Θέλω να σας πω για μια σειρά που θα σας σπάσει το στομάχι

Περιλαμβάνει σημαντική ποσότητα spoilers

Έχετε νιώσει ποτέ τόσο απόλυτα ερωτευμένες που ένα πρωί σκέφτεστε το αντικείμενο το πόθου σας και μετά διαπιστώνετε ότι νύχτωσε αλλά ούτε καν το καταλάβατε γιατί τα συναισθήματά σας επενέργησαν στο χρόνο και τον μίκρυναν; Ερωτευμένες επειδή η σύνδεση με το άλλο άτομο είναι τέτοιας ποιότητας που συμπληρώνετε ταχύτατα ο ένας τη φράση του άλλου, που βλέπετε κάτι στο δρόμο και γελάτε γιατί σκέφτεστε το ίδιο πράγμα, που νιώθετε ότι κομμάτια του εαυτού σας επιτέλους μπαίνουν στη σωστή διάσταση επειδή για πρώτη φορά αντανακλώνται σε μη παραμορφωτικό καθρέφτη;

Αυτή την πείνα, την έλξη, τον φρενώδη ερωτικοειδή πυρετό ένιωσα μ’αυτό το αριστούργημα. Δυστυχώς δεν μπορώ να βγω με μια σειρά αλλά μπορώ να γράψω γι’αυτή. 

Υπάρχουν κάποιες σκέψεις που έχω από την εφηβεία. Έχουν κάνει κατάληψη στο πίσω μέρος του μυαλού μου, ακριβώς πάνω από τον αυχένα. Τις θεωρούσα ανέκαθεν δικές μου, κάτι σαν κοσμοθεωρία, κάτι σαν τον πυρήνα του χαρακτήρα μου, το κατακάθι των αναγνωσμάτων μου, του πώς βλέπω τον φεμινισμό, τις γυναίκες, τις σχέσεις των ανθρώπων. Προσωπικά πράγματα νόμιζα,  το κατά δύναμιν. 

So many of us live with the idea that a thing, a person or a place will fix us but it never happens.*

Μετά ήρθε το “Dietland”. 

Την έβλεπα κι ένιωθα ότι η συγγραφέας του βιβλίου πάνω στο οποίο βασίστηκε είχε πάρει ένα νυστέρι και με σατι(υ)ρικό μειδίαμα άνοιξε το πίσω μέρος του κεφαλιού μου, πήρε την άμορφη μάζα που χύθηκε στα χέρια της και την μετέτρεψε σε νόημα. 

Είναι δύσκολο να μιλήσεις για πάχος. Είναι πάρα πολύ δύσκολο επειδή σημαίνει πάρα πολλά σε πάρα πολλά επίπεδα κι επειδή σχεδόν ποτέ δεν μπορεί να είναι κανείς πλήρης. Το πάχος βρίσκει πάντα τρόπο να τρυπώνει σε θέματα φαινομενικά άσχετα. Το πάχος για πολλές γυναίκες είναι ένας μόνιμος φόβος, μία παγκόσμια συνθήκη μέτρησης αξίας, μία μονάδα μέτρησης χρόνου. Χρόνου γιατί ξέρω ότι για πολλές γυναίκες οι ερωτήσεις “πότε θα είσαι ευτυχισμένη” “πότε θα ταξιδέψεις εκεί” “πότε θα ξεκινήσεις να πειραματίζεσαι σεξουαλικά” “πότε θα φορέσεις εκείνο το  φόρεμα” πότε θα διεκδικήσεις τον οργασμό σου” “πότε θα νιώσεις καλά με τον εαυτό σου” απαντώνται, σπανίως ξεκάθαρα αλλά συχνά στο νου και αυτόματα με το “όταν αδυνατίσω”.

Όταν αδυνατίσω. Δύο λέξεις που σημαίνουν την κοινή γυναικεία εμπειρία της μόνιμης μετάθεσης της ύπαρξης στο μέλλον όταν το σώμα θ’αξίζει επιτέλους κάτι. 

Κάποτε άκουγα ότι το σώμα είναι πολιτικό και δεν καταλαβαίνα μία. Όταν πρωτάκουσα οτι το πάχος είναι πολιτικό νομίζω ότι σκέφτηκα “ό,τι να ναι”. Από τότε έπεσε πολύ διάβασμα και πολλή συζήτηση. Το πρόβλημα είναι ότι είναι ένα θέμα η κατανόηση κι ένα εντελώς και πλήρως άλλο η εξήγηση.

Εδώ ακριβώς μπαίνει το “Dietland”. 

Η Plum είναι χοντρή. Ετοιμάζεται να κάνει επέμβαση bypass. Φαντασιώνεται μονίμως τον πραγματικό της εαυτό, τον αδύνατο. Φαντασιώνεται ότι επιτέλους θα γίνει αυτός ο εαυτός, το μόνο που χρειάζεται είναι πολλά λεφτά, λίγο κόψιμο, λίγο ράψιμο. Ο εαυτός αυτός δεν λέγεται Plum, λέγεται Alicia. Ο εαυτός αυτός είναι άξιος, μόλις μεταμορφωθεί θα της αξίζουν όλα. Προαγωγή, σεξ, φίλες, συμπάθεια, κοινωνική αποδοχή.

Τώρα όχι, τώρα είναι χοντρή, εννοείται πως δεν αξίζει τίποτα, είναι εντελώς αποτυχήμενη και το ξέρει, εννοείται πως δεν θυμώνει όταν την υποτιμούν, όταν τη βρίζουν στο δρόμο, όταν την μειώνουν στη δουλειά, αυτό συμβαίνει στις χοντρές και ξέρει ότι είναι πλήρως υπεύθυνη γι’αυτό που της συμβαίνει. Δε γίνεται να έχουν ολοι μα όλοι οι άλλοι άδικο, έτσι κι αλλιώς, πώς να το κάνουμε, είναι και θέμα υγείας. 

Η Plum (Joy Nash), για να δείτε τι ωραία που δένουν όλα τυχαία καμιά φορά σ’αυτή τη ζωή, απαντάει σ’ερωτήσεις που της στέλνουν κορίτσια σ’ένα περιοδικό, ένα περιοδικό του οποίου ο στόχος είναι να κάνει τα κορίτσια σωστές γυναίκες. Φυσικά κανείς δεν ξέρει ότι τ’απαντάει αυτή, όλες πιστεύουν ότι τ’απαντάει η τρομερά αδύνατη κι εξαιρετικά επιτυχημένη διευθύντρια της επιχείρησης, η Kitty. Στα meetings τους η Plum ενημερώνει την Kitty τι απασχολεί τα κορίτσια της. Εμετός, κόψιμο, βιασμός κι άλλος βιασμός, αυτή βιάσθηκε απ’τον πατέρα της, χάπια αδυνατίσματος, καθημερινές ιστορίες γυναικότητας.

Το ιδιοφυές της σειράς δεν είναι η θεματολογία. Το ιδιοφυές είναι οι συνδέσεις. Το πάχος, η βία κατά των γυναικών, το μίσος των γυναικών για τον εαυτό τους και ο μαχητικός φεμινισμός έρχονται και δένουν φυσικά, με απλότητα, με ευθυγραμμισμένη και αδιαμφισβήτητη συνάφεια. 

Τα σημεία που μ’έκαναν να χτυπήσω τη μύτη μου στον υπολογιστή:

 1. H απεικόνιση του fat fetish

Δεν χρειάζεται πια ν’αναρωτιέμαι πώς να γράψω γι’αυτό το θέμα χωρίς να το έχω βιώσει, τώρα δεν θα χρειαστεί, μπορείτε να το δείτε. Κάποια στιγμή την φλερτάρει ένας άντρας, στο πρώτο επεισόδιο. Μόλις της δίνει τον αριθμό του, την βλέπουμε να παγώνει.  Ενώ μέχρι τώρα την ενδιέφερε, μόλις γίνεται αυτό που νομίζουμε ότι η ίδια θέλει, η στάση αλλάζει και γίνεται απότομη.

“Έχω γνωρίσει άντρες σαν αυτόν στο παρελθόν. Είναι ένα κινκ, ένα φετίχ. Πηδάνε γυναίκες σαν εμένα αλλά παντρεύονται γυναίκες σαν αυτή”.

   2. Ο feeder

Αν κάνετε μια βόλτα σε σκοτεινές πλευρές του πορνοδιαδικτύου ή σε φωτεινότατες του YouTube όπως στο κανάλι της Amber Reid, της HungryFatChick, της Foodie Beauty σύντομα θ’ανακαλύψετε ότι υπάρχει ένας τύπος αντρών που φτιάχνεται τρομερά όχι απλώς με το πάχος αλλά με το τάισμα που έχει ως οργασμικό σκοπό την ακινησία. Παραδείγματα ντουζίνες αρκεί να θέλει να τα δει κανείς.

 Άντρες που στέλνουν φαγητό σε παχύσαρκες YouTubers για να το φάνε στην κάμερα παίζοντας με την κοιλιά τους, άντρες που γράφουν ότι είναι feeders στο Reddit και ρωτάνε συμβουλές σχετικά με το πώς να την παχύνουν χωρίς να το καταλάβει, άντρες που το παίζουν φεμινιστές και “νιώσε άνετα να τρως μαζί μου” πιεστεύοντας ότι παχαίνοντας την σύντροφό τους δεν θα μπορεί να τους αφήσει, τσόντες με SBBW, εξαιρετικά παχύσαρκες γυναίκες που δυσκολεύονται στην κίνηση και πάνε με λεπτούς ή απλώς λεπτότερους άντρες τους οποίους λιώνουν. 

Δεν με νοιάζει καθόλου η ύπαρξη αυτού του τρόπου να τη βρίσκει κανείς, με νοιάζει όμως η κακοποίηση. Η Plum πρέπει να βγει με κάποιον στα πλαίσια μιας δοκιμασίας στην οποία αποφασίζει να πάρει μέρος. Αφότου το καλό παιδί νο1 φεύγει με το που τη βλέπει και το καλό παιδί νο2 την παρατάει σύξυλη στο εστιατόριο, η Plum λέει “θα βγω με όποιον μου πεις απλώς πες του ότι είμαι χοντρή, πραγματικά χοντρή”. Ο γλυκουλένιος φαίνεται συμπαθής, έχει “απλά μια προτίμηση για πιο μεγαλόσωμες γυναίκες”, είναι το ίδιο με το να σου αρέσουν ξανθές ή μελαχρινές, δεν είναι κάτι επιλήψιμο. Αχ. Τέλος πάντων, καταλήγει να την βιάζει αλλά αλλού θέλω να εστιάσω. 

Μέσα στην αφήγηση, την κρατούσα νομίζω πλέον, ότι κάθε μα κάθε τι μπορεί να οριστεί με όρους προτίμησης και συναινούντων ενηλίκων υπάρχει ένα πρόβλημα και αυτό πάει και για το fat fetish και για το rape porn και για το incest porn και για τους devotees και ό,τι παρεμφερές. Το πρόβλημα είναι ότι ως πολιτισμός έχουμε λέξεις, εύηχες, όμορφες και καθαρές για να ντύσουμε την επιθυμία μας να κακοποιήσουμε. Σε μια κοινωνία μισογυνιστική, σε μια κουλτούρα βιασμού, που υπάρχουν σαφώς οι από πάνω και οι από κάτω, σε μια κοινωνία που θέλει να ξυλοφορτώνει τις γυναίκες, να τις πνίγει, να τις ταπεινώνει, να τις φτύνει και όλες τις λοιπές προτιμήσεις, το όριο ανάμεσα στη συναίνεση και τον εξαναγκασμό είναι απίστευτα θολό. 

Αυτό τολμάει να θίξει η σειρά. Και αυτό δεν είναι εύκολο να το θίξεις γιατί οι κρατούσες φωνές μιλούν γι’απελευθέρωση, καταδικάζουν το περίφημο και περιλάλητο kink shaming, μιλούν για τη συναίνεση-σημαντικότατη έννοια- αγνοώντας τα κίνητρα κι όταν κάποιος πάει να μιλήσει για κίνητρα κατηγορείται για πατρονάρισμα και για το ότι δεν βλέπει τις γυναίκες σαν άξιες να αποφασίσουν ενήλικα για τη ζωή τους. 

To να προτιμάει κάποιος να κάνει σεξ μ’ένα σώμα που δεν θεωρείται ελκυστικό απ’το σύνολο της κοινωνίας δεν είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι χρησιμοποιεί αφηγήσεις, συχνά φεμινιστικές και φιλελεύθερες, για να πείσει έναν άνθρωπο ότι νοιάζεται, ότι τον βλέπει όντως σαν άνθρωπο ενώ στην πραγματικότητα δεν βλέπει τίποτ’άλλο απ΄το κομμάτι εκείνο του κρέατος που προκαλεί καύλα. Η προτίμηση δεν είναι το πρόβλημα, η χρήση των γυναικείων (εν προκειμένω) σωμάτων ως ένσαρκων μαριονέτων που αξίζει να υπάρχουν όσο παχαίνουν και αδυνατίζουν κατά βούληση άλλων ειδάλλως τα ξεφτιλίζουμε, τους θυμίζουμε τη θέση τους και τους υπογραμμίζουμε ότι κανείς δεν θα γυρίσει να τα κοιτάξει ποτέ είναι είναι το πρόβλημα. 

Ε,αν έχετε τέτοιες ανησυχίες, μην ψάξετε αλλού δείτε το Dietland. 

3. Ποτέ δεν είσαι ασφαλής

Λοιπόν. SPOILER. 

Παιδιά έχει μία σκηνή που μ’έκανε να νιώσω ότι θέλω να κλάψω απ’τ’αφτιά. 

Χωρίς να εξηγήσω πολλά, κάποια στιγμή η Plum είναι με μια φίλη της, η οποία έχει αποτύπωμα εγκαύματος στο μισό της πρόσωπο, σ’ένα δωμάτιο σαν αυτές τις αίθουσες των μουσείων που παίζουν βίντεο σε κάθε επιφάνεια και σ’αυτό το δωμάτιο παίζει τις δημοφιλέστερες τσόντες της ημέρας. Είναι αναμενόμενα όλες πολύ βίαιες αλλά το θέμα δεν είναι αυτό. Το θέμα είναι ο παρακάτω διάλογος (τον έχω μεταφέρει στο περίπου):

-Γιατί τα βλέπεις αυτα; 

-Με ηρεμεί. 

-Τι εννοείς σε ηρεμεί, πώς σε ηρεμεί; 

-Τα βλέπεις αυτά τα κορίτσια; Tι παρατηρείς; 

-Είναι τέλειες. 

-Ακριβώς.

H ταυτόχρονη συνειδητοποίηση της Plum και του κοινού ότι ό,τι και να κάνεις, όπως και να είσαι, όσο και να προσπαθήσεις δεν θα είσαι ποτέ ασφαλής απ’την έμφυλη βία, η συνειδητοποίηση του ότι η Alicia, ο πραγματικός της εαυτός δεν θα είναι ασφαλής, η συνειδητοποίηση του ότι δεκάδες πράγματα που θέλει δεν σχετίζονται μόνο με την ελκυστικότητα αλλά και με την ασφάλεια κι ότι αυτή δεν θα την αποκτήσει-ούτ’εκείνη, ούτ’εμείς-είναι μια τελείωση.

Say I lose the weight. Get the surgeries. I fit in with all the perfect size twos in the world. All I’ve done is turn myself into better fodder for the predators. I’m trying to turn myself into better prey.*

Πάρτε το όπως θέλετε. 

  4.Η αγάπη δεν αρκεί.

Επειδή η ομάδα παραγωγής είναι πανέξυπνη, δεν μας έδωσε μια πρωταγωνίστρια με τραυματική παιδική ηλικία. Φρόντισε να μην υπάρχει το αντεπιχείρημα του τραύματος στα όσα κάνουν την Plum να υποφέρει. Η μητέρα της παρουσιάζεται ως η μεγαλύτερη σύμμαχός της και την αγαπάει άνευ όρων, της λέει συνέχεια να ότι δεν χρειάζεται ν’αλλάξει. 

What changes things is power.*

Δημιουργώντας μια πρωταγωνίστρια με θετικό μητρικό πρότυπο που απολαμβάνει την μητρική αγάπη και δεν έχει απορριφθεί, εξηγεί με σαφήνεια ότι όλο το πρόβλημα είναι η κοινωνία. Μην πάει δηλαδή κανείς να πει ότι φταίει η μάνα της που δεν την αγάπησε, ότι δεν έμαθε ν’αγαπάει τον εαυτό της απ΄το σπίτι και γι’αυτό δεν μπορεί να διαχειριστεί την απόρριψη. Δεν φταίει η μαμά, φταίει η πατριαρχία. Πολύ το εκτιμώ όταν ένα έργο φροντίζει να δώσει απαντήσεις σε αντεπιχειρήματα που τυχόν προκύψουν απ’τη αφήγησή του. 

5. O χαρακτήρας της Kitty

Δεν υπάρχει μονάδα μέτρησης της επιτυχίας που δεν αποδομείται στο “Dietland”.

Η βραβευμένη με Emmy και Golden Globes Julianna Margulies,γνωστή στην Ελλάδα για την ερμηνεία της στο “The Good Wife”, μας έχει συνηθίσει στην ανάληψη πολύπλοκων ρόλων και η Kitty δεν αποτελεί εξαίρεση. Είναι η γυναίκα που οι γυναίκες θέλουν να γίνουν και είναι πολύ συνειδητοποιημένα ανικανοποίητη. Ξέρει το σύστημα, δεν της αρέσει, θέλει να είναι στην κορυφή και παίζει με τους κανόνες του, βάζοντας πολύ νερό στο κρασί της. Ταυτόχρονα θύμα του συστήματος που την τρομοκρατεί ότι θα χάσει κάθε αξία μόλις γεράσει και θύτης, υποδεικνύει αυτό που ξέρουμε: ότι στη ζωή οι ρόλοι μας είναι περίπλοκοι, αντικρουόμενοι και παράλληλοι. Άλλο βέβαια να το ξέρεις κι άλλο να το βλέπεις.

6. H σύνδεση της τροφής με τον χαρακτήρα

Το φαγητό στο “Dietland” όπως και στην πραγματική ζωή, έχει ηθικό φορτίο. Στο Dietland ωστόσο είναι πιο προφανές. Το φαγητό δεν σχετίζεται μόνο με το χοντρή/αδύνατη, ωραία/άσχημη αλλά και με το καλός/κακός άνθρωπος, άξια/ανάξια. Η γυναίκα που δεν καταναλώνει φαγητό σκιαγραφείται με διάφορους τρόπους και σε διάφορες σκηνές ως ψύχραιμη, ικανή, ήρεμη, νικήτρια. Η γυναίκα που το καταναλώνει εμφανίζεται να έχει μια γενική ροπή προς την απώλεια ελέγχου. Η Plum έχοντας ζήσει μια ζωή δίαιτας, περιορισμού και μέτρησης θερμίδων μπορεί να μην είναι αδύνατη αλλά έχει κατακτήσει το πρώτο στάδιο της ψυχολογίας των λεπτών του φαντασιακού της που είναι η αναισθησία. Πριν μικρύνει το σώμα της έχει λειάνει το έδαφος συρρικνώνοντας τα συναισθήματά της. Στόχος είναι η γενική μικροσύνη, υπονοείται ότι όσο πιο ανύπαρκτη είναι μια γυναίκα τόσο πιθανότερο είναι να την πάρουν στα σοβαρά.

“That required living in Dietland, which meant control, constriction—paralysis, even—but above all it meant obedience. I was tired of being obedient.”*

Η ιδέα του ότι οι γυναίκες πρέπει να συρρικνωθούν για να διεκδικήσουν χώρο μόνο πρωτοπόρα δεν είναι και μεταξύ άλλων την έχει πραγματευτεί με τρομερή διαύγεια η Kim Chernin στο πολύ προφορικό και καθόλου ακαδημαϊκό βιβλίο της “The Obsession: Reflections on the Tyranny of Slenderness” . Η σύνδεση της έννοιας του φυσικού χώρου, του γυναικείου σώματος και της πατριαρχίας είναι πασίγνωστη στον ακαδημαϊκό φεμινισμό από τότε που το Σούνιο του Ποσειδώνα ήταν στα μπετά αλλά μόλις την τελευταία πενταετία μεταφράστηκε σε κατανοητό λόγο που δεν απαιτεί πτυχίο gender studies με καλύτερο παράδειγμα το “Aόρατες Γυναίκες” της Caroline Criado Perez που διατίθεται από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Η σειρά, που λέτε, έχει μόνο δέκα επεισόδια επειδή είχε τόσο χαμηλή τηλεθέαση που δεν μπορούσε να συνεχιστεί. Το δίκτυο που την παρήγαγε, το AMC, που έχει βγάλει το “Madmen”, το “Breaking Bad”, το “Walking Dead”, ήθελε να βγάλει μια σειρά με ισχυρούς γυναικείους χαρακτήρες να δει πώς θα πάει. Σχεδόν άπατο απ’ό,τι βλέπω στα views. 

Άπατο πλην άψογο. 

Απ’όπου και να το πιάσεις, από το casting ως την δημιουργό, από του διαλόγους ως την εξαιρετική ευρηματικότα στη σκηνοθεσία, από την μουσική ως την εύκολη σύνδεση δύσκολων θεμάτων, το “Dietland” είναι ένα έργο ολόκληρο που λέει αυτό που θέλει να πει. 

Ειδική μνεία πρέπει να γίνει για τη εν λόγω δημιουργό, τη Marti Noxon. Είναι η ίδια γυναίκα που έχει παραγάγει το κλασικό πλέον “Buffy the Vampire Slayer”, το “Sharp Objects” με τις Patricia Clarkson και Αmy Adams, τo “to the Bone” με τη Lily Collins στο ρόλο μιας νεαρής με ανορεξία. Η ίδια έχει μιλήσει για το ότι οι διατροφικές διαταραχές ήταν κομμάτι της ζωής της και έχει δώσει στο κοινό πολλούς γυναικείους χαρακτήρες πολύπλοκους, πολυπρόσωπους, που κάπως σα να βγαίνουν απ’την οθόνη, κάθονται δίπλα μας και γίνονται κομμάτια μας. 

Πιστεύω ότι σήμερα, λόγω της ποσότητας του υλικού στην τέχνη, των κινηματογράφο, την λογοτεχνία η ρημάδα η χώνεψη των πραγμάτων που καταναλώνουμε απλώς δεν γίνεται. Δεν υπάρχει ούτε χρόνος ούτε ενέργεια. 

Γράφω για το Dietland επειδή πιστεύω ότι είναι σπάνιος τύπος έργου. Δεν χρειάζεται να το χωνέψεις. Δεν σε περιμένει. 

Σε τρώει.

*Τόσοι πολλοί από μας ζούμε με την ιδέα ότι ένα πράγμα, ένα πρόσωπο ή ένα μέρος θα μας επιδιορθώσει αλλά αυτό ποτέ δεν συμβαίνει. 

*Πες ότι χάνω τα κιλά. Πες ότι κάνω τις επεμβάσεις. Ότι ταιριάζω με όλα τα τέλεια νούμερα 32 του κόσμου. Το μόνο που έχω πετύχει είναι να μετατρέψω τον εαυτό μου σε καλύτερη τροφή για τ’αρπακτικά. Προσπαθώ να μετατραπώ σε καλύτερο θήραμα. 

*Αυτό που αλλάζει τα πράγματα είναι η εξουσία

*Aυτό απαιτούσε να στη χώρα της Δίαιτας, που σήμαινε έλεγχο, περιορισμό-ακόμη και παράλυση-μα πάνω απ’όλα σήμαινε υπακοή. Και είχα κουραστεί να είμαι υπάκουη. 

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News