Για πολλά πολλά χρόνια το weird cinema στην Ελλάδα ήταν καθαρά αντρική υπόθεση, με μικρές εξαιρέσεις, κάποιες μικρού μήκους ταινίες, μερικές ενδιαφέρουσες προσεγγίσεις, μέχρι εκεί. Βασικά, μέχρι την “Αγία Έμυ” της Αρασέλης Λαιμού, την πιο παράξενη ταινία των τελευταίων χρόνων, με δυνατό σενάριο, ενδιαφέρουσα οπτική γωνία και ισόποσες δόσεις ντοκιμαντέρ, μεταφυσικής καταγραφής και τρόμου που ενισχύουν τον αρχικό στόχο της ταινίας: να αφηγηθεί την ιστορία μιας γυναίκας που σταδιακά αρχίζει να μεταμορφώνεται σε κάτι άλλο.
Η Λαιμού μόνο άγνωστη δεν είναι στα κινηματογραφικά πράγματα. Είχε συστηθεί με ένταση και ξεκάθαρο αποτύπωμα με τη μικρού μήκους ταινίας της “Miguel Alvarez Lleva Peluca” το 2012 και καθώς έχει εργαστεί σε διάφορες απαιτητικές θέσεις -μοντέζ, σκηνογράφος, κ.α.- ήξερε πάρα πολύ καλά πώς να κινηθεί με την πρώτη μεγάλου μήκους δημιουργία της, την “Αγία Έμυ”.
Διαμένει στο εξωτερικό, αλλά οι δεσμοί με την Ελλάδα και την πραγματικότητά της, δεν σπάνε. Ίσα – ίσα που η απόσταση της επιτρέπει ανάσα και φίλτρο στην προσέγγιση λεπτών ζητημάτων -όπως οι πτυχώσεις της πολυπολιτισμικότητας στις ελληνικές μεγαλουπόλεις- και η πολυετής έρευνά της τής δίνει σιγουριά για τα εκφραστικά μέσα που θα χρησιμοποιήσει για να πει την ιστορία της Έμυς.
Δεδομένου ότι η ιστορία της Λαιμού θέλει την Έμυ να (μην) ανήκει στην περίκλειστη κοινότητα των Φιλιππινέζων Χαρισματικών Καθολικών του Πειραιά και κλιμακωτά να συναντιέται με δυνάμεις που την ξεπερνούν και την αλλάζουν, η λογική του ντοκιμαντέρ πάει χέρι – χέρι με το μεταφυσικό, φυσικά, αβίαστα, απαλά. Για να συμβεί αυτό χρειάστηκε έρευνα, διάβασμα και γράψιμο πολύ, αλλαγές μέχρι την τελευταία στιγμή και άλλα ενδιαφέροντα που μας αποκάλυψε η δημιουργός, τη μέρα που η ταινία μετρούσε ήδη 15 υποψηφιότητες στα Βραβεία Ίρις της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου.
Για την ιδιαιτερότητα της εθνικότητας της πρωταγωνίστριας
«Όταν με ρωτούν “πώς αποφάσισες να κάνεις μια ταινία για τη Φιλιππινέζικη κοινότητα της Αθήνας” νομίζω είναι παραπλανητικό, επειδή η ταινία έχει ως πρωταγωνίστρια μια outsider αυτής της κοινότητας. Ρίχνουμε μια κλεφτή ματιά σε αυτό τον κόσμο, αλλά η πρόθεσή μου ήταν να κάνω για ταινία για μια κοπέλα που δεν ανήκει πουθενά».
Για τα χρόνια έρευνας που χρειάστηκαν ώστε να ειπωθεί τόσο φυσικά ένα μεταφυσικό story
«Ήθελα να πω μια ιστορία για δύο νεαρά κορίτσια κουβαλάνε διλήμματα που έχω κι εγώ ή γυναίκες κοντά μου. Πήρε καιρό να τα βάλω όλα αυτά σε μία ιστορία – να επεξεργαστώ τις σκέψεις μου, το τι θέλω να πω, πού θέλω να πάω την ιστορία. Οι πρωταγωνίστριες ανήκουν σε μια κοινότητα που δεν ανήκω, οπότε χρειάστηκε χρόνος για να νιώσω άνετα να αποτυπώσω τη συγκεκριμένη εμπειρία. Γράφω το σενάριο από όταν ολοκλήρωσα τις σπουδές μου γύρω στο 2013, και το αλλάζαμε μέχρι και στα γυρίσματα»
Για τα δίπολα που διατρέχουν την ταινία: καλό – κακό, άντρας – γυναίκα, Θεός – Διάβολος
«Αν η ταινία φλερτάρει με το Άγιο, με τον τίτλο της, πρέπει να φλερτάρει και με το Ανόσιο. Και αν μιλάει για μια εγκυμοσύνη, μια νέα ζωή, πρέπει δίπλα της να υπάρχει και ο φόβος του θανάτου. Ναι, αυτές είναι επιταγές της μυθοπλασίας γιατί η μυθοπλασία σου δίνει τον χώρο να εξερευνήσεις τα άκρα στα οποία θα σε οδηγήσουν οι ηρωίδες σου. Το βασικό δίπολο της ταινίας είναι η Έμυ και η Τερέζα (σ.σ.: η αδελφή του βασικού χαρακτήρα που μένει έγκυος). Οπότε τα δίπολα προέκυψαν από τα δύο διαφορετικά κορίτσια με τις τελείως αντίθετες επιθυμίες»
Για τις κινηματογραφικές επιρροές που είχε και το είδος σινεμά στο οποίο κατατάσσεται ως δημιουργός
«Δεν με κατατάσσω σε κάποιο είδος σινεμά. Έχω τη δική μου φωνή και ακολουθώ που με πάει η ιστορία και η φαντασία μου. Μπορώ όμως να αναφέρω ταινίες που αγαπώ και με επηρέασαν.Eκτός από τον Ένοικο και το Μωρό της Ροζμαρι του Polanski ή το Λόγο του Dreyerπου έχουν σεναριακά οικογενειακούς δεσμούς με την Έμυ άλλες ταινίες που θαυμάζω είναι το “Extreme Private Eros: Love Song” (1974) της Kazuo Hara που με συγκλόνισε με την απεικόνιση του γυναικείου σώματος σε εγκυμοσύνη, το ψυχολογικό θρίλερ «We need to talk about Kevin» της Lynne Ramsay για τη φρίκη του να είσαι συγγενής ενός πλάσματος που σε τρομάζει, το Evolution της Lucile Hadžihalilović για το πώς χρησιμοποιεί το νερό και τον ιδρώτα για να χτίσει έναν εφιάλτη και τέλος, το αγαπημένο μου Fat Girl της Catherine Breillat, για την τρομαχτική και ταυτόχρονα απολαυστική της πρωταγωνίστρια και την ανταγωνιστική της σχέση με την αδερφή της. Προσπάθησα στην ταινία να κάνω ένα νεύμα προς αυτές τις αγαπημένες μου ταινίες σε μερικές σκηνές».
Για το θέμα της υποεκπροσώπησης γυναικών δημιουργών στο ελληνικό σινεμά
«Νομίζω πως έχουμε περισσότερες εντυπωσιακές Ελληνίδες δημιουργούς από ποτέ. Όχι μόνο στη σκηνοθεσία αλλά σε όλα τα πόστα – γυναίκες παραγωγοί, σκηνογράφοι, μοντέζ, σεναριογράφοι, φωτογράφοι. Η τελευταία δεκαετία ήταν δύσκολη για όλους, ανεξαρτήτως φύλου, αλλά στο σινεμά νομίζω οι γυναίκες είναι παρούσες και πολύ δημιουργικές. Βέβαια σε απόλυτους αριθμούς είναι παραδοσιακά λιγότερες από τους άντρες συναδέρφους, αλλά νομίζω όλο και περισσότερες γυναίκες αποφασίζουν να ασχοληθούν με το σινεμά. Έτσι αλλάζουν σταδιακά οι δυναμικές στο σετ, οι προσδοκίες από το κοινό, οι ιστορίες που λέγονται».
Για τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να αναστραφεί το male gaze στις παραστατικές τέχνες
«Θέλει χρόνο. Όλοι έχουμε συνηθίσει το malegaze να είναι το σημείο αναφοράς μας και θέλει χρόνο να το αμφισβητήσουμε αυτό. Αυτό έχει ορίσει τους ρυθμούς που μας φαίνονται οι σωστοί, μας έχει υποδείξει ποιοι χαρακτήρες μας ενδιαφέρουν περισσότερο, έχει ορίσει τα πιο κλασσικά storylinesκαι genres. Οπότε θα χρειαστεί ένα διάστημα που θα δώσουμε χώρο σε ταινίες που θα μας ξεβολέψουν και σταδιακά θα μας αλλάξουν τον τρόπο που βλέπουμε».
INFO:
Αγία Εμυ – Σκηνοθεσία: Αρασέλη Λαιμού
Σενάριο: Αρασέλη Λαιμού, Giulia Caruso
Ηθοποιοί: Abigael Loma, Hasmine Kilip, Ειρήνη Ιγγλέση, Μιχάλης Συριόπουλος, Angeli Bayani, Manuel Ku Aquino, Τζούλιο Κατσής, Έλσα Λεκάκου
Μια παραγωγή της StudioBauhaus (2021)
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
