Ποιός δεν ξεκινάει το νέο έτος με αποφάσεις που δεν πρόκειται να τηρήσει; Δείξτε μου το αυτό το άτομο. Αντί να επικεντρωνόμαστε σε τέτοιες λίστες, θεωρώ πιο χρήσιμο να κάνουν ανασκόπηση μερικών σκέψεων που θα μας οδηγούν ως πυξίδα στην καθημερινότητά μας ως πλαίσιο μιας γενικότερης κατεύθυνσης της μενταλιτέ και της ζωής μας εν γένει.
Σε μια στροφή στα κλασσικά λοιπόν, με αφορμή ότι σαν σήμερα γεννήθηκε η Σιμόν Λουσί Ερνεστίν Μαρί Μπερτράν Ντε Μποβουάρ, η ενσάρκωση της γυναικείας απελευθέρωσης,
διάβασα μια σύνοψη ρήσεων της πασίγνωστης φιλοσόφου και φεμινίστριας κατά κόσμον Σιμόν ντε Μποβουάρ. Η συγγραφέας έχει καλώς ή κακώς σημαδέψει την ιστορία κι έχει εμπνεύσει πολλές γενιές, κυρίως με το μανιφέστο της Το Δεύτερο Φύλο που δημοσιεύτηκε το 1949 αλλά και τους Μανδαρίνους το 1954. Ήταν εξίσου ικανή ως φιλόσοφος, μυθιστοριογράφος, πολιτική θεωρητικός, δοκιμιογράφος, καθώς και ως βιογράφος.
Με το επιχείρημα ότι οι άνδρες και οι γυναίκες εξαρτώνται από το να μεγαλώνουν για να συμπεριφέρονται θηλυκά ή αρσενικά, η ντε Μποβουάρ αμφισβήτησε την ιδέα ότι οι ρόλοι των φύλων ήταν έμφυτοι.
Παράδοξα για βιβλίο κοινωνικής φιλοσοφίας, Το Δεύτερο Φύλο έγινε ευπώλητο και γνώρισε διαδοχικές επανεκδόσεις σε πάρα πολλές χώρες και γλώσσες. Στο βιβλίο της, η Σιμόν ντε Μποβουάρ χρησιμοποιεί ιστορικά παραδείγματα για να αποδείξει ότι η εξέλιξη της κοινωνίας έκανε τις γυναίκες πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Δεδομένου ότι η Γαλλία είχε παραχωρήσει στις γυναίκες το δικαίωμα ψήφου μόνο πέντε χρόνια νωρίτερα από την έκδοση, το 1944, η συγγραφέας δεν είχε έλλειψη επιχειρημάτων για να υπερασπιστεί τη διατριβή της – την οποία πράγματι υπερασπίστηκε με θάρρος και αποφασιστικότητα.
Η Σιμόν Ντε Μποβουάρ, αγέρωχη και αναλυτική, σε μία από τις σπάνιες τηλεοπτικές συνεντεύξεις της
Συνηθισμένη στις διαμάχες, η ντε Μποβουάρ εκτιμούσε την ανεξαρτησία της: αν και σε σχέση με τον φιλόσοφο Ζαν Πωλ Σάρτρ, αρνιόταν πάντα το γάμο και τη συμβίωση και δεν έκρυβε ούτε τις ομοφυλοφιλικές ιστορίες αγάπης της. Αλλά αυτό που κάνει Το Δεύτερο Φύλο, εκτός από ένα προσωπικό βύθισμα μέσα στην αναρώτηση των φύλων και της θηλυκότητας, ένα πρωτοποριακό βιβλίο, είναι η εξερεύνηση της ταυτότητας φύλου. Με το επιχείρημα ότι οι άνδρες και οι γυναίκες εξαρτώνται από το να μεγαλώνουν για να συμπεριφέρονται θηλυκά ή αρσενικά, η ντε Μποβουάρ αμφισβήτησε την ιδέα ότι οι ρόλοι των φύλων ήταν έμφυτοι.
Όπως είχε γράψει η Χριστίνα Γαλανοπούλου, “Ό,τι κι αν λέμε σήμερα για το φεμινιστικό κίνημα, για τις φεμινίστριες, όσο κι αν η πατριαρχία επιχειρεί να αποδομήσει τον φεμινισμό, τάχα μου αποκηρύσσοντας την εμμονή, τη στοχοπροσήλωση και τις κάποτε ακραίες προσεγγίσεις, όπως αυτή της περιφρόνησης προς το αντρικό φύλο, η αλήθεια είναι ότι η «μητέρα του φεμινισμού» άλλαξε, με τη σκέψη, τον λόγο και κυρίως τα κείμενα της τον τρόπο που οι γυναίκες αντιμετωπίζουν την ύπαρξη, το σώμα, το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης.”
Χωρίς άλλη καθυστέρηση σας παραθέτω τις σκέψεις της Σιμόν ντε Μποβουάρ για περαιτέρω δικό σας προβληματισμό.
«Μια ελεύθερη γυναίκα είναι το ακριβώς αντίθετο από μια ανάλαφρη γυναίκα».
«Κανείς δεν είναι πιο αλαζονικός απέναντι στις γυναίκες, πιο επιθετικός ή περιφρονητικός, όσο ένας άντρας που ανησυχεί για τον ανδρισμό του».
«Δεν γεννιόμαστε γυναίκα: γινόμαστε».
«Μια γυναίκα που δεν φοβάται τους άντρες τους τρομάζει, μου είπε ένας νεαρός».
«Η γυναίκα δεν είναι θύμα κάποιου μυστηριώδους θανάτου: δεν πρέπει να συμπεράνουμε ότι οι ωοθήκες της την καταδικάζουν να ζει αιώνια στα γόνατα».
«Η μητρική αγάπη δεν έχει τίποτα το φυσικό».
«Γυναίκα είναι ό,τι ζητά ο άντρας και ό,τι δεν φτάνει».
«Η γυναίκα είναι καταδικασμένη στην ανηθικότητα, γιατί η ηθική συνίσταται για αυτήν στην ενσάρκωση μιας απάνθρωπης οντότητας: της ισχυρής γυναίκας, της αξιοθαύμαστης μητέρας, της τίμιας γυναίκας κ.λπ.».
«Οι γυναίκες σφυρηλατούν για τον εαυτό τους τις αλυσίδες που οι άντρες δεν θέλουν να τις φορτώσουν».
Σιμόν Ντε Μποβουάρ: «Είμαι εναντίον όλων των μορφών καταπίεσης»
Άραγε πόσα από αυτά τα ρητά έχουν χάσει την επικαιρότητά τους; Πόσα έχουμε χωνέψει ορθά και πόσα μένουν να εφαρμοστούν μέσα στο 2023; Πόσες από τις συγκεκριμένες σχέσεις εξουσίας που καθηλώνουν τη γυναίκα ως κοινωνικό κατασκεύασμα αφύσικο, μη δεδομένο, φτιαγμένο μόνο γι’ αυτές βρίσκουμε ακόμη στο δρόμο μας; Έχουμε ακόμη δρόμο μπροστά.
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
