Το βιβλίο που διαβάζουμε μαζί κι αυτή τη φορά, όπως κάθε Τετάρτη, είναι πάλι από την βραβευμένη πέρσι με το Νόμπελ Λογοτεχνίας Annie Ernaux. (όπως και το προηγούμενo, οι επισημάνσεις για το οποίο βρίσκονται εδώ για το πρώτο μέρος κι εδώ για το δεύτερο μέρος).
Σήμερα μιλάμε για Το Γεγονός για το οποίο βραβεύτηκε κι αφορά μια άμβλωση που έκανε σε νεανική ηλικία και την οποία αναφέρει περαστικά και στο βιβλίο της Ο νεαρός άνδρας. Ένα θέμα ιδιαίτερα γυναικείο αλλά που αφορά όλη την κοινωνία.
Η πλοκή:
Το 1963, η εικοσιτριάχρονη Annie Ernaux μαθαίνει ότι είναι έγκυος. Η ντροπή την κυριεύει σαν πανούκλα: είναι ανύπαντρη και ξέρει πως μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη θα στιγματίσει την ίδια και την οικογένειά της. Μέσα σε συνθήκες παρανομίας κάνει έκτρωση με κίνδυνο της ζωής της. Αρκετά χρόνια αργότερα θα καταγράψει τις αναμνήσεις της, προσπαθώντας να κατανοήσει γιατί αυτή η εμπειρία τη σημάδεψε τόσο πολύ, τόσο βαθιά. Το γεγονός είναι η ιστορία αυτού του τραύματος, ενός τραύματος που δεν ξεπέρασε ποτέ.
“Μέσα από τούτη την αφήγηση, ο χρόνος γίνεται δράση και με παρασέρνει άθελά μου. Τώρα ξέρω ότι είμαι αποφασισμένη να φτάσω μέχρι τέλους, όποιο κι αν είναι το τίμημα, όπως ήμουν και τότε, στα είκοσι τρία μου, όταν έσκισα τη γνωμάτευση του γιατρού. Θέλω να βυθιστώ ξανά σε κείνη την περίοδο της ζωής μου, να μάθω τι υπήρχε εκεί. Αυτή η εξερεύνηση θα αποτελέσει το υφάδι μιας αφήγησης, της μόνης ικανής να αποδώσει ένα γεγονός που δεν ήταν τίποτε άλλο πέρα από χρόνος που κυλούσε εντός και εκτός μου.”
Στο Γεγονός βασίζεται η οµότιτλη ταινία που κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ Βενετίας 2021.
Κι ενώ γνωρίζουμε ότι το βιβλίο αποτελεί την εξιστόρηση μιας τραυματικής παρελθοντικής εμπειρίας, μιας ηθελημένης έκτρωσης σε συνθήκες όμως παρανομίας (το 1963) και με το ένδυμα της κοινωνικής διαπόμπευσης που την ακολουθούσε, αντί για μια ανεξάρτητη απόφαση, η Ερνό ξεκινά αναταράσσοντας βίαια το ύφασμα του χρόνου. Ξεκινά πιάνοντας το νήμα από το όχι μακρινό, αλλά το κοντινό παρελθόν. Μας εισάγει στο μικροβιολογικό εργαστήριο όπου περιμένει, μαζί με πολύ άλλο κόσμο, τις εξετάσεις της για σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα και συγκεκριμένα για τον ιό HIV. Δηλαδή τον ιό που προκαλεί το σύνδρομο της επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας, το AIDS.
Προοικονομείται ήδη από την δεύτερη σελίδα της πλοκής: Δεν υπήρχαν περιοδικά στο τραπέζι, μόνο λιγοστά φυλλάδια σχετικά με τη θρεπτική αξία των γαλακτοκομικών προϊόντων και άλλα με τίτλο “Μάθε να ζεις με το AIDS.” [σελ.11]
Kαι μόλις λίγο παρακάτω οδηγεί την ροή με τα αποτελέσματα ενός άλλου εξεταζόμενου, που μας βεβαιώνει “τα λόγια του αντήχησαν μέσα τη σιωπή. Το άτομο στην άλλη άκρη της γραμμής ήταν σίγουρα οροθετικό.”
Ξετυλίγοντας το κουβάρι που την έφερε εκεί κατανοούμε ότι ένας παλιότερος εραστής της ήρθε από την Ιταλία στη Γαλλία κι εκείνη όπως ομολογεί τον είδε με μισή καρδιά. Γιατί άραγε; Ωστόσο να που εκείνος ήταν οροθετικός. Και τώρα… Είχαν χρησιμοποιήσει προφυλακτικό, εντούτοις η αγωνία κορυφώνεται. Το σπαρτάρισμα των γυμνών σωμάτων γίνεται για κείνη λήθη, ενόσω αδυνατεί να το συσχετίσει με τις όποιες συνέπειες θα γνωρίσει. Ουδέποτε φανταζόταν ότι το σεξ θα μπορούσε να συσχετιστεί με κάτι άλλο.
Κι εδώ που τα λέμε, η Ερνό, ως γνήσια boomer, της γενιάς των 60s (γεννηθείσα καθώς είναι το 1940) βίωσε όλο το κύμα της σεξουαλικής απελευθέρωσης που δεν απέδιδε στην σαρκική ένωση παρά τον χορό των σωμάτων και την βίωση του μοιράσματος. Το ότι έμεινε αθέλητα έγκυος, όπως μας προϊδεάζει στη σελ.13, είναι μια παράπλευρη συνέπεια για την οποία έμοιαζε πρακτικά κάπως απροετοίμαστη. Και με το μάτι της ώψιμης πλέον σκέψης διαπιστώνει ότι κατέληξε “να την σκαπουλάρει“. Όπως “για άλλη μια φορά τη σκαπούλαρα” σκέφτεται μεγαλόφωνα κι όταν της ανακοινώνει η γιατρός στο εργαστήριο το αρνητικό αποτέλεσμα για τον HIV.
H εννοιοδότηση αυτή της τύχης ως καταλυτικού παράγοντα σε μια διαδικασία όπου υποτίθεται παίζεται η υγεία μας, η ακεραιότητά μας, κι η ασφάλεια μοιάζει να χτυπάει όλα τα φεμινιστικά κουδουνάκια μαζεμένα. Ας σκεφτούμε όμως πόσο έχουν αλλάξει οι καταστάσεις, αλλά κι οι οδηγίες προς τις γυναίκες, στο πέρασμα των δεκαετιών. Πόσο το σεξ έχει φορτωθεί προειδοποιήσεις.
Το αποδίδει γλαφυρά με μια ανασκόπηση που αντιπαραβάλλει την εμπειρία της άμβλωσης, για την οποία θα μιλήσει παρακάτω, με την εξέταση για τον HIV. “‘Ετσι λοιπόν η ζωή μου τοποθετείται ανάμεσα στη μέθοδο Ότζινο* και στο φθηνό προφυλακτικό που αγοράζαμε από αυτόματα μηχανήματα πώλησης. Είναι ένας καλός τρόπος να την αποτιμήσεις, πιθανόν ο πιο αξιόπιστος όλων.”
[*φυσική μέθοδος αντισύλληψης (τράβηγμα, υπολογισμών γόνιμων ημερών και βασικής θερμοκρασίας)]
Με αυτές τις σκέψεις σας αφήνω να προσθέσετε κι εσείς τις δικές σας πάνω στο σημαινόμενο της ανασκόπησης της γυναικείας ζωής ως μια παύλα, ένα ξέφωτο ανάμεσα σε εξετάσεις εργαστηρίου.
Θα συνεχίσουμε τη συζήτηση γι’αυτό το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο την προσεχή Τετάρτη 20/12 όπως κάθε Τετάρτη στο ampa Book Club!
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
