«Ήθελα να ‘ξερα πως βρέθηκες εσύ να διαβάζεις για αυτή τη γυναίκα» μου λέει η αδερφή μου, όταν της περιγράφω τη λατρεία της Μαλβίνας με το Χριστοδουλόπουλο. Αμέσως συνειδητοποιώ πως έχει δίκιο που απορεί, και η αλήθεια είναι πως δεν έψαξα για να τη βρω. Εκείνη με βρήκε. Χρόνια τώρα πέφτω πάνω σε αυτό το βιβλίο με τον αινιγματικό τίτλο, και χρόνια τώρα το αντιμετώπιζα με «ενδιαφέρον φαίνεται, αλλά δεν είμαι τώρα να σκοτίζομαι με έρωτες», «κάποια στιγμή να θυμηθώ να το διαβάσω», «ποιός έχει τώρα όρεξη για περαιτέρω ανάλυση του έρωτα, λες και δε μας καίει ήδη αρκετά τον εγκέφαλο». Και όπως όλα προμήνυαν, κατέληξα να καταπιαστώ με αυτό σχεδόν τυχαία, μια μέρα που ο έρωτας δε θα μπορούσε να με απασχολεί λιγότερο. Ή τουλάχιστον έτσι νόμιζα.
«Έρωτας και άλλες πολεμικές τέχνες» γιατί για την Μαλβίνα ο έρωτας ήταν μια μάχη που δινόταν σώμα με σώμα μέχρι τελικής «αφαίμαξης» του άλλου. Τα συνειδητά κίνητρα αθώα, τα ασυνείδητα αν όχι δόλια, τουλάχιστον παρεξηγημένα. Η χειμαρρώδης γόησσα, ανήκει στους ανθρώπους που έχουν ανάγκη να είναι ερωτευμένοι για να είναι ζωντανοί. Ερωτευμένοι με τη ζωή, με τη δουλειά τους, με ιδέες, με την τέχνη, με τον κόσμο, με τον εαυτό τους, με τον άλλο.
Η ιστορία όμως μας έχει διδάξει πως, ως επί το πλείστον, οι άνθρωποι που υποβάλλονται και γουστάρουν αυτή την ιλιγγιώδη κούρσα με σπασμένα φρένα που λέγεται έρωτας, ωθούνται από ένα ακλόνητο κίνητρο. Και τι άλλο είναι συνήθως αυτό το κίνητρο από ένα αδηφάγο τραύμα;
Η αγαπητή κατά τα άλλα Μαλβίνα, αφιερώνει ανά τα χρόνια συγγραφής της σελίδες όπου κατηγοριοποιεί και υποβαθμίζει, έως και ακυρώνει, χιλιάδες γυναίκες που δεν της μοιάζουν (ταγμένες νοικοκυρές, παντρεμένες με πλούσιους, ακόμα και ξανθιές -ναι, απλά ξανθιές), βασισμένη σε κοινωνικές αλλά και προσωπικές της προκαταλήψεις, οι οποίες όπως έμμεσα αποκαλύπτει είναι οι ίδιες που έχουν καθορίσει τη διαμόρφωση τη δίκη της.
Βεβαίως και προϋποθέτει και ένα συγκεκριμένο χαρακτήρα ανθρώπου, που καθόλου άσχετος δεν είναι όμως από το σκοτάδι του. Δεν έχω σκοπό παρ’ όλα αυτά να μπω πιο βαθιά σε ψυχολογικά ύδατα, που μπορεί και να παρερμηνεύσω.
Αυτό που απασχολεί εμένα, ή μάλλον (ποιον κοροϊδεύω;) αυτό που σκέφτομαι ολημερίς και ολονυχτίς από όταν τελείωσα το βιβλίο, είναι η κάτι παραπάνω από απλή ανάγκη αυτής της γυναίκας να γεμίζει μέσα από τη συναισθηματική «ντόπα» του έρωτα, ένα κενό μέσα της που όσο και αν κατά περιόδους υπερχείλιζε, όλο κατάφερνε να αδειάζει.
Εισάγομαι στα γραπτά της και αναγνωρίζω μια γυναίκα γεμάτη αυτοπεποίθηση, πάθος για όσα και όσους πιστεύει, και θράσος. Χρήσιμο θράσος, από αυτό που σου εξασφαλίζει το σεβασμό. Αρχίζω να διαμορφώνω την εικόνα μιας απελευθερωμένης για την εποχή νέας που επιλέγει τον έρωτα από το συμβιβασμό και δείχνει να το διασκεδάζει. Συνεχίζω, και εγώ και εκείνη, και φτάνουμε να αναμετριόμαστε με κατάλοιπα του παρελθόντος της.
Οικογενειακές, φιλικές, συντροφικές σχέσεις. Και εδώ υπάρχει πολύ αγκάθι. Η Μαλβίνα περιγράφει τον εαυτό της ως ένα παιδί που δεν έχαιρε αποδοχής και επαρκούς στοργής και φροντίδας από τη μητέρα της, που την απέκτησε όντας και εκείνη παιδί στα 16 της χρόνια, ενώ βίωνε την εγκατάλειψη από τον πατέρα της. Στην ιστορία της ως ενήλικη περιγράφει σχέσεις και γάμους με ημερομηνία λήξης, που όμως έμοιαζαν να υπόσχονται την αιωνιότητα και να χαρακτηρίζονται από θυελλώδη αισθήματα.
Παραθέτω την παραπάνω σύνοψη, για να φτάσω στο εξής: Γνωρίζοντας πως κάθε μεγάλη ανάγκη, έρχεται μαζί με μεγάλες συνέπειες, είναι πέραν των δυνάμεων ενός ανθρώπου (ακόμα και όταν είναι η Μαλβίνα Κάραλη) να ξεφύγει από αυτού του είδους τη νομοτέλεια. Σφυρηλατούνται λοιπόν μέσα σε αυτό το κορίτσι, μοτίβα σκέψης και συμπεριφοράς σε ευθεία αναλογία με την ακόρεστη ανάγκη της να αγαπηθεί και, όπως πολύ συχνά ανέφερε, να «προστατευτεί».
Η Μαλβίνα, η διανοούμενη και το λαϊκό κορίτσι, η αρθρογράφος με τις χιλιάδες αναγνώστριες στις οποίες απευθύνεται με τρυφερότητα, διακατέχεται (δίχως να το συνειδητοποιεί) από το σύνδρομο του «Pick me Girl». Μην εξαγριωθείτε ακόμα, έχω επιχειρήματα. Η αγαπητή κατά τα άλλα Μαλβίνα, αφιερώνει ανά τα χρόνια συγγραφής της σελίδες όπου κατηγοριοποιεί και υποβαθμίζει, έως και ακυρώνει, χιλιάδες γυναίκες που δεν της μοιάζουν (ταγμένες νοικοκυρές, παντρεμένες με πλούσιους, ακόμα και ξανθιές -ναι, απλά ξανθιές), βασισμένη σε κοινωνικές αλλά και προσωπικές της προκαταλήψεις, οι οποίες όπως έμμεσα αποκαλύπτει είναι οι ίδιες που έχουν καθορίσει τη διαμόρφωση τη δίκη της.
Προσπαθεί όλη της τη ζωή να γίνει το αντίθετο από αυτό που θεωρεί αποκρουστικό για τους άνδρες, όχι απλά για να είναι επιθυμητή, αλλά ξεχωριστή. Και ως εκ τούτου, να αξίζει να επιλεχθεί από τον άνδρα. Αφιερώνεται ακόμα και στην ανάλυση μεθόδων και στρατηγικών εξουδετέρωσης πιθανών αντιζήλων, λες και ο άντρας είναι κάποιο τρόπαιο που οφείλει κάποια να αποδείξει ότι αξίζει, και για τον ίδιο λόγο να διεκδικήσει και να κατακτήσει. Για το να ξεκαθαρίσει ο εμπλεκόμενος άνδρας τις προθέσεις του και τη θέση του απέναντι στις δύο γυναίκες (που έχουν πολύ περισσότερους λόγους να μην τον θέλουν εκείνες, εφόσον είναι με το ένα πόδι στη μια και με το άλλο στην άλλη), ούτε λόγος.
Έχει κάποιο ιδιαίτερο ενδιαφέρον να παρατηρεί κανείς την αγάπη και το θαυμασμό της για τις γυναίκες που θεωρεί πως την καθρεφτίζουν και τις καθρεφτίζει, και τον ανταγωνισμό που αναζωπυρώνεται μέσα της σε κάθε νοερή σύγκριση με κάποια άλλη.
Προβληματική θα τολμούσα να χαρακτηρίσω επίσης και την τοποθέτησή της γύρω από τη «γυναικεία λογοτεχνία», η οποία φέρνει στην επιφάνεια ένα κύμα εσωτερικευμένου μισογυνισμού. Η αναλυόμενή μας λοιπόν, ξεσπαθώνει λέγοντας πως «Η λογοτεχνία αποτελεί, έτσι κι αλλιώς, αντρική υπόθεση». Για να στηρίξει τη θέση της επιλέγει να εστιάσει σε ένα είδος εκλαϊκευμένης αν θέλετε, ή εν πάση περίπτωσει πιο εμπορικής, συγγραφής που έχει μεγάλη ανταπόκριση στο τότε μέσο γυναικείο κοινό. Ορίζοντας αυτό ως αντιπροσωπευτικό της γυναικείας λογοτεχνίας και υπερτονίζοντας το χαμηλό του επίπεδο, αφού υπολείπεται επιμορφωτικής και πολιτιστικής συμβολής, ευτελίζει τόσο την κατηγορία όσο και το κοινό της καθώς, όπως υποστηρίζει, υπολείπεται των ίδιων προσόντων. Βασίζει όλο το λόγο και την επιχειρηματολογία της σε μια μεμονωμένη περίπτωση παρακάμπτοντας και αγνοώντας (εσκεμμένα;) ολόκληρες γενιές γυναικών συγγραφέων που επιτέλεσαν αριστουργηματικό έργο στη μυθιστοριογραφία ανά τον κόσμο. Το κεφάλαιο αυτό δε χρειάζεται να αναλύσω εγώ, αφού το διερεύνησε εκτενέστατα και το ανέπτυξε σχολαστικά η Virginia Woolf σε διάλεξή της στο Πανεπιστήμιο του Cambridge το 1928, η οποία εμπεριέχεται στο πολύ γνωστό βιβλίο «A room of one’s own», που κυκλοφόρησε ένα χρόνο αργότερα και κυκλοφορεί ακόμα και σήμερα. Είναι κάτι που από έναν τόσο καλλιεργημένο άνθρωπο όπως η Κάραλη θα περιμέναμε να λαμβάνει υπόψην. Την ίδια στιγμή μάλιστα που υπερασπίζεται αυτή την εκδοχή της πραγματικότητας ως μοναδική αλήθεια, αρνείται και την ύπαρξη άλλου είδους γυναικείου αναγνωστικού κοινού, ενώ διαχωρίζει τον εαυτό της από το «κοπάδι», αφού η ίδια έχει επενδύσει σε αναμφισβήτητου βαρύτητας αναγνώσματα καταξιωμένων ανδρών. Άρα, δεν είναι σαν τις άλλες. Άρα είναι ξεχωριστή. Πάλι.
Ψυχαναλύτρια δεν είμαι, αλλά ένα ναρκισσισμό τον διακρίνω.
Αντιλαμβάνομαι πως η άμυνά της να αντικρίσει αυτό το σημείο του χαρακτήρα της είναι τόσο ισχυρή, όσο βαθύ είναι και το τραύμα της. Άλλωστε, έχει χτίσει πάνω του μια ολόκληρη θεωρία στην οποία έχει βασίσει την αξία της (για να μην πω το ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα) ως σύντροφος, ερωμένη, σύζυγος. Η απόδειξη ότι ο εγκέφαλος έχει απίθανους τρόπους να μας προστατεύει.
Για αυτό λοιπόν, δε θυμώνω μαζί της. Απλά αφήνω κάποια πράγματα «να πέσουν κάτω», και με μια βαθιά ανάσα γυρίζω σελίδα…
Θα ήθελα πολύ να ήξερα τι θα έλεγε για όλα αυτά που έχω εκστομίσει για την πάρτη της. Αν θα τα αποδεχόταν ή αν θα με έβριζε. Ή αν θα τα αποδεχόταν βρίζοντάς με, γιατί τέτοια τύπισσα ήταν. Επειδή όμως δεν είναι εδώ να μου απαντήσει, και επειδή μόνο ένα πράγμα θα μου παραδεχόταν, δηλαδή το θάρρος να πω αυτό που πιστεύω με όποιο κόστος, αυτό κάνω. Δε θα συμφωνήσουμε ποτέ όλοι, και ευτυχώς (δημοκρατία έχουμε (;) παιδιά μου). Οπότε προχωράμε.
Υ.Γ. : Πάντα θα μας χωρίζουν πράγματα, για αυτό ας εστιάζουμε σε αυτά που μας ενώνουν. Μαλβίνα, σε ευχαριστούμε για το μοίρασμα. Ήσουν πολύτιμη. Όπως όλες.
ΑΠΟ ΤΗΝ – Ελένη Τσολάκου
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Επιτέλους! Κάποιος το είπε!