Η καταιγιστική ομιλία της 16χρονης Σουηδής Greta Thunberg, στη Βρετανική Βουλή των Αντιπροσώπων. H νεαρή ακτιβίστρια ενάντια στην περιβαλλοντική καταστροφή είναι αξιοθαύμαστη για την πειθώ, την πεποίθηση και την δράση της. Κατέβασε εκατομμύρια μαθητές στους δρόμους να διαμαρτυρηθούν μαζί της. Ενέπνευσε διαδηλώσεις και αντιδράσεις όπως το Extinction Rebellion, που ακινητοποίησε το Λονδίνο για 10 ολόκληρες ημέρες. Ακούστε την να μιλάει, αλλά – κυρίως – ακούστε τι σας λέει.
«Το όνομα μου είναι Γκρέτα Τούνμπεργκ. Eίμαι 16 ετών. Είμαι από τη Σουηδία και μιλώ εξ ονόματος των μελλοντικών γενεών.
Ξέρω ότι πολλοί από εσάς δεν θέλουν να μας ακούσουν- λέτε ότι είμαστε παιδιά. Συνεχίζουμε να επαναλαμβάνουμε το μήνυμα της επιστήμης για δράση.
Ανησυχείτε ότι χάνουμε πολύτιμο χρόνο μαθήματος, αλλά σας διαβεβαιώ ότι θα επιστρέψουμε στο σχολείο όταν θα αρχίσετε να ακούτε σοβαρά αυτά που λένε οι επιστήμονες για να διασφαλίσουμε το μέλλον μας. Ζητάμε πολλά;
Το 2030 θα είμαι 26 ετών. Η μικρή μου αδερφή Beata θα είναι 23. Όπως και τα παιδιά και τα εγγόνια σας. Αυτή είναι μια συναρπαστική ηλικία, μας έχουν πει. Έχεις όλη τη ζωή μπροστά σου. Όμως αμφιβάλλω αν θα είναι τόσο καλή για εμάς.
Ήμουν τυχερή που γεννήθηκα σε μια εποχή που με δίδαξε να ονειρεύομαι και να βάζω στόχους. Πώς μπορώ να γίνω ό,τι θελήσω. Μπορώ να ζήσω οπουδήποτε επιθυμώ. Άνθρωποι σαν εμένα έχουν ό,τι χρειάζονται και παραπάνω. Πράγματα που οι παππούδες μας δεν μπορούσαν καν να φανταστούν. Είχαμε ό,τι ονειρευόμασταν και τώρα δεν έχουμε τίποτα.
Τώρα πιθανότατα δεν έχουμε πια μέλλον. Το μέλλον αυτό πωλήθηκε ώστε ένας μικρός αριθμός ανθρώπων να μπορεί να κερδίζει δυσθεώρητα χρηματικά ποσά. Χρήματα που μας αρπάζανε κάθε φορά που μας έλεγαν, «ζεις μόνο μια φορά» και «ο ουρανός είναι το όριο».
Μας είπατε ψέματα. Μας δώσατε ψεύτικες ελπίδες. Μας είπατε ότι το μέλλον ανοίγεται μπροστά μας. Και το πιο λυπηρό είναι πως τα περισσότερα παιδιά δεν γνωρίζουν καν τι μέλλον τους περιμένει. Θα το καταλάβουμε όταν πια θα είναι πολύ αργά. Κι όμως είμαστε τυχεροί, γιατί αυτοί που θα επηρεαστούν περισσότερο υφίστανται ήδη της συνέπειες. Αλλά οι φωνές τους δεν ακούγονται.
Είναι ανοιχτό το μικρόφωνο μου; Ακούγομαι; Μπορείτε να με ακούσετε;
Περίπου το έτος 2030, 10 χρόνια, 252 ημέρες και 10 ώρες από τώρα θα αντιμετωπίσουμε μια μη αναστρέψιμη αλυσιδωτή αντίδραση, πέρα από τον ανθρώπινο έλεγχο που πιθανότατα θα οδηγήσει στο τέλος του πολιτισμού μας, έτσι όπως τον ξέρουμε. Αυτό πρόκειται να συμβεί, εκτός και αν έχουν ήδη πραγματοποιηθεί μόνιμες και πρωτοφανείς αλλαγές σε όλες τις πτυχές της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, τουλάχιστον κατά 50%.
Σημειώστε παρακαλώ, ότι αυτοί οι υπολογισμοί δεν βασίζονται στην υπόθεση ότι θα δημιουργηθούν εφευρέσεις που υποτίθεται ότι θα καθαρίζουν τις αστρονομικές ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα.
Επιπλέον, αυτοί οι υπολογισμοί δεν περιλαμβάνουν προβλέψεις απρόβλεπτα σημεία και ανατροπές όπως είναι οι αυξημένες εκπομπές μεθανίου στην ατμόσφαιρα. Ούτε όμως και από την πλευρά της δικαιοσύνης- ή της κλιματικής δικαιοσύνης- στη συμφωνία του Παρισιού, που είναι απολύτως απαραίτητη για να λειτουργήσει η κλιματική αλλαγή σε παγκόσμια κλίμακα, προβλέπονται οι ανατροπές.
Πρέπει να λάβουμε υπόψιν ότι μιλάμε για υπολογισμούς. Εκτιμήσεις. Αυτό σημαίνει πως αυτά τα «μη αναστρέψιμα σημεία» μπορεί να συμβούν λίγο αργότερα από το 2030. Ωστόσο μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι θα εμφανιστούν περίπου εκείνο το χρονικό διάστημα, επειδή αυτοί οι υπολογισμοί δεν είναι απόψεις ή ακραίες εικασίες.
Αυτές οι προβλέψεις υποστηρίζονται από επιστημονικά δεδομένα, τα οποία συνάπτουν όλα τα έθνη μέσω της IPCC.
Ακούσατε αυτό που σας είπα μόλις; Μήπως φταίνε τα αγγλικά μου; Είναι το μικρόφωνο ανοιχτό; Επειδή αρχίζω να αναρωτιέμαι.
Τους τελευταίους έξι μήνες ταξίδεψα σε όλη την Ευρώπη, άπειρες ώρες, αλλάζοντας τρένα, αυτοκίνητα και λεωφορεία, επαναλαμβάνοντας ξανά και ξανά αυτές τις λέξεις που σου αλλάζουν τη ζωή. Αλλά κανένας δεν έδειχνε να θέλει να το συζητήσει. Τίποτα δεν έχει αλλάξει. Στην πραγματικότητα οι εκπομπές εξακολουθούν να αυξάνονται.
Όταν ταξιδεύω για να μιλήσω σε διάφορες χώρες, μου προσφέρεται πάντα βοήθεια για να γράψω για τις συγκεκριμένες πολιτικές για το κλίμα σε συγκεκριμένες χώρες. Αυτό όμως δεν είναι απαραίτητο. Επειδή το πρόβλημα δεν είναι το ίδιο παντού. Και το βασικό πρόβλημα είναι ότι ουσιαστικά δεν γίνεται τίποτα για να σταματήσει -ή ακόμα και να επιβραδυνθεί- η κλιματική και οικολογική καταστροφή, παρ’όλες τις ωραίες λέξεις και υποσχέσεις.
Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ιδιαίτερη περίπτωση. Από το 1990, πέτυχε μείωση 37% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, σύμφωνα με το Global Carbon Project. Αυτό ακούγεται πολύ εντυπωσιακό. Ωστόσο οι αριθμοί αυτοί δεν περιλαμβάνουν τις εκπομπές από την αεροπορία, τη ναυτιλία, και όσες σχετίζονται με εισαγωγές και εξαγωγές. Εαν συμπεριληφθούν αυτοί οι αριθμοί, η μείωση είναι περίπου 10% από το 1990 -ή κατά μέσο όρο 0,4% ετησίως σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο Tyndall Manchester.
Και ο κύριος λόγος για τη μείωση αυτή δεν είναι συνέπεια της πολιτικής αλλά μια οδηγία της ΕΕ το 2001 που ανάγκασε το Ηνωμένο Βασίλειο να κλείσει τα παλιά, βρώμικα εργοστάσια παραγωγής άνθρακα και να τα αντικαταστήσει με λιγότερο βρώμικους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. Η μετάβαση από μια καταστροφική πηγή ενέργειας σε μια ελαφρώς λιγότερο καταστροφική, σίγουρα θα οδηγήσει σε μείωση των εκπομπών.
Παρ’όλαυτα η πιο επικίνδυνη παρανόηση σχετικά με την κλιματική καταστροφή είναι πως πρέπει να «μειώσουμε» τις εκπομπές ρύπων. Αυτό από μόνο του δεν είναι αρκετό. Οι εκπομπές πρέπει να σταματήσουν αν θέλουμε να παραμείνουμε κάτω από το 1,5-2 C θέρμανσης. Η «μείωση των ρύπων» είναι μεν απαραίτητη αλλά είναι μόνο η αρχή μιας ταχείας διαδικασίας προς την αλλαγή μέσα σε λίγες δεκαετίες.
Το γεγονός ότι μιλάμε για μείωση και όχι για τερματισμό των ρύπων ενισχύει τις κυρίαρχες δυνάμεις. Η ενεργός υποστήριξη του Ηνωμένου Βασιλείου για νέα εκμετάλλευση ορυκτών καυσίμων- για παράδειγμα, η βρετανική βιομηχανία παραγωγής φυσικού αερίου, η επέκταση των πετρελαίων της Βόρειας Θάλασσας, η επέκταση των αεροδρομίων καθώς και η άδεια κατασκευής ενός ολοκαίνουργιου ανθρακωρυχείου- ξεπερνάει κάθε λογική.
Αυτή η συνεχιζόμενη ανεύθυνη συμπεριφορά αναμφισβήτητα θα μείνει στην ιστορία ως μια από τις μεγαλύτερες αποτυχίες της ανθρωπότητας.
Οι άνθρωποι γύρω μου, μου λένε πως πρέπει να είμαστε υπερήφανοι για τον εαυτό μας και για αυτά που έχουμε καταφέρει. Αλλά το μόνο που πρέπει να εξετάσουμε είναι η καμπύλη των εκπομπών. Λυπάμαι αλλά εξακολουθεί να αυξάνεται.
Κάθε φορά που παίρνουμε μια απόφαση πρέπει να εξετάζουμε πως αυτό θα επηρεάσει την καμπύλη. Πρέπει να σταματήσουμε να μετράμε τον πλούτο και την επιτυχία στο γράφημα που δείχνει την οικονομική ανάπτυξη αλλά στην καμπύλη που δείχνει τις εκπομπές αερίων. Δεν πρέπει πλέον να ρωτάμε αν «έχουμε αρκετά χρήματα για να τα καταφέρουμε;» αλλά αν «ο προϋπολογισμός του άνθρακα που διαθέτουμε είναι αρκετός για να τα καταφέρουμε». Αυτό θα πρέπει να γίνει το νέο μας νόμισμα.
Πολλοί πιστεύουν ότι δεν υπάρχουν λύσεις για την κλιματική αλλαγή. Πώς λύνετε η μεγαλύτερη κρίση που αντιμετώπισε ποτέ η ανθρωπότητα; Πώς σταματάμε έναν «πόλεμο»; Πώς βρίσκεις τρόπο να πας στο φεγγάρι; Πώς ανακαλύπτεις νέες εφευρέσεις;
Η κλιματική καταστροφή είναι ταυτόχρονα το πιο εύκολο και δύσκολο ζήτημα που έχουμε αντιμετωπίσει ποτέ. Εύκολο, γιατί γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε. Να σταματήσουμε τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου. Δύσκολο, διότι η τρέχουσα οικονομία εξακολουθεί να εξαρτάται απόλυτα από την καύση ορυκτών καυσίμων και ως εκ τούτου, την καταστροφή οικοσυστημάτων προκειμένου να δημιουργηθεί αειφόρος οικονομική ανάπτυξη.
«Πώς ακριβώς λύνουμε το πρόβλημα;» μας ρωτάνε οι μαθητές που κινητοποιούνται για το κλίμα.
Και απαντάμε: «Κανείς δεν γνωρίζει σίγουρα. Αλλά πρέπει να σταματήσουμε να καίμε ορυκτά καύσιμα, να προστατέψουμε τη φύση και πολλά άλλα πράγματα που μάλλον δεν έχουμε καταλάβει ακόμα».
Και απαντάτε: «Αυτό δεν είναι απάντηση!».
Και απαντάμε ξανά: «Πρέπει να αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε τη κρίση σαν κρίση- ακόμα και αν δεν έχουμε όλες τις λύσεις»
«Ούτε αυτό είναι απάντηση» λέτε.
Αρχίζουμε να μιλάμε για την κυκλική οικονομία, την οικολογική αποκατάσταση, και την ανάγκη για ουσιαστική αλλαγή. Αλλά δεν καταλαβαίνεται για ποια πράγματα μιλάμε.
Λέμε πως όλες αυτές οι απαιτούμενες λύσεις δεν είναι γνωστές σε κανένα, επομένως πρέπει να ενωθούμε και μαζί με την επιστήμη να τις ανακαλύψουμε. Δεν το ακούτε όμως αυτό. Επειδή αυτές είναι λύσεις για μια κρίση που δεν καταλαβαίνετε πλήρως. Ή δεν θέλετε να καταλάβετε.
Δεν ακούτε την επιστήμη επειδή ενδιαφέρεστε μόνο για απαντήσεις που θα σας επιτρέπουν να συνεχίσετε όπως πριν. Όπως τώρα. Αυτές οι απαντήσεις δεν υπάρχουν. Επειδή δεν ενεργήσατε εγκαίρως.
Πρέπει όμως να αρχίζουμε να βάζουμε τα θεμέλια χωρίς να ξέρουμε πως θα χτίσουμε το ταβάνι. Πρέπει απλά να βρούμε ένα τρόπο. Τη στιγμή που αποφασίζουμε να εκπληρώσουμε κάτι, μπορούμε να κάνουμε οτιδήποτε. Και είμαι σίγουρη ότι από τη στιγμή που θα αρχίσουμε να συμπεριφερόμαστε σαν να βρισκόμαστε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, μπορούμε να αποφύγουμε την οικολογική καταστροφή. Ως άνθρωποι είμαστε προσαρμόσιμοι. Μπορούμε ακόμα να διορθώσουμε την κατάσταση. Πρέπει να ξεκινήσουμε σήμερα. Δεν έχουμε άλλες δικαιολογίες.
Εμείς, τα παιδιά, δεν θυσιάζουμε την εκπαίδευση και την παιδική μας ηλικία για να μας πείτε εσείς τι πιστεύετε ότι είναι πολιτικά δυνατό στην κοινωνία που έχετε δημιουργήσει. Δεν βγήκαμε στους δρόμους για μας φωτογραφίζετε και να λέτε πόσο θαυμάζετε αυτό που κάνουμε.
Εμείς τα παιδιά το κάνουμε αυτό για να ξυπνήσουν οι ενήλικες. Για να αρχίσετε να ενεργείτε όπως θα κάνετε σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, αφήνοντας πίσω τις διαφορές σας. Το κάνουμε αυτό γιατί θέλουμε τις ελπίδες και τα όνειρα μας πίσω.
Ελπίζω ότι το μικρόφωνο μου είναι ανοιχτό και να με ακούσατε όλοι.
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
