Σχεδόν έναν μήνα μετά την άγρια δολοφονία της Mahsa Amini, στο Ιράν οι γυναίκες συνεχίζουν την επανάσταση. Δεν έχει σημασία αν τα διεθνή media αποστρέφουν σιγά σιγά το βλέμμα και επιστρέφουν μόνο στην είδηση δολοφονιών πολιτών, επιμέρους εξεγέρσεων ή κάποιας άλλης βαρβαρότητας.
Δεν είναι εκεί το θέμα. Γιατί για τις Ιρανές ο θάνατος της Zhina, όπως είναι το κουρδικό όνομα της Amini, ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της οργής και της απόγνωσης. Η γυναικεία επανάσταση προετοιμαζόταν σιωπηλά, χωρίς καν συνεννόηση εδώ και 44 χρόνια. Το κίνημα “Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία” που γιγαντώθηκε τις τελευταίες εβδομάδας ζούσε καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής της Ισλαμικής Δημοκρατίας με δείγματα γραφής τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Και οι Ιρανές όλα αυτά τα 44 χρόνια συμμετείχαν σε μικρές, αλλά συνεχείς και συνεχώς εξελισσόμενες δράσεις που κρατούσαν τη φλόγα για ελευθερία ζωντανή.
Το αρχικό κίνημα χρονολογείται από την Ιρανική Επανάσταση του 1979, τη χρονιά που ριζοσπαστικές ισλαμικές ομάδες ανέλαβαν την εξουσία. Από τότε και μέχρι σήμερα οι διαμαρτυρίες στους δρόμους, η λεγόμενη “εξέλιξη προς την επανάσταση”, δεν σταμάτησαν ποτέ, άρχισαν όμως να αναπτύσσουν άλλη δυναμική από το 2017.
Το θάρρος και η τόλμη των γυναικών όλα αυτά χρόνια αποκαλύπτεται και μέσα από πάγιες δράσεις τους στα σχολεία και τη δημόσια ζωή της χώρας, όπως
– η φοιτητική διαμαρτυρία για το κλείσιμο μιας ρεφορμιστικής εφημερίδας το 1999
– η διαμαρτυρία για τις παρατυπίες στις προεδρικές εκλογές το 2009
– η διαμαρτυρία κατά της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης (2017-2018)
– οι διαμαρτυρίες Bloody November (2019) και Bloody Aban (2020), που οργανώθηκαν μετά τη σημαντική αύξηση των τιμών των καυσίμων.
Όσο για το τι πιστεύουν οι ίδιες οι Ιρανές γι’ αυτό που βιώνουν εδώ και περίπου μισό αιώνα; Ανατρέχοντας στα κοινωνικά δίκτυα και πριν τις βίαιες διακοπές στο διαδίκτυο και τις απαγορεύσεις για είσοδο στα social media εκείνο που διαπιστώνει κανείς είναι δεν θεωρούν τους εαυτούς τους ως ανίσχυρα θύματα, όπως συχνά παρουσιάζονται εκτός Ιράν. Πιστεύουν βαθιά εδώ και χρόνια ότι είναι φορείς κοινωνικής αλλαγής. Ότι βρίσκονται πάντα στην πρώτη γραμμή που πολεμά επί της ουσίας το καθεστώς και σπάει ταμπού.
Άλλωστε, εδώ και χρόνια, πολύ πριν το άγριο ξέσπασμα του φετινού Σεπτέμβρη, οι Ιρανές μάχονταν για το δικαίωμά τους στην εκπαίδευση και την επαγγελματική τους εξέλιξη. Πριν η άγρια δολοφονία της Mahsa γίνει η σπίθα για ένα επίσης οργισμένο ξέσπασμα που δεν λέει να καταλαγιάσει, οι Ιρανές πίστευαν στις μικρές και συνεπείς αλλαγές, στην ιδέα ότι η σταδιακή αλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε μία επιτυχή επανάσταση. Πριν από έναν μήνα αυτό άλλαξε. Καμιά τους δεν ήθελε τόσες νεκρές και μία μη βιώσιμη επανάσταση, όμως, η δολοφονία της Mahsa ήταν το σινιάλο ότι το καθεστώς τέλειωσε.
Σε μία έρευνα που δημοσιεύθηκε στο The Conversation μεταξύ 391 Ιρανών γυναικών ηλικίας 18-35 ετών από το Σιράζ, δηλαδή σε μια από τις μεγαλύτερες πόλεις του Ιράν, διαπιστώθηκε ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώνει και μαθαίνει να αγωνίζεται για τις βασικές της ελευθερίες. Και να τα βασικά σημεία αυτής της στρατηγικής
#1
Μία τέτοια ζωή, σηματοδοτεί την ανάπτυξη πολλαπλών ταυτοτήτων για τις Ιρανές. Άλλες στο σπίτι, άλλες στη δημόσια ζωή, άλλες στα κοινωνικά δίκτυα, άλλες στις παρέες και στην προσπάθειά τους να μη χάσουν τον εαυτό τους.
Αυτή η ανάπτυξη πολλαπλών ταυτοτήτων ήταν για χρόνια και η βασική τους στρατηγική να αντιμετωπίσουν το καθεστώς, να είναι ταυτόχρονα αποδεκτές από την κοινωνία και αλληλέγγυες μεταξύ τους, να αντέξουν στις πιέσεις από την παιδική τους ηλικία μέχρι το τέλος της ζωής τους, χωρίς να οδηγηθούν στον μαρασμό και την κατάθλιψη, ακόμα και την αυτοχειρία.
#2
Οικοδόμηση ψηφιακής ελευθερίας. Οι Ιρανές χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να συμμετέχουν σε εθνικές και διεθνείς διαδικτυακές ομάδες κοινωνικής διαμαρτυρίας, να ανταλλάσσουν πληροφορίες και να παράγουν ιδέες για την αντιμετώπιση των κοινωνικών προκλήσεων στην κοινωνία τους. Παρά την ενεργή καταστολή των διεθνών πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης από την κυβέρνηση, οι νεαρές Ιρανές εξακολουθούν να βρίσκουν καινοτόμους τρόπους πρόσβασης σε αυτές.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν αυξήσει την κοινωνική, πολιτιστική και πολιτική ευαισθητοποίηση της νέας γενιάς και αυτό φαίνεται να αυξάνει το χάσμα μεταξύ των νεότερων και των μεγαλύτερων γενεών της χώρας. “Το γεγονός ότι οι Ιρανοί που ζουν πλέον σε άλλες χώρες είναι πολύ περισσότεροι από αυτούς που ζουν στο Ιράν, είναι πολύ σημαντικό για την κοινωνία”, εξηγεί μία από τις συμμετέχουσες στην έρευνα.
Παρόλο που η δορυφορική τηλεόραση και ορισμένα από τα κοινωνικά δίκτυα [όπως το Facebook] είναι απαγορευμένα στο Ιράν, οι νέες γενιές προσπαθούν να έχουν πρόσβαση, χρησιμοποιώντας διάφορες εναλλακτικέ σε ό,τι αφορά την πρόσβαση.
#3
Οι Ιρανές ζουν μια διπλή ζωή αναφορικά με τους ενδυματολογικούς κώδικες. Κάτω από το χιτζάμπ και στις κλειστές κοινωνίες που αναπτύσσουν, εκεί που δεν απαγορεύεται η ομορφιά και η χαρά, οι Ιρανές ποτέ δεν απαρνήθηκαν τα έντονα χρώματα, τα σχέδια της μόδας, τους κανόνες περί… δυτικού στιλ. Ξέρουν πολύ καλά ότι η αυστηρότητα δεν αφορά το χιτζάμπ, αλλά ότι αν “πέσει” η υποχρεωτικότητα για το χιτζάμπ η “Ισλαμική Δημοκρατία” έχει να τρέμει και για την κατάρρευση και άλλων ζητημάτων που αφορούν τον έλεγχο της ιδιωτικότητας των Ιρανών.
Οι νεαρές Ιρανές έχουν υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης, σεβόμενες τους διαφορετικούς πολιτισμούς, τις πεποιθήσεις, τις θρησκείες και τους ενδυματολογικούς κώδικες. Θέλουν πλέον να απολαμβάνουν αυτή την ελευθερία, χωρίς να κρύβονται ή να καμουφλάρουν την εμφάνισή τους για να ξεγελάσουν το καθεστώς.
Στο μεταξύ, μία πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι η πλειοψηφία των Ιρανών (58%) δεν πιστεύει στην πρακτική της χρήσης του χιτζάμπ. Μόνο το 23% συμφωνούσε με το υποχρεωτικό χιτζάμπ, το οποίο γίνεται σεβαστό από τον υπόλοιπο πληθυσμό: οι άνθρωποι δεν θέλουν την κατάργηση του χιτζάμπ, θέλουν απλώς ελευθερία επιλογής.
#4
Δημιουργία κρυφών ευκαιριών αναψυχής και ψυχαγωγίας. Οι νεαρές Ιρανές, όπως όλες οι νέες γυναίκες σε όλον τον κόσμο αγαπούν τη μουσική, τις συναυλίες, τον χορό, τα ταξίδια, το φλερτ. Και προσπαθούν να μη χάνουν τίποτα από αυτά σε συνεννόηση με φίλους και την οικογένειά τους. Ωστόσο, τίποτα από αυτά δεν γίνεται σε δημόσιο χώρο. Τα πάρτι, τα ραντεβού, οι συνεννοήσεις για εξόδους γίνονται σε ιδιωτικούς χώρους και σε… ανύπαρκτα ντεσιμπέλ. Αυτός είναι και ο λόγος που όταν μια Ιρανή ταξιδεύει για σπουδές στο εξωτερικό, το πιο πιθανό είναι να μην επιστρέψει ξανά στη χώρα της.
#5
Έχουν σεξουαλική ζωή οι νεαρές Ιρανές; Η απάντηση θα εκπλήξει τη Δύση. Ναι, έχουν. Και μάλιστα πιστεύουν ότι η καταπίεση στις προηγούμενες γενιές γυναικών, οδήγησε τις περισσότερες από αυτές σε δυστυχισμένους γάμους και σε σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα. Για την ώρα, ο μόνος τρόπος για να ζει ελεύθερα σε ό,τι αφορά τις σχέσεις της μια Ιρανή, είναι ένας “λευκός γάμος” που συνήθως κανονίζεται μεταξύ φίλων ή αληθινών ζευγαριών, για να μπορεί το κορίτσι να απολαμβάνει την αυτοδιάθεση του σώματός του, χωρίς να ρισκάρει να τη σκοτώσουν… Αυτές οι προσπάθειες πολύ συχνά υποστηρίζονται από τους άνδρες, που επίσης παλεύουν για την προώθηση της ισότητας των φύλων και των δικαιωμάτων των γυναικών σε μία πραγματικά δημοκρατική κοινωνία…
Με στοιχεία από το TheConversation.com
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
