Διάνοια των διαδηλώσεων – μπορούσε να κατεβάσει τις γυναίκες στον δρόμο, σε χρόνο dt, σκέτη έμπνευση για την οργάνωση μεγάλης κλίμακας διαμαρτυριών. Όταν πριν από έναν χρόνο η Gloria Steinem κλήθηκε να μιλήσει για τη μαύρη αδελφή της στους φεμινιστικούς αγώνες, την Dorothy Pitman Hughes και με αφορμή μία τιμητική εκδήλωση για εκείνην στη γενέτειρά της, το Λάμπκιν της Τζόρτζια, αυτά ήταν τα πρώτα της λόγια. Γιατί όλα τα υπόλοιπα ήταν περίπου γνωστά, είχαν ειπωθεί, είχαν φανεί σε βάθος χρόνου: ο ακτιβισμός της Hughes, η αλληλεγγύη της για τις εργαζόμενες γυναίκες, η αγάπη και το νοιάξιμό της για τα παιδιά.
Ο θάνατός της πριν από λίγες ημέρες, ήταν η αφορμή για να θυμηθεί ξανά ο σύγχρονος φεμινισμός το πώς η Hughes, μέσα από το έργο της κατέστησε τη φυλή, τα δικαιώματα πρόνοιας, τα παιδιά ως κεντρικά θέματα του γυναικείου φεμινισμού πέρα από τις προβληματικές του φύλου, τις διακρίσεις και τον σεξισμό, διάχυτο και οδυνηρό τις δεκαετίες του ’60 και του ’70.
Η Hughes “είδε” πολύ περισσότερες ανάγκες και πολλές περισσότερες απαιτήσεις, εγκαταλείποντας την αγροτική Τζόρτζια της δεκαετίας του ’50 και φτάνοντας στη Νέα Υόρκη των άπειρων ευκαιριών, αλλά όχι για όλες. Και η αλήθεια είναι ότι με την σούπερ σταρ του φεμινισμού Gloria Steinem μοιράστηκαν την κεντρική σκηνή των αγώνων μόνο για μία 5ετία. Όμως, ήταν τέτοια η προσήλωση της ως ακτιβίστριας, τέτοια η οργάνωση σχεδίων και προγραμμάτων που θα εγγυώνταν την ισότητα, που μέχρι σήμερα πολλές θεωρούν ότι αυτές οι δυο συνεργάστηκαν για δεκαετίες.
Η ιστορικός Laura L. Lovett που υπογράφει την πρώτη πληρέστατη βιογραφία της μαχητικής ακτιβίστριας και συμβόλου του μαύρου φεμινισμού με τίτλο “With Her Fist Raised: Dorothy Pitman Hughes and the Transformative Power of Black Community Activism” (2021) κατέγραψε με ακρίβεια τη διαδρομή της γυναίκας που δημιούργησε την πρώτη πλατφόρμα γυναικεία ενδυνάμωσης, ξεκινώντας από τη γειτονιά της στο West Side.
Εκεί, οι φυλετικές διακρίσεις, η φτώχεια, η χρήση ναρκωτικών, η έλλειψη επαγγελματικής κατάρτισης και οι συνέπειες από τον πόλεμο του Βιετνάμ δημιουργούσαν μία χοάνη που ρουφούσε ανθρώπους και κυρίως παιδιά που βρίσκονταν στο έλεος των δρόμων, της κακοποίησης και της εκμετάλλευσης. Εκεί ήταν που η Hughes είδε μια χρυσή ευκαιρία για τη δημιουργία ενός υψηλής ποιότητας κέντρου παιδικής φροντίδας, το οποίο προσέφερε επίσης επαγγελματική κατάρτιση, μαθήματα εκπαίδευσης ενηλίκων, στεγαστική βοήθεια και σχέδιο σίτισης των απόρων, αλλά και πρόγραμμα γυναικείας ενδυνάμωσης σε όλους τους τομείς της ιδιωτικής και της δημόσιας ζωής.
Η συνειδητοποίηση της Hughes ότι η γειτονιά της θα μπορούσε να γίνει η αφετηρία για κάτι μεγάλο, που το μόνο που χρειαζόταν ήταν συμμετοχή και συμπερίληψη ήταν σχεδόν προφητική και πρακτικά διεύρυνε τους φεμινιστικούς ορίζοντες πέρα από τους αγώνες για το φύλο, τον σεξισμό, τη γυναικεία αποσιώπηση. Οι ομιλίες από γειτονιά σε γειτονιά, η γνωριμία με μία προς μία τις γυναίκες που συγκεντρώνονταν για να ενημερωθούν για το πρόγραμμά της, τα γρήγορα αποτελέσματα που είχε το πρόγραμμά της για την παιδική μέριμνα, η επαφή και η στήριξη σε προσωπικότητες όπως ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ και ο Malcolm X, γρήγορα έκαναν τη Hughes, φυσιογνωμία εθνικής εμβέλειας.
Το 1970 μετακόμισε στο Χάρλεμ και αποφάσισε να χρησιμοποιήσει έναν σεξιστικό θεσμό προς όφελος των μαύρων γυναικών: αγόρασε το franchise των καλλιστείων Miss Greater New York City για να αποδείξει ότι το μαύρο είναι όμορφο. Άνοιξε επίσης ένα κατάστημα με είδη γραφείου και έγινε μια ισχυρή φωνή για τις μαύρες γυναίκες επιχειρηματίες και τις επιχειρήσεις που ανήκουν στους μαύρους. Σε κάθε φάση της ζωής της, η Hughes κατανοούσε τη μεταμορφωτική δύναμη του ακτιβισμού για τις μαύρες κοινότητες.
“Ήταν απολύτως ατρόμητη. Κι ήταν απολύτως σίγουρο ότι αν αποφάσιζε να κάνει επανάσταση, ήθελες να ήσουν μέρος της”, είχε πει πέρσι η Steinem μιλώντας σε τηλεοπτική εκπομπή για τη συνοδοιπόρο της στην επαναστατική έκδοση Ms. που άλλαξε για πάντα τόσο τις εκδόσεις όσο και τα φεμινιστικά προτάγματα διαχρονικά. Με την είδηση του θανάτου της στα 84 χρόνια της η Steinem, λύγισε, καταφέρνοντας να μιλήσει γι’ αυτήν μόνο μέσω ενός mail: “Η φίλη μου Dorothy Pitman Hughes διηύθυνε ένα πρωτοποριακό κέντρο φροντίδας παιδιών στη γειτονιά στη δυτική πλευρά του Μανχάταν. Γνωριστήκαμε τη δεκαετία του ’70 όταν έγραψα για αυτό το κέντρο παιδικής μέριμνας και γίναμε συνεργάτιδες και φίλες για μια ζωή. Θα μας λείψει, αλλά αν συνεχίσουμε να λέμε την ιστορία της, θα συνεχίσει να μας εμπνέει όλους”, έγραψε η εμβληματική φεμινίστρια. Μόλις πέρσι, η ίδια δήλωνε ότι αν δεν ήταν η Hughes δεν θα είχε ξεπεράσει ποτέ τη φοβία του να μιλά σε μεγάλο κοινό και δεν θα είχε μάθει ποτέ ότι ο καθημερινός λόγος είναι αυτός που διαμορφώνει την ατζέντα και όχι οι ωραιοποιημένες ομιλίες που ακούμε σε συνέδρια και συγκεντρώσεις.
“Έσωσε οικογένειες από τον δρόμο και τους έδωσε δουλειά”, δήλωσε η κόρη της Malmsten στο Associated Press μόλις χθες και όταν κλήθηκε να μιλήσει γι’ αυτό που θεωρούσε ως το μεγαλύτερο επίτευγμα της μητέρας της.
Και δεν έπαψε ποτέ να πιστεύει ότι όφειλε να επιστρέφει στη γενέτειρα της, αλλά και σε μέρη με σκληρό ρατσιστικό παρελθόν, όπως η Αλαμπάμα, για να μιλά, να αφυπνίζει, να μην ξεχνά, ως συνέπεια του δικού της παιδικού τραύματος, με έναν πατέρα που ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου από την Κου Κλουξ Κλαν.
Η Laura L. Lovett, η ιστορικός που υπέγραψε μετά από βαθιά έρευνα και συνεντεύξεις μαζί της τη βιογραφία της, το έθεσε ακόμα πιο ορθά: “Θεωρούσε εαυτόν φεμινίστρια, αλλά ήταν ένας φεμινισμός ριζωμένος στην εμπειρία της και στις πιο θεμελιώδεις ανάγκες για ασφάλεια, τροφή, στέγη και φροντίδα των παιδιών. Ο στόχος της ήταν να διορθώσει το πρόβλημα της ανισότητας στις ρίζες του, γι’ αυτό και ξεκινούσε πρώτα από το ζήτημα των παιδιών και των μητέρων που έπρεπε να τα αφήσουν πίσω τους για να δουλέψουν και να κρατήσουν την οικογένεια όρθια”, εξήγησε.
“Το στυλ της ήταν να φωνάζει τον ρατσισμό που έβλεπε στο κίνημα των λευκών γυναικών. Συχνά ανέβαινε στη σκηνή για να αρθρώσει τον τρόπο με τον οποίο το προνόμιο των λευκών γυναικών καταπίεζε τις μαύρες γυναίκες, αλλά και να προσφέρει τη φιλία της με την Γκλόρια ως απόδειξη ότι αυτό το εμπόδιο μπορούσε να ξεπεραστεί”, κατέληξε η Lovett.
Η ειρωνεία; Το Harlem Office Supply, το κατάστημα με αναλώσιμα γραφείου, η πρώτη επιχείρηση εκεί που διεύθυνε μαύρη γυναίκα, πουλήθηκε, προκειμένου να μην κλείσει, όταν άνοιξε κοντά του ένα Staples, στο πλαίσιο του προγράμματος Empowerment Zone του πρώην Αμερικανού προέδρου Μπιλ Κλίντον.
Εκτός από το έργο της στον φεμινισμό και στην προστασία παιδιών, αφήνει πίσω της τρεις κόρες, την Malmsten, την Patrice Quinn και την Angela Hughes.
Με στοιχεία από CBS, Politico, Guardian, NPR
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
