Είναι τεράστια, απειλητική και προστατευτική και στέκει ανάμεσα στα δέντρα της Εσπλανάδας του ΚΠΙΣΝ. Θα μείνει εκεί επτά μήνες έχοντας την κοιλιά της γεμάτη με είκοσι μαρμάρινα αυγά. Τη λένε «Μαμά» και είναι το εμβληματικό έργο της Λουιζ Μπουρζουά που φέρνουν στο ελληνικό́ κοινό́ ο Οργανισμός Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ και το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυματος Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ).
Η Αράχνη της Μπουρζουά είναι πολυταξιδεμένη. Από το Γκουγκενχάιμ στο Μπιλμπάο στην Ισπανία, μέχρι την Οτάβα, το Σαν Φρανσίσκο, το Κάνσας και τη Σεούλ στέκεται στα λεπτά της πόδια και προκαλεί αηδία και γοητεία, φόβο και υποβολή σε όσους στέκονται για να εξετάσουν αυτό το γλυπτό ύψους δέκα μέτρων, από τα πιο διάσημα στον κόσμο, που έφτιαξε η Λουιζ Μπουρζουά στα 79 της χρόνια.
Η μικρόσωμη σχεδόν κυνική, ιδιοφυής εικαστικός που άργησε να πάρει τη θέση που της άξιζε στον κόσμο της τέχνης, έβαλε τη σφραγίδα της στο ξημέρωμα του 21ου αιώνα με ένα από τα πιο αινιγματικά και υποβλητικά έργα όταν με αυτό το έργο εγκαινιάστηκε το Turbine Hall της Tate Modern, το 2000.
Η τέχνη της Bourgeois ήταν έντονα επηρεασμένη από τη ζωή της, ιδιαίτερα από τα παιδικά της χρόνια. Δημιούργησε τα πρώτα της σχέδια με αράχνες στα τέλη της δεκαετίας του 1940, ενώ 50 χρόνια αργότερα δημιούργησε τις γιγαντιαίες τρισδιάστατες αράχνες για τις οποίες έχει γίνει τόσο γνωστή.
Η αράχνη ονομάζεται «Μαμά» και αναφέρεται στη μητέρα της Μπουρζουά που όπως η ίδια η εικαστικός είχε περιγράψει ήταν η καλύτερή της φίλη αλλά και μια γυναίκα που είχε πάντα σκοπό, ήταν έξυπνη, υπομονετική, κατευναστική, λογική, χαριτωμένη, λεπτή, απαραίτητη, τακτική και χρήσιμη σαν αράχνη.
Ήταν μια ήσυχη εργάτρια, μια υφάντρια σχολαστική, όπως άλλωστε ήταν και στην αληθινή της ζωή αφού με τον άντρα της, τον πατέρα της Λουίζ διατηρούσαν στο Παρίσι των αρχών του εικοστού αιώνα μια επιχείρηση που αποκαθιστούσε ταπισερί, μια εργασία που απαιτούσε λεπτότητα, επιδεξιότητα και απίστευτη υπομονή.
Η Μπουρζουά, μέσα στο μεταλλικό σχεδόν αλλόκοσμο πλάσμα που συνέλαβε, συνοψίζει τα αισθήματα ενός ολόκληρου κόσμου που εμπεριέχεται στο έργο της. Χρησιμοποιεί την αμφίσημη εικόνα της αράχνης για να φανερώσει την επιμονή, την υπομονή, την επιβλητικότητα, αλλά και τη μέθοδο να παγιδεύει το θύμα της-, του πιο διάσημου αρθρόποδου στον κόσμο, ενός πλάσματος με μυθολογική καταγωγή, αφού η Αράχνη, κόρη του Ίδμωνα, έξοχη υφάντρα, αλαζών και ατρόμητη δε δίστασε να αναμετρηθεί με τη θεά Αθηνά και να προκαλέσει το τέλος της.
Μέσα από την τέχνη της, η Λουίζ Μπουρζoυά εξέφρασε τις βαθύτερες σκέψεις και τους φόβους της, διαχειρίστηκε τα προβλήματά της και έδωσε μορφή στα συναισθήματά της. Στα χαρακτικά, τα σχέδια, τα υφάσματα, τις εγκαταστάσεις και τα γλυπτά της, για τα οποία έγινε περισσότερο γνωστή, η Μπουρζουά εξερευνά τις έννοιες της ενοχής, του φόβου, της μνήμης, της μητρότητας και της αγάπης. Η τέχνη της Bourgeois ήταν έντονα επηρεασμένη από τη ζωή της, ιδιαίτερα από τα παιδικά της χρόνια. Δημιούργησε τα πρώτα της σχέδια με αράχνες στα τέλη της δεκαετίας του 1940, ενώ 50 χρόνια αργότερα δημιούργησε τις γιγαντιαίες τρισδιάστατες αράχνες για τις οποίες έχει γίνει τόσο γνωστή.
Η Louise Bourgeois γεννήθηκε στο Παρίσι την ημέρα των Χριστουγέννων του 1911. Ήταν το δεύτερο από τα τρία παιδιά μιας οικογένειας που αποκαθιστούσε και εμπορευόταν μεσαιωνικές και αναγεννησιακές ταπισερί. Στην τέχνη της είναι έντονες οι αναφορές στην παιδική της ηλικία, τη σχέση με τον αυταρχικό πατέρα της, την ασθένεια και τον θάνατο της μητέρας της. Μετά τις σπουδές γεωμετρίας στη Σορβόννη, η Bourgeois ξεκίνησε σπουδές στην τέχνη, ενώ το 1938 μετακόμισε στη Νέα Υόρκη με τον σύζυγό της, τον Αμερικανό ιστορικό τέχνης Robert Goldwater. Στα μέσα της δεκαετίας του 1940 δημιούργησε τέσσερις, εμβληματικούς πλέον, πίνακες με τίτλο Femme Maison που πραγμα- τεύονται τη γυναικεία ταυτότητα. Την ίδια περίπου περίοδο ξεκίνησε τα πρώτα γλυπτά της, Personages, μια σειρά από ανθρωπόμορφες αφηρημένες φιγούρες από ξύλο. Στη δεκαετία του 1960 δημιούργησε βιομορφικά, σωματικά έργα φτιαγμένα από οργανικά και εύκαμπτα υλικά – γύψο, λάτεξ, καουτσούκ και χυτή ρυτίνη. Στη δεκαετία του 1970, μετά τον θάνατο του συζύγου της, με το The Destruction of the Father (1974) εμφανίζεται ως πρωτοπόρος της καλλιτεχνικής φόρμας της εγκατάστασης, την οποία εξερεύνησε περαιτέρω από το 1991 και μέχρι τον θάνατό της, με τη σειρά Cells • αγχωτικά, αρχιτεκτονικά περιβάλλοντα γεμάτα αντικείμενα από το παρελθόν της μαζί με γλυπτά της.
Παρ’ όλο που εργάστηκε ως δημιουργός σύγχρονης τέχνης για επτά δεκαετίες, το έργο της Louise Bourgeois συγκέντρωσε προσοχή και ευρεία αναγνώριση μόνο όταν, σε ηλικία 71 ετών, έγινε η πρώτη γυναίκα γλύπτρια της οποίας αναδρομική έκθεση φιλοξενήθηκε στο ΜοΜΑ (1982). Σήμερα έργα της φιλοξενούνται, μεταξύ άλλων, στις συλλογές των Museum of Modern Art και Whitney Museum of American Art στη Νέα Υόρκη, Tate Gallery στο Λονδίνο και Centre Georges Pompidou στο Παρίσι, ενώ το 2022 θα παρουσιαστεί έκθεση με πίνακές της στο Metropolitan Museum of Art στη Νέα Υόρκη.
Maman | Louise Bourgeois
31 Μαρτίου– 6 Νοεμβρίου 2022
Εσπλανάδα, Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ)
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
