Από τι είναι φτιαγμένη η κεφαλή ενός σπίρτου; Ένας χημικός θα μας κατατόπιζε για τα ακριβή μέρη καλίου, διοξειδίου μαγγανίου, διχρωμικού καλίου, θειούχου αντιμονίου και γυαλί σκόνη που θα χρειάζονταν για να δημιουργηθεί αυτό το τρομερό μείγμα. Και επίσης για τι είδους σπίρτα μιλάμε; Για απλά ή για σπίρτα ασφαλείας; Τα πρώτα ανάβουν όταν τα τρίψεις οπουδήποτε, τα δεύτερα μόνο σε επίχρισμα άμορφου φωσφόρου και συγκολλητικής ουσίας, που ευθύνονται γι’ αυτή την ξινή εθιστική μυρωδιά που αφήνουν πίσω τους τα φρεσκοαναμμένα σπίρτα.
Το βράδυ του (προηγούμενου) Σαββάτου στην κατάμεστη κεντρική σκηνή της Στέγης απολύτως κανείς δεν ενδιαφερόταν για τη χημική σύσταση των σπίρτων. Ο κόσμος κατέφθανε είτε με ενθουσιασμό για το πολυσυζητημένο εγχείρημα της μεταφοράς του Οικονομίδειου σύμπαντος σε περιβάλλον μιούζικαλ, είτε με γνήσια απορία για τα υλικά με τα οποία μπορεί να συμβεί αυτό. Ηλικίες; Ανάμεικτες. Από τα σχόλια καταλάβαινες αν είχαν δει την ταινία ή κατέφθαναν με τελείως παρθένα ματιά.
Σε κάθε περίπτωση αυτό που συνέβη ένα πρωινό Κυριακής -κατά το σενάριο του Οικονομίδη- σε κάποια ελληνική οικογένεια, κάπου στον Κορυδαλλό σε όποιο κουτί και να το έκλεινες, θα έβρισκε να ξεχυθεί, πόσω μάλλον σε ένα Σπιρτόκουτο. Όπως δεν χωράνε οι γυναίκες που μπορεί να τις υποτιμάς, να τις κάνεις skip για χρόνια, να τις κακολογείς, να τους ασκείς λεκτική και ψυχολογική βία, να τις έχεις εκεί μόνο για να σου κάνουν τις δουλειές, τις όποιες δουλειές, ξεχνώντας ότι είναι άνθρωποι με ανάγκες, θέλω, παράπονα, σάρκα και καρδιά, όχι απλώς (εύφλεκτα) ξύλα στρωμένα τακτικά σε χαρτονένια συσκευασία.
Το εντυπωσιακό, πέρα από τη μουσική (Γιάννης Νιάρρος – Αλέξανδρος Λιβιτσάνος), τα λιμπρέτι (Γιάννης Οικονομίδης – Δώρης Αυγερινόπουλος), τη σωματοποιημένη οργή σε απόδοση μιούζικαλ (άθλος!) ήταν ότι μπορούσες να νιώσεις αυτό που οι ηθοποιοί εισέπρατταν σε κάθε χειροκρότημα ή κάθε παύση. Από την πρώτη κραυγή του Δημήτρη (Γιάννη Αναστασάκη) στο τηλέφωνο, μέχρι την troll εμφάνιση του Λουκά (Γιώργος Κατσής) στο πρόσωπο του οποίου “συγκεντρώνεται” ο κύριος όγκος από το υβρεολόγιο που διατρέχει αναπολογητικό και ατελείωτο την παράσταση, μπορούσες να καταλάβεις την έκπληξη από κάτω, τα αμήχανα γέλια στην αρχή, τις ανάσες που γίνονταν πιο γρήγορες όσο περνούσε η ώρα.
Κι ήταν τόσο περίεργο να ξέρεις ότι μνήμες τέτοιων οικογενειακών καβγάδων έχουμε όλοι -αν όχι από τη δική μας οικογένεια, από κάποιαν αδυσώπητα κοντινή- και όμως, σοκαριζόμαστε, κοντοστεκόμαστε, αναμετριόμαστε με τη ντροπή και με το αίσθημα να αρπάξουμε από τον λαιμό τον κάθε τέτοιο μικρό ή μεγαλύτερο κακοποιητή. Μια 20ετία μετά η κεντρική ιδέα του Οικονομίδη σοκάρει και κοκκινίζει μάγουλα από ντροπή..!
Και μετά είναι και ο χαρακτήρας της Μαρίας (Αγορίτσα Οικονόμου), αδυσώπητος, τιμωρητικός, οδοστρωτήρας τη στιγμή που δεν υπάρχει άλλη ανοχή στις προσβολές του συζύγου, στην κακοποίηση, την περιφρόνηση, την υποτίμηση, τον αφανισμό της προσωπικότητάς της, το στρίμωγμά της σε μια κουζίνα – μέγγενη. Άλλωστε, όλο το έργο -είτε μιλάμε για την ταινία είτε για το μιούζικαλ-, όλη η πλοκή κατευθύνεται από αυτό το υπομονετικό σπίρτο που κάποια στιγμή παίρνει επιτέλους φωτιά και καίει ανδρικούς εγωισμούς, τοξικές αρρενωπότητες, ψευτο-μάτσο συμπεριφορές που τόσο μας είναι γνώριμες σε όλο το φάσμα της καθημερινότητάς μας, συμπεριφορές που όσο κι αν κάποιοι έχουν το προνόμιο της ασφαλούς τους φούσκας, όλο και κάπου θα τις πετύχουν.
Όλ@ γνωρίζουμε ή έχουμε ακούσει για κάποια Λίντα που ο Βαγγέλης δεν ήθελε να αναλάβει το μερίδιο ευθύνης στην εγκυμοσύνη που προέκυψε. Κάποτε μπορεί να ήμασταν μια Νικολέτα που απολύθηκε γιατί έτσι του κάπνισε του εργοδότη της. Ή κάποια Άντζελα που ο “καλός” της είχε σκοπό να την πασάρει και σ’ ένα φίλο του. Και σε δύο. Είναι πανεύκολο να σου συμβούν αυτά αν είσαι γυναίκα. Εξίσου εύκολο είναι να αποφασίσεις να αντεπιτεθείς.
Την είχε προετοιμάσει όλη αυτή την πυρκαγιά η Μαρία; Την είχε οργανώσει; Είχε τρωτά και λάθη σ’ αυτή την αφόρητα άρρωστη οικογένεια; Μεγάλωσε ισότιμα τον γιο και την κόρη της, την Κική (Νάνσυ Σιδέρη); Συμπεριφέρθηκε τίμια στη θεούσα ξαδέλφη (Δάφνη Δαυίδ); Έχει μερίδιο ευθύνης σ’ αυτή τη φρίκη ή απλώς αναμάσησε συμπεριφορές επιβίωσης που εντοπίζονται σε πατριαρχικής δομής οικογένειες που το μόνο που ξέρουν είναι να κρίνουν, να περιορίζουν και να πατάσσουν τους χαρακτήρες των θηλυκών τους μελών;
Στο έργο του Οικονομίδη τα έμφυλα ζητήματα -20 χρόνια πίσω- παρουσιάζονται απογυμνωμένα και
ακατέργαστα, και μάλιστα σε μια εποχή που δεν μας βοηθούσαν τόσο στην αποκωδικοποίηση οι σύγχρονοι όροι. Σήμερα που στη φαρέτρα για την επίτευξη της ισότητας έχουμε και αυτούς, το Σπιρτόκουτο εξακολουθεί να σοκάρει (σ.σ.: δίπλα μου καθόταν κυρία που από την αρχή μέχρι το τέλος της παράστασης, παρά τον ενθουσιασμό και τα ξέφρενα χειροκροτήματα, δεν χειροκρότησε ούτε μία φορά..! Μπορώ να καταλάβω το μέγεθος του σοκ).
Κι όσο θα σοκάρει, είτε ως μιούζικαλ είτε ως ταινία, τόσο θα σημαίνει ότι έχουμε ακόμη άλυτα ζητήματα στο πιο νευραλγικό κομμάτι της ζωής μας: την οικογένεια, που όλοι μας τη συστήνουν ως γη ηρεμίας και ασφάλειας, αλλά πολύ συχνότερα απ’ ό,τι αντέχουμε είναι ναρκοπέδιο.
INFO
Σπιρτόκουτο The Musical
Μουσική: Γιάννης Νιάρρος, Αλέξανδρος Λιβιτσάνος
Λιμπρέτι: Γιάννης Οικονομίδης, Δώρης Αυγερινόπουλος
Σκηνοθεσία – Στίχοι: Γιάννης Νιάρρος
Χορογραφίες: Γιώτα Καλλιμάνη
Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Γιάννης Οικονομίδης
Καλλιτεχνική Επιμέλεια για τη Στέγη: Αφροδίτη Παναγιωτάκου
Ενορχήστρωση & Μουσική Διεύθυνση: Αλέξανδρος Λιβιτσάνος
Σκηνικό: Εύα Γουλάκου
Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη
Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος
Ηχοληψία: Γιάννης Λαμπρόπουλος
Σχεδιασμός Ήχου: Mανώλης Μανουσάκης
Φωνητική διδασκαλία: Μαργαρίτα Παπαδημητρίου
Συνεργάτες μουσικής δραματουργίας: Γιώργος Κουτλής & Βασίλης Μαγουλιώτης
Ηθοποιοί-Ερμηνευτές: Γιάννης Αναστασάκης, Αγορίτσα Οικονόμου, Μάριος Σαραντίδης, Γιώργος Κατσής, Αποστόλης Ψυχράμης, Νάνσυ Σιδέρη, Δάφνη Δαυίδ, Βασίλης Δημακόπουλος, Δανάη Μουτσοπούλου, Eλένη Μπούκλη, Θεοδοσία Σαββάκη
Μουσικοί: Σοφία Ευκλείδου (τσέλο), Δημήτρης Κλωνής (ντραμς), Αλέξανδρος Λιβιτσάνος (πλήκτρα), Γιώργος Μπουλντής (μπάσο), Σπύρος Nίκας (σαξόφωνο), Βασίλης Παναγιωτόπουλος (τρομπόνι), Γιάννης Παπαδόπουλος (πιάνο), Kώστας Σαπούνης (τρομπέτα), Δημήτρης Στασινός (κιθάρα)
-Κατάλληλο άνω των 18 ετών
Στέγη Ιδρύματος Ωνάση – Κεντρική Σκηνή
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Είδα πολύ πρόσφατα την πρωτότυπη ταινία και πρέπει να πω ότι σφίχτηκε η καρδιά μου. Από τις φωνές και τα ουρλιαχτά των ηθοποιών (που επίσης με αφήσανε άφωνη με την εξαιρετική ερμηνεία και απόδοση της κάθε σκηνής) με έπιασε κυριολεκτικά ταχυπαλμία και στη μέση το διέκοψα για να το συνεχίσω την επόμενη.