Ήταν τα “Χρυσά Κορίτσια” φεμινιστικά πρότυπα και το καταλάβαμε αργά; Μία απάντηση

Τη δεκαετία του ’80 στην ελληνική τηλεόραση υπήρχαν πολύ συγκεκριμένες επιλογές “για όλη την οικογένεια”: Ειδήσεις, “Δυναστεία” και “Ντάλλας”, “Στη Δίνη της εξουσίας και του Έρωτα”, “Ιζάουρα” και άλλα βραζιλιάνικα, πολύ (ωραίο) παιδικό πρόγραμμα, αυτά.

Κάπου εκεί, ανάμεσα σε “Κάντι – Κάντι” και “Καμπαμαρού” ή κάποια παιδική σειρά της οικογένειας Σοφιανού, θυμάμαι τη γιαγιά μου (καθόλου στερεοτυπική γιαγιά, τώρα που το ξανασκέφτομαι) να αναζητά το τηλεκοντρόλ με τον απογευματινό καφέ στο χέρι, γιατί άρχιζαν τα “Χρυσά Κορίτσια”. Ήταν το δικό της διάλειμμα και η αγάπη, ο σεβασμός και η μία και μοναδική συσκευή τηλεόρασης στο σπίτι δεν επέτρεπαν “διαπραγματεύσεις”.

Ακόμη θυμάμαι τους χαρακτήρες των 4 γυναικών που υποδύονταν οι Μπέατρις Άρθουρ, η Μπέτι Γουάιτ (που πέθανε πριν από λίγες ημέρες, λίγο πριν τα 100ά γενέθλιά της!), η Ρου ΜακΚλάναχαν και η Έστελ Γκέτι σε μία τρελή συνθήκη συγκατοίκησης, κάπου στο Μαϊάμι.

Οι διάλογοι, η πλοκή, οι αστείες ατάκες τους περί σεξ, με τη μονίμως ορεξάτη Μπλανς, μάλλον ήταν το πρώτο κλείσιμο του ματιού από τηλεοπτική σειρά ότι το σεξ όντως πρέπει να είναι μια ωραία ιστορία για την οποία ΚΑΙ οι γυναίκες μιλούν ανοιχτά.

Όσο παρακολουθούσα, τόσο “ψηνόμουν” να μη γκρινιάζω και να μη δυσφορώ γι’ αυτό που έπαιζε στην τηλεόραση και δεν ήταν παιδικό. Όχι ότι καταλάβαινα και πολλά, αλλά υπήρχε μια θερμοκρασία και μια αμεσότητα στο πάρε δώσε αυτών των τεσσάρων γυναικών που κάπως ήθελα να βλέπω κι εγώ.

Τα χρόνια πέρασαν, από τα “Χρυσά Κορίτσια” των 80s με τα 11 βραβεία Emmy και τις 4 Χρυσές Σφαίρες κύλησε πολύ νερό στο τηλεοπτικό αυλάκι, άπειρες γυναικείες σειρές προέκυψαν στην πορεία, όμως, καμιά δεν τόλμησε να μιλήσει για το ηλικιακό ζόρι των 50+.

Καμιά σειρά από τότε δεν τόλμησε ξανά να δώσει ηγετικό ρόλο σε μία ομάδα γυναικών που είχε από καιρό αφήσει πίσω της την πρώτη νιότη και μιλούσε για όλα ανοιχτά, χωρίς μισόλογα, κάποτε κυνικά (σαν το χαρακτήρα της Dorothy, ας πούμε), χωρίς χυδαιότητα, αλλά και χωρίς καθωσπρεπεισμούς.

Πλάκα – πλάκα, το θέμα του ηλικιακού ρατσισμού είχε γίνει με τα κρεμμυδάκια από το συγκεκριμένο σίριαλ, πολύ πριν γυναίκες ηθοποιοί απ’ όλον τον κόσμο αρχίσουν να θέτουν το ζήτημα της ορατότητας από τα 40 και μετά, ειδικά στην αιωνίως νεανίζουσα βιομηχανία του θεάματος.

Το ακόμα πιο σπουδαίο με τη σειρά, όμως, ήταν ότι απεικόνιζε 4 ώριμες γυναίκες ως απόλυτα αφεντικά του εαυτού τους, που δεν καθορίζονταν από τον βαθμό που ήταν απαραίτητες σε κάποιον άλλο, δεν προσδιορίζονταν αποκλειστικά από την ιδιότητα της μητέρας, της γιαγιάς, της συζύγου, της ανιψιάς και πάει λέγοντας. Ναι, υπήρχαν και με αυτές τις ιδιότητες, αλλά δεν “ντύνονταν” με αυτές προκειμένου να ζήσουν, να αντιμετωπίσουν (καταστάσεις), να αποκρούσουν (δυσάρεστα ή ενοχλητικά περιστατικά).

Σχεδόν 35 χρόνια πίσω, τα “Χρυσά Κορίτσια” περιφρόνησαν επιδεικτικά το σούπερ περιοριστικό κλισέ ότι η γυναίκα άνω των 50 υπάρχει αποκλειστικά και μόνο για να φροντίζει κάποιον άλλο και απέδειξαν ότι ο κύκλος της γυναικείας ζωής δεν είναι κάτι που σταματά σ’ αυτή την ηλικία, αλλά κάτι που ξεκινά με νέες μορφές και άλλους ρόλους. Φεμινιστικά πρότυπα σε μια εποχή που η τηλεόραση ήθελε γλυκερά sitcoms και την ησυχία της; Εννοείται!

Και τι το κάναμε όλο αυτό το κέρδος; Δεν έχω ιδέα.

Όταν σούπερ σταρ όπως η Νικόλ Κίντμαν δηλώνουν “αόρατες” στα casting μετά τα 40, καταλαβαίνεις ότι η γυναικεία ωριμότητα στον κινηματογράφο και την τηλεόραση συνεχίζει να προκαλεί τρόμο σε παραγωγούς και λοιπές εμπλεκόμενες δυνάμεις.

Παράξενο, κάπως… Στην είδηση του θανάτου του τελευταίου “Χρυσού Κοριτσιού”, της αθώας και γλυκιάς της γυναικοπαρέας, της Μπέτι Γουάιτ με τις πανέξυπνες ατάκες και την τόσο αλέγκρα στάση ζωής, έπεσε πολύ κλάμα και γράφτηκαν υπέροχα πράγματα για τον τρόπο που η ηθοποιός επηρέασε τις γυναίκες, όχι μιας εποχής ή μιας γενιάς, αλλά ενός αιώνα.

Τότε γιατί δεν είδαμε ποτέ ξανά τέτοιο concept σε τηλεόραση ή κινηματογράφο; Γιατί τεράστια ταλέντα, όπως η Γκλεν Κλόουζ, η Έλεν Μίρεν, η Φράνσις ΜακΝτόρμαντ, η Φιόνα Σο ψάχνουν τους (καλούς) ρόλους με το τουφέκι και αναγκαστικά περιορίζουν το διαμέτρημά τους στο θεατρικό σανίδι;

Η απάντηση φυσικά κρύβεται στον τρόμο που προκαλεί στον πανάλαφρο χώρο του θεάματος η δύναμη που λέγεται “γυναίκα άνω των 50” (δηλαδή, όχι άπειρη πια, όχι ευάλωτη, καθόλου εύκολα διαχειρίσιμη οικονομικά και εργασιακά) και στον μόχθο που απαιτείται για την αλλαγή αυτών των δυσάρεστων δεδομένων, για γυναίκες παραγωγικές και ικανές να δώσουν ακόμη πολλά στα πεδία δραστηριοποίησής τους.

Ευκαιρία για λίγα δάκρυα ακόμα για την απώλεια της Μπέτι Γουάιτ που κάποια θανατηφόρα ατάκα θα είχε – και γι’ αυτό.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News