Οι νεκρές δεν ερωτεύονται

Αλόννησος, Φολέγανδρος, Αγία Βαρβάρα, Μακρινίτσα, Καλλιθέα, Μακρακώμη Φθιώτιδας. Υπάρχουν πολλά μέρη στην Ελλάδα που θα μπορούσαν να γίνουν σύμβολα για το πού μπορεί να φτάσει ένας “έρωτας”.

Ο έρωτας είναι το σημείο εκείνο στο υφαντό της κοινωνίας που πλέκεται με την κλωστή του ενστίκτου. Το ένστικτο είναι άλογο, ο έρωτας επίσης και στον έρωτα και τον πόλεμο όλα επιτρέπονται. Και ο έρωτας έχει κακιές στιγμές. Και ο έρωτας έχει “θόλωσα και την έσπρωξα”. Ο έρωτας έχει θάνατο. Πάει με θάνατο, κορυφώνεται ενίοτε μέσω αυτού. Αν είσαι τυχερή δεν το μαθαίνεις ποτέ. Αν είσαι τυχερή, μπορείς να συνεχίσεις να πιστεύεις στον έρωτα σαν αξία. Αν δεν είσαι, γίνεσαι silent evidence και η δική σου αφήγηση της ιστορίας δεν έχει σημασία.

Ως “silent evidence” o μαθηματικός Nassim Nicholas Taleb ορίζει την ιδέα ότι κάθε τραγωδία που ξέρουμε, γίνεται γνωστή από την αφήγηση όσων επέζησαν. Οι ιστορίες που μαθαίνουμε, οι ιστορίες μέσα από τις οποίες νοηματοδοτούμε λέξεις και αντιλαμβανόμαστε τραγωδίες, δεν είναι αυτό που πραγματικά συνέβη. Είναι η καλύτερη πλευρά της ιστορίας, την αφηγούνται αυτοί που γλίτωσαν. Οι ιστορίες όσων πέθαναν θα ήταν διαφορετικές αλλά δεν έχουμε πρόσβαση σ’αυτές ακριβώς γιατί πέθαναν. Αυτή την έλλειψη προσβασιμότητας σε ιστορικό υλικό είναι που ονομάζει “silent evidence”. Ως “silent evidence” βλέπω όλες τις γυναίκες που είναι τα αντικείμενα στην φράση “την σκότωσε γιατί την αγαπούσε”. Αν οι νεκρές ζούσαν, οι ιστορίες που θα είχαν ν’αφηγηθούν ενδέχεται ν’αλλαζαν το νόημα της λέξης “έρωτας”.

Το πρόβλημα είναι ότι ο έρωτας δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα. Είναι μια πελώρια, γιγάντια κοινωνική αξία. Είναι σύμβολο, είναι επιχείρημα, είναι αιτία, είναι έμπνευση, είναι η αρχή και το τέλος πολλών πολιτιστικών έργων που θεωρούνται σημαντικά, είναι επίκεντρο στη σκέψη μας, τη ζωή μας, την τέχνη μας. Είναι μια λέξη με εξουσία.

O ερωτας είναι αναντίρρητος.

Όταν για παράδειγμα ρωτάς κάποια γυναίκα “πώς κι άφησες τη ζωή σου και τους φίλους και τη δουλειά σου για να ζήσεις στη χώρα του συντρόφου σου” και σου απαντήσει “αφού ερωτεύτηκα” τελειώνει η συζήτηση. Όταν ρωτάς “γιατί άφησες τη δουλειά σου, αν χωρίσετε τι θα γίνει;” η απάντηση “είναι η σωστή επιλογή, είμαστε πολύ ερωτευμένοι και αγαπιόμαστε” δεν χωράει ανταπάντηση.

Ο έρωτας επιτρέπεται ως επιχείρημα όταν τελειώνει η λογική. Στο “ερωτεύτηκα” μια συζήτηση τελειώνει με κατανοητικά νοήματα κεφαλιού. Η κοινωνική μας ανοχή απέναντι στον έρωτα είναι τέτοια που έχουμε εντάξει στον γλωσσικό μας πολιτισμό την έννοια του “την σκότωσε γιατί την αγαπούσε” και στην εφηβεία μας βρίσκουμε συχνά εξαιρετικά ρομαντικό το ν’αγαπάς κάποιον μέχρι θανάτου, το να είσαι τόσο ερωτευμένη/ος που χωρίς το αντικείμενο του έρωτά σου αυτοκτονείς, βρίσκουμε ακόμη τον Βέρθερο και τον έρωτά του για τη Λότε που τον οδήγησε σε αυτοκτονία ηρωικό, γοητευόμαστε ακόμη από τον έρωτα του Φλορεντίνο για τη Φερμίνα κι ας σκιαγραφείται καθαρά σαν εμμονικός και κακοποιητικός, πιστεύουμε ακόμη στους “θυελλώδεις δεσμούς” που απ’το πάθος το παράφορο καταλήγουν σε ξύλο, σπασμένα ποτήρια, δημόσιους καυγάδες κι έπειτα λυτρωτικές ενώσεις γιατί χωρίς αυτά η σχέση είναι βαρετή, άνοστη, άνευρη.

Ο έρωτας είναι στην άκρη της γλώσσας του εγκλήματος. Στριφογυρίζει στα κεφάλια μας κάθε φορά που μια γυναικοκτονία βγαίνει στην επιφάνεια. Αν αγαπάς τόσο πολύ που φτάνεις στο φόνο, αγαπάς κάπως πιο πραγματικά, εκφεύγεις της περιοριστικής ανθρώπινης λογικής, αγαπάς τόσο πολύ που φτάνεις στο έγκλημα.

Το πρόβλημά μου δεν είναι ο έρωτας με την έννοια της έλξης, του ενδιαφέροντος, του σεξουαλικού πάθους. Το πρόβλημά μου είναι ο έρωτας ως μια ιδέα που είναι κοινώς αναγνωρισμένη ως δικαιολογητική αιτία κακοποίησης, εκβιασμού, απειλής, βιασμού, δολοφονίας. Το πρόβλημά μου είναι ότι αναγνωρίζουμε σ’αυτό το συναίσθημα τέτοια δύναμη που μπορεί πραγματικά να κολλήσει παντού και το να φέρεις αντίρρηση στην εξουσία της υποτιθέμενης αξίας του φαίνεται, απλώς, παράξενο. Ο έρωτας είναι από κείνα τα πράγματα που αν τ’αμφισβητήσεις είναι επειδή “δεν έχεις ερωτευτεί πραγματικά, τότε θα καταλάβαινες”.

Σκέφτομαι γυναίκες συγγραφείς, λογοτέχνιδες, ποιήτριες που τον εξυμνούν. Τον εξυμνούν γιατί δεν έτυχε να πεθάνουν απ’αυτόν. Δεν έχει νόημα να μπούμε σε συζητήσεις τύπου “όταν σκοτώνεις και λες ότι το’κανες πάνω στο πάθος δεν αγάπησες πραγματικά” γιατί αυτή η απόπειρα κάποιων, γυναικών και αντρών, να επαναποσδιορίσουν μια λέξη που με τέτοια ιστορία μου φαίνεται ότι μόνο μια τρύπα στο νερό μπορεί να κάνει. Πιστεύω ότι έχουμε φτάσει σ’ένα σημείο που είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας καινούργιας λέξης που σημαίνει έλξη, ερωτική επιθυμία, επιθυμία συμπόρευσης και δεν χωράει μέσα της την κακοποίηση. Να μην χωράει μέσα θυμό, να μην χωράει ξύλο, να μην χωράει ικεσίες στα γόνατα, να μην χωράει οργή ως αναμενόμενες συνδηλώσεις της.

Μια λέξη που θα απελευθερώσει τις γυναίκες από ιδέες τύπου “ό,τι πονάει αξίζει κι είναι δύσκολο”, “ό,τι είναι ωραίο τελειώνει με πόνο”, “ο έρωτας πονάει”, “άσε με εσύ να φταις κι εγώ συγγνώμη να ζητάω”, θα τις απελευθερώσει απ΄το ρόλο της φροντίστριας, της ηρωίδας, της μάρτυρα, της παρηγορήτρας. Θα τις απελευθερώσει απ’την αυτόματη αποδοχή κοινωνικών ιδεών που πάνε πακέτο με το απλό της ερωτικής επιθυμίας, του ζαχαρώματος, της επιθυμίας για δεσμό. Χρειαζόμαστε μια λέξη που θα μας επιτρέψει να έχουμε ένα ρομαντικό αίσθημα θετικό κι ενεργητικό χωρίς να χρειάζεται ν’αποδείξουμε μέσω της ανοχής, του πόνου και της τοποθέτησης του εαυτού μας σε δεύτερη μοίρα ότι γνησίως το νιώθουμε.

Χρειαζόμαστε επίσης μια λέξη που δεν θα τη δεχόμαστε ως επιχείρημα από γυναικοκτόνους, συζύγους-βιαστές και πάσης φύσης εγκληματίες για να φανούν ηρωικοί με τη χρήση της. Τα θύματά τους είμαι σίγουρη ότι θα μας βοηθούσαν αλλά τα θύματά τους έχουν πεθάνει. Χρειάζεται λοιπόν να σκεφτούμε δημιουργικά τι θα μας έλεγαν αν μπορούσαν να μιλήσουν.

Αυτός που ζει λέει “κακιά στιγμή”. Τι’θα λεγε αυτή που πέθανε;

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News