Γιατί δεν υπάρχει επιλογή στη μαιευτική κουλτούρα;

Αγαπητή Λένα, Αγαπητέ Νίκο, Αγαπητή κοινότητα

Διαβάζω τη στήλη Αμπα εδώ κ χρόνια, καθημερινά, κι είμαι ευγνώμων για τις ιδέες που μοιράζεστε!

Επιτρέψτε μου να μοιραστώ κ εγώ μαζί σας μια ιδέα, με αφορμή το πρόσφατο κείμενο του Νίκου με θέμα την καισαρική και το φυσιολογικό τοκετό. Η ιδέα αυτή ξεπρόβαλε στη σκέψη μου πριν 5 περίπου χρόνια, με αφορμή τη γέννηση του γιού μου, κι από τότε ωρίμασε αρκετά ώστε να μπορώ πλέον να την εκφράσω.

Διαβάζω συχνά στο Αμπα, αλλά και γενικότερα στον Τύπο, συζητήσεις που επανέρχονται, με θέμα τον τοκετό, και πολύ περισσότερο πρόσφατα με αφορμή την ‘κατακραυγή’ για τον πολύ μεγάλο αριθμό καισαρικών που γίνονται στην Ελλάδα. Το θέμα αυτό έχει προσεγγιστεί από διάφορες οπτικές γωνίες και θα συμφωνήσετε όλες και όλοι ότι τα επιχειρήματα και της μιας και της άλλης πλευράς είναι ενδιαφέροντα. Ο Νίκος σχολίασε το θέμα πολύ σωστά από επιστημονικής σκοπιάς και εξήγησε την κατάσταση στην Ελλάδα.

Υπάρχει όμως μια παράμετρος, η οποία δεν έχει πιστεύω καθόλου εξεταστεί και αφορά την προσωπική επιλογή της εγκύου. Δεν εννοώ με αυτό το να γίνεται σεβαστή η κατασταλαγμένη απόφαση μιας εγκύου σχετικά με τον τρόπο τοκετού που επιθυμεί ως πρώτη επιλογή και εφόσον πληρούνται ιατρικά οι προϋποθέσεις· η ιδέα αυτή είναι μάλλον αρκετά αποδεκτή από την κοινή γνώμη και νομοθετικά κατοχυρωμένη.

Εννοώ, το να παρουσιάζονται συστηματικά και σε όλες τις εγκύους οι σχετικές με τις μεθόδους τοκετού πληροφορίες, καθώς και τα ποσοστά επιπλοκών, ανάλογα με την περίπτωση, και να καλείται η ίδια η γυναίκα τελικά να επιλέξει.

Να μπει δηλαδή η επιλογή στη μαιευτική κουλτούρα.

Στην εποχή της εξατομικευμένης ιατρικής περίθαλψης, μου φαίνεται αδιανόητο, να μην εφαρμόζεται αυτή η προσέγγιση του ασθενούς, και στη μαιευτική. Οι αιτίες είναι πιστεύω κατά βάση οικονομικές (κόστος για την κοινωνία) αλλά και σεξιστικές.

Θα ήθελα εδώ να δώσω ένα παράδειγμα από τον επαγγελματικό μου τομέα. Είμαι γιατρός, ενδοκρινολόγος και εργάζομαι σε…. μυστηριώδη πόλη της κεντρικής Ευρώπης. Μια από τις συχνότερες καλοήθεις παθήσεις στην ενδοκρινολογία είναι ο υπερθυρεοειδισμός.

Δεν θα μπω σε λεπτομέρειες αλλά σε τέτοιες περιπτώσεις, όταν η θεραπεία με φάρμακα αποτύχει, προτείνουμε στον ασθενή ριζική αντιμετώπιση είτε με αφαίρεση του θυρεοειδούς αδένα (χειρουργείο) είτε με ραδιενεργό ιώδιο. Καθεμιά απ΄ αυτές τις δυο μεθόδους παρουσιάζει διαφορετικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, καθώς και διαφορετικές επιπλοκές, οδηγούν όμως, κι οι δυο, σε οριστική θεραπεία του υπερθυρεοειδισμού.

Τις τελευταίες δεκαετίες, η ιδέα της ‘εξατομικευμένης ιατρικής περίθαλψης’ και η άνοδος του μορφωτικού και βιοτικού επιπέδου στις Ευρωπαϊκές χώρες, μας έχουν οδηγήσει στο να ζητάμε πλέον ενεργά τη συμμετοχή του ασθενούς στη λήψη αποφάσεων.

Εξηγούμε δηλαδή με λεπτομέρειες στον ασθενή τις δυο αυτές, πολύ διαφορετικές μεταξύ τους, μεθόδους οριστικής θεραπείας του υπερθυρεοειδισμού, καθώς και τις επιπλοκές, ανάλογα με την περίπτωση, και του ζητάμε να αποφασίσει αυτός, διαλέγοντας τη μέθοδο που επιθυμεί.

Κανείς ενδοκρινολόγος δεν επιβάλλει τη θεραπεία με ιώδιο, ως μη επεμβατική, ούτε όμως το χειρουργείο, σαν πιο αποτελεσματικό. Εννοείται φυσικά, ότι οι ασθενείς με αντένδειξη (απόλυτη ή σχετική), για τη μία ή την άλλη μέθοδο, ενημερώνονται αναλόγως.

Η προσέγγιση αυτή θα έπρεπε κατά τη γνώμη μου να εφαρμόζεται και στη μαιευτική.

Στο σημείο αυτό θα περιγράψω τα προσωπικά γεγονότα που πυροδότησαν αυτές τις σκέψεις. Το 2016 ήμουν έγκυος για πρώτη φορά και μοναδική φορά, και με τον άντρα μου ζούσαμε και εργαζόμασταν στη Γαλλία. Λόγω ιατρικού ΄βίτσιου΄ και υπερβολικής ανησυχίας, γράφτηκα για την παρακολούθηση της εγκυμοσύνης και για τον τοκετό σε ένα από τα μεγάλα  Δημόσια Νοσοκομεία του Παρισιού που ήταν κοντά στο σπίτι μου και που θεωρούνταν τριτοβάθμιο, πιστεύοντας πως θα με κάλυπτε πολύ καλά σε κάθε περίπτωση επιπλοκών.

Την εγκυμοσύνη μου παρακολουθούσε μια μαία και όλα βαίνανε καλώς· δεν προβλεπόταν να δω γυναικολόγο ως τον τοκετό αν δεν υπήρχε λόγος. Ξεκίνησα κάποια στιγμή και τα μαθήματα ανώδυνου τοκετού με την πεποίθηση ότι είναι προτιμότερη μια μη χειρουργική μέθοδος τοκετού από μια χειρουργική.

Στη Γαλλία οι γυναίκες γεννούν σχεδόν όλες στα δημόσια νοσοκομεία και όλοι προσπαθούν για φυσιολογικό τοκετό μέχρις εσχάτων. Δυστυχώς τα πράγματα άλλαξαν για μένα στον υπέρηχο του τρίτου τριμήνου (ο οποίος σε πολλές άλλες χώρες δεν προβλέπεται ως συστηματικά απαραίτητος και παραλείπεται). Εκεί, ο εξιδεικευμένος και πολύ έμπειρος ακτινολόγος, στον οποίο με έστελνε το νοσοκομείο για τους υπερήχους, μου ανακοίνωσε έντρομος ότι το μωρό ήταν μεγάλο και κυρίως ότι είχε ‘τεράστιο’ κεφάλι.

Μου είπε ότι πρέπει να γίνει γενετικός έλεγχος, και ίσως και μαγνητική εγκέφαλου του εμβρύου για να δούμε αν πρόκειται για κάποιο σύνδρομο. Επίσης ότι προτείνει αξονική πυέλου ώστε να δούμε αν χωράει να περάσει το μωρό στον τοκετό. Ευτυχώς το πρώτο ερώτημα της κατάστασης υγείας του μωρού, μετά τον αρχικό πανικό, λύθηκε γρήγορα γιατί φάνηκε ότι τόσο ο άντρας μου όσο κ ο πατέρας μου έχουν περίμετρο κεφαλής που υπερβαίνει τις φυσιολογικές καμπύλες κ έτσι αφού όλα τα άλλα ήταν καλά, επρόκειτο μάλλον για ιδιοσυγκρασιακό θέμα κ όχι για κάτι παθολογικό.

Το δεύτερο όμως ζήτημα του αν το μωρό χωράει να περάσει από την πύελο πέρασε ασχολίαστο. Είδα πάλι τη μαία στο επόμενο ραντεβού κι όχι κάποιο μαιευτήρα όπως περίμενα για να λάβω περισσότερες εξηγήσεις.

Η μαία μου είπε ότι θα επιχειρήσουμε φυσιολογικό τοκετό κι αν κάτι πάει στραβά θα γίνει επείγουσα καισαρική. Τότε ήταν που με κυρίευσε πανικός. Ζήτησα να δω γιατρό αλλά μου είπαν πως δε γινόταν γιατί δεν ήταν απαραίτητο. Άρχισα να ψάχνω ιδιωτική κλινική για να γεννήσω. Ζητούσα γνώμες από διάφορους γνωστούς γυναικολόγους τηλεφωνικά.

Σταμάτησα τα μαθήματα ανώδυνου τοκετού. Ήμουν πραγματικά σε πανικό. Την επόμενη φορά που είδα τον ακτινολόγο για επανέλεγχο στον υπέρηχο ξέσπασα σε κλάματα. Αυτός με λυπήθηκε και μου έδωσε παραπεμπτικό για να πάρω ραντεβού με το διευθυντή του τμήματος στο νοσοκομείο που παρακολουθούμουν.

Μπόρεσα επιτέλους να μιλήσω με γιατρό. Στη συζήτηση αυτή τον ρώτησα να μου πει τα ποσοστά, στη δική μου περίπτωση, και δεδομένης της περιμέτρου κεφαλής του μωρού, να χρειαστεί επείγουσα καισαρική ή να χρειαστεί ο φυσιολογικός τοκετός να γίνει επεμβατικός τοκετός από τη γενετήσια οδό. Μου είπε 50%-50%.

Τότε του είπα ότι επιθυμώ να κάνω προγραμματισμένη καισαρική γιατί τα ποσοστά αυτά δεν είναι για μένα καθόλου αποδεκτά για να υποστώ την αγωνία και τη δυσκολία της επείγουσας καισαρικής ούτε τις συνέπειες του επεμβατικού ‘φυσιολογικού τοκετού’. Θυμάμαι ακόμα την καρδιά μου να χτυπά περιμένοντας την απάντησή του. Φανταζόμουν ότι θα μου πει ‘δεν κάνουμε καισαρικές κατά παραγγελία’. Με κοίταξε όμως καλά καλά και είπε ‘εντάξει καταλαβαίνω’. Έτσι κι έγινε.

Τα γεγονότα αυτά ήταν για μένα πηγή έντονων συναισθημάτων κ πολλής σκέψης. Τι κάνει κάθε γυναίκα που βρέθηκε στη θέση μου ή σε παρόμοια θέση; Στη Γαλλία σίγουρα αφήνεται να συρθεί σε πιθανές περιπέτειες, χωρίς να έχει ενημερωθεί σχετικά από πριν.

Τι κάνει κάθε γυναίκα που επιθυμεί να γεννήσει με φυσιολογικό τοκετό, και δεν παρουσιάζει αντενδείξεις, αλλά απευθύνεται σε ένα σύστημα που ευνοεί τις καισαρικές τομές; Στην Ελλάδα οδηγείται σε καισαρική τομή για λόγους που εξυπηρετούν τρίτους και όχι την ίδια. Δεν θα έπρεπε να είχα ενημερωθεί επίσημα για τις ιδιαιτερότητες της περίπτωσής μου αντί να παρακαλάω για να ενημερωθώ; Δεν θα έπρεπε να ενημερώνονται όλες οι γυναίκες, συστηματικά, για τις ιδιαιτερότητες της περίπτωσής τους, ακόμα κι αν δεν συντρέχει κάποιος λόγος;

Τα χαρακτηριστικά καθεμιάς από τις δυο μεθόδους τοκετού έχουν περιγραφεί αλλού, και συγκριθεί σε ιατρικές μελέτες. Δικός μου σκοπός εδώ δεν είναι να τις συγκρίνω. Σκοπός μου είναι να υποστηρίξω το δικαίωμα κάθε γυναίκας να επιλέξει μόνη της τη μέθοδο που επιθυμεί, αν φυσικά δεν υπάρχουν αντενδείξεις, αφού ενημερωθεί σωστά, ανάλογα με την περίπτωσή της, για τα πλεονεκτήματα, τα μειονεκτήματα και τις επιπλοκές καθεμιάς.

Θα πρέπει να γίνεται και για τον τοκετό, που είναι κι αυτός μια ιατρική πράξη (αν αφήναμε τα πράγματα στη ‘φύση’ θα έπρεπε να υποστούμε και τα ποσοστά επιπλοκών την φύσης), ό,τι γίνεται πλέον στην εποχή της εξατομικευμένης ιατρικής αντιμετώπισης για πάρα πολλά, αν όχι τα περισσότερα, ιατρικά θέματα, όταν υπάρχουν διαφορετικές επιλογές θεραπείας. Οι ΄βαθμολογήσεις΄ χωρών ανάλογα με τα ποσοστά φυσιολογικών τοκετών ή καισαρικών τομών θα πρέπει επιτέλους να εκλείψουν, γιατί το σώμα μας δεν είναι δημόσιο αγαθό.

Ποιες είναι οι δυσκολίες αυτής της διεκδίκησης; Κυρίως οικονομικές. Σε μια χώρα οργανωμένη να ευνοεί τους φυσιολογικούς τοκετούς στα δημόσια νοσοκομεία όπως η Γαλλία, το κόστος των καισαρικών ‘γιατί έτσι θέλω’ είναι τεράστιο.

Σε μια χώρα οργανωμένη να ευνοεί τις προγραμματισμένες καισαρικές στα ιδιωτικά νοσοκομεία όπως η Ελλάδα, το κόστος δημιουργίας συνθηκών για περισσότερους φυσιολογικούς τοκετούς είναι επίσης τεράστιο. Είναι απλούστερο και φθηνότερο για την κοινωνία να αποφασίζουν άλλοι για μας.

Η απόφαση όμως θα έπρεπε κανονικά να μας ανήκει. Θα έπρεπε να μας δίνονται οι πληροφορίες και η ευκαιρία να αποφασίζουμε εμείς, αν δεν υπάρχουν αντενδείξεις, αν θέλουμε φυσιολογικό τοκετό ή καισαρική τομή.

Γιατί είναι απλώς δυο διαφορετικοί τρόποι να πάρουμε τελικά στην αγκαλιά μας το παιδί μας. Κι αυτό το δικαίωμα πρέπει να το διεκδικήσουμε! Τι είναι καλύτερο για μας δεν είναι απόφαση της κοινωνίας. Είναι δική μας απόφαση!

#letherchoose

Rain

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News