να φέρεται σαν το σκυλάκι καναπέ των πανίσχυρων και πάμπλουτων ολιγαρχών γονιών του. Γονιών που με την ισχύ των χρημάτων τους επιβάλλουν στην κατώτερη κοινωνικά (όχι όμως σε μυαλό ή τσαγανό) Ani την θέλησή τους. Μάλιστα το κάνουν με έναν τρόπο ήδη τελείως πλουτοκρατικό, σαν να παρακολουθούμε καρικατούρα, αυτή του Γιάγκου Δράκου από την Λάμψη, προσθέτοντας μηδενικά στην προσφορά που κάνουν στην Ani για να δεχτεί την ακύρωση του γάμου. Κι αυτή τι να κάνει; Δέχεται με τα πολλά. Τελικά είναι η χρήση των ανθρώπων, η αντικειμενοποίηση ανεξαρτήτως του φύλου (γιατί κι ο Ρώσος δευτεραγωνιστής μπράβος αντικειμενοποιείται κι οι υπόλοιποι) που προβάλλει ως ο πυρήνας της ταινίας. Κι αυτό είναι επώδυνο και εν τέλει σπαρακτικό, σαν να σου χειρουργούν εκτός σου την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, όπως αποκαλύπτει η καλύτερη σκηνή της ταινίας: η κυριολεκτικώς τελευταία.
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Συμφωνώ με την ανάλυση (αν και δεν θα την έλεγα μέτρια -για μένα ο όρος παραπέμπει στην μετριότητα- αλλά απολύτως συνηθισμένη, ψιλοσυμπαθητική ταινία).
Οι φεμινιστικές αρετές της θα πρέπει να βρίσκονται κρυμμένες σε μεγάλο βάθος, ίσως γι ‘ αυτό δεν τις εντοπίσαμε.
Πολύ σωστή και η ανάδειξη της ταξικής διάστασης της ταινίας, όπου παρουσιάζεται με τον καλύτερο τρόπο πώς οι πλούσιοι (όχι απαραίτητα οι μαφιόζοι ολιγάρχες αυταρχικών καθεστώτων) βλέπουν και χρησιμοποιούν τους άλλους ως απλά αντικείμενα μιας χρήσεως.
Καλές ερμηνείες, με καλύτερη εκείνη της πρωταγωνίστριας.
Θα μπορούσαν σίγουρα να είχαν κοπεί 20 λεπτά.
Αυτό που με ενθουσίασε περισσότερο στην ταινία είναι ο τρόπος που αποτυπώνει το λεγόμενο love bombing – μια τακτική που χρησιμοποιούν πολλοί κακοποιητικοί άνθρωποι. Στην αρχή, σε παρασύρει με μια ιδανική, παραμυθένια εικόνα, μόνο για να αποκαλυφθεί αργότερα το αληθινό του πρόσωπο. Η στιγμή που αντιλαμβάνεσαι πόσο άθλιος χαρακτήρας είναι και πώς βλέπει τη γυναίκα απλώς ως αντικείμενο είναι συγκλονιστική. Αυτό το κομμάτι της ταινίας είναι ιδιαίτερα δυνατό, γιατί μπορεί να αγγίξει πολλούς ανθρώπους που έχουν βιώσει κάτι αντίστοιχο—ανεξάρτητα από το αν είναι πλούσιοι Ρώσοι ή αν δουλεύουν σε στριπτιζάδικο. Είναι τρομακτικά εύκολο να πιστέψεις το παραμύθι όταν το έχεις… Διαβάστε περισσότερα »
Kαταπληκτική ταινία. Ηθοποιοί, ρυθμός, αiσθητική, σκηνοθεσία τοπ. 8/10 θα έβαζα στο imdb. Δεν ήταν υποχρεωμένος ο Μπέικερ να δείξει την αμφισβήτηση της 20+ Ανι για το σύστημα. Αν ήταν 30-35 ίσως – είναι ακόμα φρέσκια στη δουλειά και ορεξάτη, θεωρεί ακόμα ότι αυτό είναι το εύκολο χρήμα με μόνιμη ζήτηση. Εχει ορίζοντα ακόμα, κουράγια και διατηρεί την ελπίδα ότι αν δεν είναι ο εργοδότης εντάξει, θα βρει άλλον. Επίσης το να εμφανίζεται ο λεφτάς από το πουθενά που να σε λούζει σαμπάνια και να σε βολτάρει με το λιαρ τζετ είναι αρκετά επιχειρήματα για να δεχτεί να παντρευτεί τον -νόστιμο… Διαβάστε περισσότερα »
Φεμινιστική δεν είναι, αλλά γιατί θα έπρεπε να είναι;
Μου μεταφέρθηκε ότι ρωτήθηκε από αναγνώστριες.
Α, οκ ευχαριστώ για την απάντηση.