Πώς έκανες άμβλωση αν ήσουν γυναίκα στις ΗΠΑ της δεκαετίας του 60; Αν ήσουν κορίτσι πολύ πριν από την απόφαση Row vs Wade που άντεξε τόσα χρόνια και βοήθησε τόσες γυναίκες για να καταπέσει με κρότο και ντροπή από τους μαγειρεμένους υπολογισμούς του Ντόναλντ Τραμπ, μόλις φέτος το καλοκαίρι;
Αν ήσουν φτωχή, χωρίς χρήματα που θα μπορούσαν να τακτοποιήσουν την υπόθεση σε κάποιο ιδιωτικό ιατρείο, συνήθως έπεφτες θύμα της μαφίας του Σικάγο. Πλήρωνες ακριβά για να πεθάνεις ή για να υποφέρεις πολύ σοβαρά στα χέρια κάποιου τσαρλατάνου και χωρίς κανείς να μπορεί να σου εγγυηθεί για την υγεία σου και τη σωματική σου ακεραιότητα στη συνέχεια.
Και μετά έρχονται οι “Janes”, μία περιθωριακή ομάδα Αμερικανίδων που για περίπου μία 5ετία, κατάφεραν να εξασφαλίσουν πρόσβαση σε αμβλώσεις σε πάνω από 11.000 γυναίκες, οι οποίες δεν είχαν άλλη επιλογή. Η ομάδα έδρασε στις ΗΠΑ από το 1968 έως το 1973 και έγινε γνωστή κυριολεκτικά από στόμα σε στόμα, μέσω φέιγ – βολάν και κωδικών ανακοινώσεων, σε μια εποχή που η άμβλωση όχι απλώς συνιστούσε ποινικό αδίκημα, αλλά επέσυρε και μία ζωή γεμάτη αποκλεισμούς, διαπόμπευση και στιγματισμό – τόσο για τις γυναίκες που αποφάσιζαν να προχωρήσουν σε άμβλωση όσο και για εκείνες που ακτιβιστικά τις βοηθούσαν.
Και ποιες ήταν οι “Janes”; Πολλές! Φοιτήτριες, εργαζόμενες στην κοινωνική πρόνοια, νοικοκυρές χωρίς φαινομενικά άλλη απασχόληση, καθηγήτριες και μέλη του φεμινιστικού κινήματος που έβλεπαν τις στατιστικές και είχαν αποφασίσει ότι καμία δεν αξίζει να πεθάνει εξαιτίας μίας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης, πόσω μάλλον ενός βιασμού.
Το ανατριχιαστικά επίκαιρο ντοκιμαντέρ του ΗΒΟ, τη σκηνοθεσία του οποίου υπογράφουν η Έμα Πίλντις και η Τία Λέσιν λέει την ιστορία μιας Αμερικής που για αιώνες μισούσε τις γυναίκες, απαγορεύοντας τους να αποφασίζουν για το σώμα τους, ειδικά αν επέλεγαν να μην παντρευτούν και να κάνουν σεξ εκτός γάμου. Βρισκόμαστε σε μια Αμερική όπου ακόμα και η αντισύλληψη είναι αποκλειστικό δικαίωμα των παντρεμένων και η άμβλωση συμβαίνει μόνο για λόγους υγείας (!) και μόνο αν αυτό αποφασιστεί από επιτροπή ανδρών γιατρών, κατόπιν συμβουλίου.
Το ακόμη πιο ανατριχιαστικό είναι ότι η υλοποίηση του συγκεκριμένου ντοκιμαντέρ αποφασίστηκε το 2016, την εποχή δηλαδή που ο Τραμπ εκλεγόταν στο κορυφαίο αξίωμα της χώρας, με εκατομμύρια Αμερικανούς να βιώνουν κρίσεις πανικού από την επόμενη κιόλας μέρα με το εκλογικό αποτέλεσμα και με πολλές φεμινίστριες να γνωρίζουν ότι η θητεία του θα σήμαινε επιστροφή στις πιο σκοτεινές φάσεις της Αμερικανικής ιστορίας.
Αμβλώσεις / ΗΠΑ: Η αρχή του τέλους της δημοκρατίας και οι γυναίκες
Το “Janes” που φέτος ντεμπουτάρισε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Sundance και είναι από φέτος το καλοκαίρι διαθέσιμο στην πλατφόρμα του ΗΒΟ πρακτικά αφηγείται τη δράση της συλλογικότητας: το “αν είσαι έγκυος και θέλεις να προχωρήσεις σε άμβλωση κάλεσε την Τζέιν” ήταν το παρασύνθημα για τις γυναίκες που βρίσκονταν ανάμεσα στην απόγνωση της κοινωνικής κατακραυγής και τον πιθανό τους θάνατο.
Το ντοκιμαντέρ καταγράφει τις ασύλληπτες, τσαρλατάνικες μεθόδους που μέχρι πριν να αναλάβουν δράση οι “Janes” εφαρμόζονταν για να τερματιστεί μία εγκυμοσύνη – από μαχαίρια και κρεμάστρες μέχρι πτώση από σκάλες και γροθιές, τα πάντα για να τερματιστεί η κύηση, όμως, και η ζωή της εγκύου. Οι “Janes” δημιουργώντας ένα απίστευτα ισχυρό και αλληλέγγυο δίκτυο πρόσφεραν σε χιλιάδες γυναίκες πρόσβαση σε ασφαλή άμβλωση βάζοντας τέλος στη δράση της μαφίας των αμβλώσεων που μέσα στη δεκαετία του ’60 έστειλε στον θάνατο πάνω από 5.000 γυναίκες, ενώ άφησε βαθιά σωματικά και ψυχικά τραύματα σε εκατοντάδες χιλιάδες άλλες.
Οι “Janes” θα μάθουν να προχωρούν σε αμβλώσεις οι ίδιες, αψηφώντας με γενναιότητα τόσο την αστυνομία και τα “καρφιά” της στο Σικάγο όσο και τη μαφία των αμβλώσεων της Πολιτείας. Θα φροντίζουν στις γυναίκες που καταφεύγουν στο δίκτυο να παρέχεται ιατρική και ψυχολογική υποστήριξη και να αντιμετωπίζονται με εχεμύθεια, μακριά από τις πολιτικές διαπόμπευσης κοινωνίας και πολιτείας. Η δράση του δικτύου θα τερματιστεί βίαια τον Μάιο του 1972 με τη σύλληψη 7 ηγετικών μελών της ομάδας.
Δικηγόρος τους θα αναλάβει μία δυναμική γυναίκα που είχε αναλάβει και την υπόθεση κάποιων από τους “Μαύρους Πάνθηρες”. Είναι η Τζο-Αν Γουλφσον που παρακολουθεί τα γεγονότα στενά και παρακολουθεί τις εξελίξεις που σε λίγο καιρό η υπόθεση Roe vs Wade θα φέρει στην Αμερική, που αναγνωρίζει το συνταγματικό δικαίωμα στην άμβλωση σε όλες τις ΗΠΑ. Αυτό θα συμβεί τον Ιανουάριο του 1973, οπότε και οι Janes αφήνονται ελεύθερες. Το δικαίωμα αυτό θα αναγνωριζόταν και θα ίσχυε μέχρι και πριν από λίγες ημέρες, βυθίζοντας στη ντροπή, το σκοτάδι και ίσως και τον θάνατο τη χώρα.
Οι δημιουργοί του ντοκιμαντέρ που ξεκίνησαν γυρίσματα και συνεντεύξεις το 2019, τώρα πια γνωρίζουν καλά γιατί ο Τραμπ ήταν ένας πραγματικός εφιάλτης για τα αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών και για τα ανθρώπινα δικαιώματα εν γένει. Πρακτικά, η θητεία του ολοκληρώθηκε στις 24 Ιουνίου με την ανατροπή που επέφεραν στην Αμερική και τον πλανήτη, οι δικαστές που ο ίδιος διόρισε στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, επί των τραγικών ημερών του στον προεδρικό θώκο…
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
