Ήταν ο Ευριπίδης ο πρώτος φεμινιστής; #6 Ηλέκτρα

Ηλέκτρα: η μητροκτόνος κόρη

Στο ερώτημα αν ο Ευριπίδης ήταν ο πρώτος (αρχαίος) έλληνας φεμινιστής απαντά αυτή η σειρά δέκα αναρτήσεων που θα παρουσιάζει κάθε εβδομάδα μια ηρωίδα από ομώνυμη τραγωδία του μεγάλου ποιητή (όλες οι ηρωίδες είναι πρωταγωνίστριες και μόνο η Αγαύη και η Φαίδρα δε δίνουν αυτούσιο το όνομα τους στα αντίστοιχα έργα).

Η τραγωδία αυτή ανέβηκε το 413 π .Χ. και είναι η μόνη με κόρη που σκοτώνει μητέρα παρότι το αντίθετο το συναντάμε και στην Αγαύη, που έχουμε ήδη παρουσιάσει, και  στη Μήδεια που θα δούμε  αργότερα. Ο άλλος μεγάλος τραγωδός, ο Σοφοκλής, με το έργο του “Οιδίποδας” παρουσιάζει αντίστοιχα τον γιο που σκοτώνει τον πατέρα. Ο Φρόυντ χρησιμοποίησε και τους δυο μύθους στις ψυχαναλυτικές του θεωρίες για να εξηγήσει τον ψυχισμό των δυο φύλων.

Στις ολόχρυσες Μυκήνες λοιπόν, μετά τον τρωικό πόλεμο εκτυλίχτηκαν μεγάλα δράματα με κυριότερο, τη δολοφονία του Αγαμέμνονα από τη σύζυγο του Κλυταιμνήστρα και τον εραστή της Αίγισθο. Ο Αίγισθος, θέλοντας να αποφύγει έναν μελλοντικό εκδικητή,  πάντρεψε την Ηλέκτρα μ’ ένα φτωχό γεωργό στα περίχωρα του Άργους, ο οποίος συμπεριφέρθηκε με τρυφερότητα και κατανόηση στη νεαρή πριγκίπισσα.

Στο χώρο και στο χρόνο της τραγωδίας αυτής, μας εισαγάγει ένας επίσης φτωχός βοσκός, γείτονας, ο οποίος είναι παλιός υπηρέτης του Αγαμέμνονα. Εκείνος, όταν εμφανίζονται   στην Ηλέκτρα δυο άγνωστοι νέοι, κι εκείνη για να τους φιλοξενήσει ζητά τρόφιμα από το βοσκό,  συντελεί στην αναγνώριση των δυο αδελφών. Δηλαδή στη σκηνή εμφανίζονται ο Ορέστης, αδερφός της Ηλέκτρας, καθώς και ο φίλος και ξαδέρφος τους Πυλάδης. Μετά τη συγκινητική αναγνώριση, μαζί θα καταστρώσουν το σχέδιο εκδίκησης των φονιάδων του πατέρα τους. «Να χύσω το αίμα της μάνας μου κι ύστερα ας πεθάνω!» αναφωνεί κάποια στιγμή η πληγωμένη κόρη. Το σχέδιο είναι, να καλέσουν την Κλυταιμνήστρα να έρθει από τις Μυκήνες στα περίχωρα του Αργους, με το πρόσχημα ότι η Ηλέκτρα περιμένει παιδί και θα γεννήσει. Όσον αφορά τον Αίγισθο, ο βοσκός γνωρίζει ότι θα εκτελέσει μια προγραμματισμένη θυσία σε συγκεκριμένο σημείο οπότε θα οδηγήσει τον Ορέστη εκεί ώστε να τον σκοτώσει.

Electra and Orestes - Project Gutenberg eText 14994.png

Ετσι και γίνεται και αφού η Ηλέκτρα επιβραβεύει με δώρα τον αδερφό της, μετά από λίγο μπαίνει στη σκηνή η Κλυταιμνήστρα που καταφτάνει στο αγρόσπιτο, για να κάνει θυσίες για το υποτιθέμενο μωρό. Αρχίζει ένας δραματικός διάλογος ανάμεσα σε μητέρα και κόρη, όπως μόνο ο Ευριπίδης ξέρει να γράφει. Η Κλυταιμνήστρα εμφανίζεται μετανιωμένη. Η Ηλέκτρα όμως απτόητη, την προτρέπει να μπει στο σπίτι για να τη σφάξει με τη βοήθεια του Ορέστη.Η μητροκτόνος κόρη λοιπόν δικαίως κατέχει στην ψυχανάλυση την αντίστοιχη θέση με τον πατροκτόνο Οιδίποδα (που μάλιστα είχε σκοτώσει τον πατέρα του χωρίς να ξέρει ότι είναι εκείνος).

Ακολουθεί τραγική σκηνή με τα δυο αδέρφια καταματωμένα και συγκλονισμένα από τα παρακάλια της μάνας τους, που προηγήθηκαν πριν τη σκοτώσουν, και τα πτώματα του Αίγισθου και της Κλυταιμνήστρας εμφανίζονται στη σκηνή. Τα δυο αδέρφια μετανιωμένα κι απολογούμενα σκεπάζουν τη μάνα τους με πέπλα . Ο Χορός (που αποτελείται από γειτόνισσες της Ηλέκτρας που είχαν αρχικά εμφανιστεί για να την καλέσουν σε τοπική εορτή) συμμερίζεται τη φρίκη τους μετά από ένα τέτοιο κακούργημα.

Ο ποιητής για να γαληνέψει λίγο τα πνεύματα των θεατών, βάζει να εμφανίζονται στη σκηνή οι Διόσκουροι, προστάτες των ναυτικών, που αποκαθιστούν την εξέλιξη και δρομολογούν το μέλλον των δυο αδερφιών.  Ο ποιητής δικαιολογεί κατά κάποιο τρόπο τα δυο αδέρφια που εκδιώχθηκαν από το παλάτι, τα πλούτη και τα αξιώματα τους. Η Ηλέκτρα, που υπήρξε για τόσα χρόνια η πιο αδικημένη και απομονωμένη, θα παντρευτεί τον πλούσιο Πυλάδη και ο Ορέστης θα δικαιωθεί μπροστά στον Άρειο Πάγο. Η Κλυταιμνήστρα έπαθε δίκαια όσα έπαθε, αλλά ο Ορέστης δεν έπραξε σωστά για αυτό και για καιρό θα των κυνηγούν ο Ερινύες και οι τύψεις. Όμως επειδή φταίει και ο χρησμός που είχε λάβει, θα μπορέσει κάποια στιγμή να ησυχάσει στην Αρκαδία. Δυστυχώς τα δυο αδέρφια, που τόσο ποθούσαν να ξανασμίξουν, στο τέλος του έργου χωρίζουν σπαραξικάρδια. Οι Διόσκουροι φεύγουν για να σώσουν τον Αθηναϊκό στόλο που βρίσκεται στη Σικελία και η αυλαία πέφτει…

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News

in

Αξιολογήστε το άρθρο

9 points
Upvote Downvote

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ

Παρακαλούμε Συνδεθείτε για να σχολιάσετε
  Εγγραφείτε  
Ειδοποίηση για