Α, μπα approved: αν ψάχνετε καλό stand up διαβάστε αυτό

Γράφει η Λιάνα Μεσάικου,συγγραφέας – ηθοποιός, που ζει στο Λος Άντζελες. Μετακόμισε στην Αμερική το 2017, όταν έλαβε υποτροφία για να κάνει μεταπτυχιακό στο Σενάριο στο πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Riverside (UCR). Τελευταία άρχισε να ασχολείται περισσότερο με την πολιτική σάτιρα και την κωμωδία, παρακολουθώντας σεμινάρια σε σχολές όπως The Groundlings, Second City κ.α. Το 2019 έγραψε και πρωταγωνίστησε στο πρώτο της one-woman show “Fifty Shades of Melania”.

Τετάρτη βράδυ, βάζω ένα ποτηράκι κρασί και λέω στον αλγόριθμο του Νέτφλιξ, «Αλγόριθμε, έχω όρεξη να δω stand-up, δείξε μου προτάσεις, σε παρακαλώ» και τσουπ ο αλγόριθμος μου εμφανίζεις 36 προτάσεις, εκ των οποίων μόνο οι δύο έχουν γυναίκες κωμικούς! «Δεν μας τα λέει καλά ο αλγόριθμος», σκέφτηκα. Με τι κριτήρια εμφανίζει όλους αυτούς τους άντρες, μέσα στους οποίους ο Louis C.K., που έκανε κατάχρηση της εξουσίας του και παρενόχλησε σεξουαλικά δεκάδες γυναίκες, κι ο Chris D’Elia, που δύο μήνες πριν κατηγορήθηκε ότι στοχοποιούσε ανήλικες ή πολύ νεαρές γυναίκες με μερικές από τις μαρτυρίες να μιλούν μέχρι και για βιασμό; Και, τέλος πάντων, αφού παρακολουθούν που παρακολουθούν ό,τι κάνω στο ίντερνετ, δεν μπορούν τουλάχιστον να αξιοποιήσουν τις πληροφορίες για να μου προτείνουν stand-up που θα μου αρέσει;

Πέρα από την πλάκα, όποτε ψάχνω να δω stand-up είτε στην HBO είτε στο Comedy Central είτε στο Amazon είτε live σε μπαρ προ κορονοϊού, είναι απογοητευτική η αναλογία αντρών vs. γυναικών κωμικών επί σκηνής. Ιδίως όταν κινούμαι σε χώρους μαθημάτων και σεμιναρίων κωμωδίας (σκετς κι αυτοσχεδιασμού) και βλέπω από πρώτο χέρι πόσες απίθανες γυναίκες υπάρχουν, που όμως δεν τους δίνεται σκηνικός χώρος και χρόνος όσο απλόχερα δίνεται σε άντρες.

Πολλοί, δυστυχώς, αυτό το δικαιολογούν με το κοινό. Που δεν γελάει το ίδιο εύκολα σε σόου γυναικών. Πολλοί αισθάνονται άβολα να ακούν μια γυναίκα στη σκηνή να μιλάει για την σεξουαλικότητά της, ενώ ξεκαρδίζονται όταν το κάνει άντρας, ενώ άλλοι θέλουν να αποφύγουν μια κοινωνική διάλεξη περί φεμινισμού και ισότητας μέσω κωμωδίας. Γι’ αυτό και είναι πολύ πιο δύσκολο να βρεις την φωνή σου και να καθιερωθείς στον χώρο ως γυναίκα κωμικός. Παλαιότερα, ειδικά, οι περισσότερες αναγκάζονταν να παίξουν με τους αντρικούς κανόνες για να γίνουν αποδεκτές από το “κλαμπ” (κάτι πολύ εμφανές στο είδος των επικρατούμενων αστείων), αφού θα έπρεπε να έχεις φίλους άντρες κωμικούς που θα σε έπαιρναν μαζί τους στην περιοδεία ή θα σε σύστηναν σε μαγαζιά.

Ευτυχώς, τα τελευταία χρόνια τα πράγματα έχουν αλλάξει. Και πολλές γυναίκες πλέον κάνουν απαστράπτουσα καριέρα στον χώρο της κωμωδίας, έτσι ώστε το κλασικό ερώτημα: «Μα είναι οι γυναίκες όσο αστείοι είναι οι άντρες;» να απαντηθεί μια και καλή: «Όχι, είναι πολύ πιο αστείες».

Δεν ξέρω πώς είναι ο αλγόριθμος του Νέτφλιξ όταν αναζητάτε stand-up στην Ελλάδα, αλλά σας παραθέτω (σε τυχαία σειρά) πέντε παραστάσεις που, προσωπικά, έχω αγαπήσει:

1. Katherine Ryan “Glitter Room” (Δωμάτιο με Γκλίτερ)

Η Katherine Ryan είναι Καναδή κωμικός που ζει στο Λονδίνο. Ακόμα κι αν παρακολουθήσεις βίντεο από παλαιότερες παραστάσεις της, πάντοτε έκανε σχεδόν παρακινδυνευμένο χιούμορ και πειραματιζόταν με το πού είναι το όριο που δεν πρέπει να περνάμε ως κωμικοί. Θεωρώ ότι έχει ωριμάσει πολύ τα τελευταία χρόνια κι έχει βρει την φωνή της, ειδικά από τότε που άρχισε να μιλάει για την εμπειρία της να μεγαλώνει την κόρη της μόνη ως single mom. Το «Δωμάτιο με Γκλίτερ» μαγνητοσκοπήθηκε στο Λος Άντζελες, κίνηση που από μόνη της αποτελεί ρίσκο κι ένδειξη τόλμης, γιατί οι Αμερικανοί δεν είναι και οι πιο δεκτικοί σε ξένους που κριτικάρουν την κουλτούρα τους (όπως π.χ. το πεντάλεπτο που σατιρίζει ένα τραγούδι του λατρεμένου εδώ μιούζικαλ “Hamilton” — σαν να ήρθε ας πούμε ένας ξένος στην Ελλάδα και, ξαφνικά, σατίριζε ένα τραγούδι απ’ την “Λιλιπούπολη” π.χ. — όχι από άποψη περιεχομένου, αλλά ως συμβολική κίνηση του να σατιρίσεις κάτι που θεωρείται πλέον “εθνικός θησαυρός”). Ξέροντας την κοινότητα του Α,μπα, μπορώ να πω ότι – πέρα από δυο-τρία αστεία που μπορεί να σας τσιτώσουν – στην παράσταση αυτή θα βρείτε να θίγονται πολλά από τα θέματα που συζητάμε εδώ κι ελπίζω να διασκεδάσετε και να περάσετε όμορφα. Έξτρα μπόνους: και ναι, υπάρχει κι ένα τρίλεπτο αφιερωμένο στις Καρντάσιαν!

2. Hannah Gadsby “Nanette” (Νανέτ)

Η Αυστραλή Hannah Gadsby μιλάει για την εμπειρία της μεγαλώνοντας γκέι στην Τασμανία σε μία περίοδο που η ομοφυλοφιλία ήταν ποινικοποιημένη. Αλλά, κυρίως, μιλάει για την τέχνη της κωμωδίας σε σχέση με περιθωριοποιημένες ομάδας, όπως η κοινότητα της LGBTQ. Αναλύει πώς ο αυτοσαρκασμός μπορεί εν τέλει να αποβεί καταστροφικός και ξαναγράφει τους κανόνες του stand-up. Άπειρα άρθρα γράφτηκαν γι’ αυτήν την παράσταση που άλλοι χαρακτήρισαν ως μανιφέστο ή διάλεξη ή σεμινάριο. Μπορεί να υπάρχουν μεγάλα διαστήματα κατά τα οποία δεν γελάς και παρακολουθείς με σφιγμένο το στομάχι, αλλά για μένα αυτό επιβεβαιώνει αυτό που πάντοτε πίστευα: ότι η κωμωδία γεννιέται για να ξορκίσει τον πόνο. Έξτρα μπόνους: ένα μίνι μάστερκλας στην ιστορίας της τέχνης.

3. Aziz Ansari “Right Now” (Εδώ και Τώρα)

Μετά την #metoo ιστορία του Aziz Ansari (που ήταν ίσως αυτή με την οποία ταυτίστηκαν οι περισσότερες γυναίκες, γιατί δεν έδειχνε predatory behavior: συστηματική και συνειδητή στοχοποίηση, αλλά παντελή άγνοια του τι σημαίνει συναίνεση από ένα, κατά τ’ άλλα, καλό παιδί) είχα μια αγωνία να δω πώς εξελίχθηκε ο ίδιος ως κωμικός και ως άνθρωπος, και τολμώ να πω πως αυτή του η παράσταση (την οποία είδα ήδη τρεις φορές) μου δίνει ελπίδα. Ο Aziz είναι πιο ώριμος από ποτέ, έχει αλλάξει ακόμα και το στυλ της ερμηνείας του και τολμά να θίξει με αιχμηρό τρόπο τα πιο «τζιζ» ζητήματα των καιρών μας. Μάλιστα, κατορθώνει κάτι που δεν τολμούν πολλοί κωμικοί: να βάλει και το κοινό στο παιχνίδι, με τρόπο όμως που να το φέρει προ των ευθυνών του δείχνοντάς του την συνενοχή του.

4. Taylor Tomlinson “Quarter-life crisis” (Η Κρίση των 25 και κάτι)

Όποτε διαβάζω ερωτήσεις και σχόλια ή συνεντεύξεις και προσωπικά ποστ από την νεολαία της κοινότητας του Α,μπα, μαλακώνει η καρδιά μου και γεμίζει ελπίδα. Αυτή η πρόταση είναι κυρίως για την millennial γενιά των αναγνωστριών/αναγνωστών (αλλά όχι μόνο). Η Taylor Tomlinson στα 25 της έχει γράψει μία ξεκαρδιστική παράσταση (που, ως κωμικός, μπορώ να δω πόση δουλειά έχει πέσει από πίσω) κι ανεβάζει κατά πολύ τον πήχη των προσδοκιών μας για όλα όσα περιμένουμε να δούμε απ’ την Taylor στο μέλλον.

5. Hasan Minhaj “Homecoming King” (Ο Βασιλιάς του Χορού)

Τον Hasan Minhaj τον είχα αγαπήσει απ’ την εποχή που ήταν στο Daily Show και πολύ στενοχωρέθηκα όταν ανακοινώθηκε πως η εκπομπή του “Patriot Act” δεν θα συνεχίσει στο Νέτφλιξ. Δεν ξέρω γιατί μου πήρε τρία χρόνια να δω το stand-up του, αλλά έτσι ήρθε σχεδόν ως δώρο σε ένα τόσο φορτισμένο καλοκαίρι, όπως το φετινό. Ο Hasan μιλάει για το πώς είναι να μεγαλώνεις στις ΗΠΑ ως μετανάστης (και δη ως μουσουλμάνος και μη λευκός μετανάστης σε μια ισλαμοφοβική και ρατσιστική χώρα), και αυτή του η παράσταση με έκανε να τον αγαπήσω ακόμα περισσότερο. Το χιούμορ του είναι ευφυέστατο, η ερμηνεία του λατρεμένη, ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές που με έκανε να γελάσω δυνατά και ν’ αρχίσω να χειροκροτάω μόνη μου μες στο σαλόνι μου.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News