Δεν είναι νεκρά, απλώς κοιμούνται-όχι ότι έχει διαφορά

Διάβασα αυτό το συγκλονιστικό ρεπορτάζ για τα παιδιά στη Σουηδία που προέρχονται από επικίνδυνες χώρες και είναι τόσο κουρασμένα από την άκαρπη αναζήτηση ασύλου, που απλά παραιτούνται.

Παραιτούνται, δηλαδή ξαπλώνουν, κοιμούνται και δεν ξυπνάνε. Παραιτούνται από τη ζωή, από την δαπάνη κινητικής ενέργειας, μένουν ναρκωμένα ακόμα και χρόνια με σωληνάκια για τροφή και -όσα είναι πιο τυχερά- με γονείς πάνω από το κεφάλι τους να φροντίζουν τα τραύματα κατάκλισης και την αποφυγή ατροφίας των μυών τους.

Η ιστορία δεν μας είναι άγνωστη, έχουμε ξαναδιαβάσει στην Ελλάδα για την κατάσταση που επικρατεί στη Μόρια, αλλά και για παρόμοια περιστατικά στους προσφυγικούς οικισμούς της Λέσβου.

Τα παιδιά αυτά, ηλικίας 7 εως 19 ετών, λένε οι ειδικοί, πέφτουν για ύπνο και αρχίζουν και ξυπνούν όταν οι γονείς τους τους λένε πως είναι ασφαλή και πως δεν χρειάζεται να επιστρέψουν στη χώρα τους.

Θυμάμαι να διαβάζω για την Lαleh, ένα 8χρονο Αφγανό κορίτσι που, στις αρχές της χρονιάς,  τραυματίστηκε τόσο από τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης στη Μόρια, που σταμάτησε να μιλάει. Ύστερα σταμάτησε να στέκεται και στη συνέχεια περνούσε τις μέρες της ξαπλωμένη, με τα μάτια κλειστά, μέχρι να μεταφερθεί στην ψυχιατρική κλινική της Λέσβου- όχι αυτή για την οποία έχουμε διαβάσει ερωτήματα που έχουν τεθεί προς τη Βουλή για την έλλειψη υποδομής, ψυχιάτρων, προσωπικού και συνθηκών υγιεινής. Την άλλη, αυτή που στελεχώνεται από τους Γιατρούς χωρίς Σύνορα.

Τον Οκτώβρη του 19’ κυκλοφόρησε, επίσης, από την νευρολόγο Jules Montague, στο πλαίσιο ρεπορτάζ της Guardian, η ιστορία της μικρής 9χρονης Ayesha που ζούσε στη Μόρια και τότε είχε να ανοίξει τα μάτια της δυο ολόκληρες εβδομάδες.

Επειδή έχουμε συνηθίσει να ζούμε σε ένα πολιτισμικό πλαίσιο στο οποίο η βία ταυτίζεται με την ενέργεια και την εμφανή, ορατή ένταση, αυτά τα παιδιά που κοιμούνται μήνες ή χρόνια με τρομακτική γαλήνη μοιάζουν πολύ μακριά από αυτό που θα ονομάζαμε βία.

Τα ρεπορτάζ με τα παιδιά που πέφτουν σε λήθαργο για να αποφύγουν τη ζωή, με έκαναν να συνειδητοποιήσω ότι υπάρχει μια μορφή βίας που δεν σε υπερτονίζει, δεν σε μάχεται και κυρίως, δεν περιλαμβάνει καμία προσπάθεια.

Μια μορφή βίας για την οποία μιλάμε πολύ στα νομικά- λέμε για εγκλήματα παράλειψης, έλλειψη ενέργειας και ανοχή της- αλλά τα κοινωνικά, αντιληπτικά αντανακλαστικά που βοηθούν τη διάγνωσή της είναι τραγικά.  

Αυτή η μορφή βίας βρίσκεται παντού. Στην απενεργοποίηση των δικαιωμάτων, στη συγκάλυψη καλλιτεχνικών διευθυντών και άλλων ύποπτων για σεξουαλικά αδικήματα, στην άρνηση λήψης οποιασδήποτε ευθύνης εκ μέρους υπουργών, στην απενεργοποίηση της κυβερνητικά ανέγγιχτης ενημέρωσης :

Σύμφωνα με τα δεδομένα του Ευρωκοινοβουλίου, η Ελλάδα βρίσκεται στην 24η θέση (από τις 27 της ΕΕ) ως προς την ελευθερία του τύπου για το 2020. Κατατάσσεται στην κατηγορία «προβληματική» μαζί με τη Ρουμανία, την Κροατία, την Πολωνία (που βρίσκονται σε υψηλότερη θέση), τη Μάλτα και την Ουγγαρία.

Αν καταφέρουμε να βρούμε τρόπο να μιλήσουμε για αυτού του είδους τη βία, τη βία που σε βλάπτει στεγνώνοντας τα κοινωνικά αντανακλαστικά σου και καθιστώντας σε εξαίρεση στην ύπαρξη, ίσως να μπορέσουμε να μιλήσουμε επιτέλους για μορφές βίας που δεν είχαμε τα γλωσσικά εργαλεία να εκφράσουμε.

Ίσως καταφέρουμε να μιλήσουμε, για παράδειγμα, για τη βία της πατριαρχίας που δεν γράφει αλλά σβήνει την αξία από τις γυναίκες, που τις καθιστά κοινωνικά ανενεργές απλά αδιαφορώντας για τις επιθυμίες και την αυτουσιότητα της ύπαρξής τους.

Ίσως να καταφέρουμε να μιλήσουμε για τη βία ως σιωπή και συγκάλυψη σε περιστατικά παρενόχλησης, τη βία που σε καθιστά, με απλή παράλειψη συμμετοχής σε δικαιώματα, ανθρωπίνως ανάξιο.

Η ορατότητα συμπλέκεται στην πορεία της κατάκτησής της με την αποδοχή. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι το silent treatment θεωρείται κακοποίηση και ότι οι αρχαίοι προτιμούσαν σε ορισμένες περιπτώσεις τον θάνατο ως τιμωρία αντί του εξοστρακισμού από την κοινωνία τους. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι το ghosting και οι φίλοι που μας ξέκοψαν μας πικραίνουν ανεπανάληπτα γιατί το συνανήκειν είναι η πιο σημαντική συνθήκη της ανθρώπινης ύπαρξης.   

Η ζωή εδώ και έναν χρόνο μοιάζει απενεργοποιημένη. Η καραντίνα ίσως είναι ένα εργαλειακό προτέρημα που θα μας βοηθήσει να μιλήσουμε για τη μορφή της βίας που εντοπίζεται σε κάποιες μορφές ακινησίας. Για τη βία που πρώτα σε αγνοεί για να σε καταστήσει, ύστερα, αφαίρεση. Μια βία πολύ ήσυχη, ολοκληρωτικά άλεκτη και κατατονική. Που μοιάζει πολύ με γαλήνιο ύπνο.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News