Πολύ πριν υπάρξουν τρέιλερ ταινιών που βοηθούσαν τους ανθρώπους να αποφασίσουν ποια ταινία θα δουν, υπήρχαν αυτά τα πράγματα που ονομάζονταν “κάρτες λόμπι”.
Οι χειροποίητες εικόνες ή τα φωτογραφικά στιγμιότυπα περιλάμβαναν συνήθως μια “κάρτα τίτλου” που έδειχνε το όνομα της ταινίας και τους βασικούς συντελεστές της, και στη συνέχεια μια σειρά από “κάρτες σκηνών” που έδειχναν σημαντικές στιγμές της πλοκής.
“Σκεφτείτε το ως ένα στατικό τρέιλερ”, εξηγεί η Melissa Walker, επιμελήτρια του της έκθεσης Experimental Mariage: Women in Early Hollywood, μια έκθεση με κάρτες λόμπι της εποχής του βωβού κινηματογράφου που βρίσκεται σε εξέλιξη στο Poster House της Νέας Υόρκης.
“Αυτές οι κάρτες θα είχαν αναρτηθεί στο παράθυρο του λόμπι ενός θεάτρου ή … κάπου μέσα στο θέατρο για να προωθήσουν τις επερχόμενες ταινίες”, λέει η ίδια και εξηγεί ότι στη συγκεκριμένη έκθεση συγκεντρώνονται περίπου 90 κάρτες λόμπι από μια συλλογή 7.800 τεμαχίων που επικεντρώνεται στις γυναίκες του βωβού κινηματογράφου.
Τα αντικείμενα συγκεντρώθηκαν από τον συλλέκτη Dwight Cleveland, ο οποίος συλλέγει vintage κινηματογραφικές αφίσες και κάρτες λόμπι εδώ και δεκαετίες. Πριν από μερικά χρόνια, ενώ έκανε έρευνα για ένα βιβλίο σχετικά με τις κινηματογραφικές αφίσες, ο συλλέκτης εστίασε σε μια κάρτα λόμπι που διαφήμιζε το Manhattan Cocktail, μια ταινία της Paramount του 1928, την οποία σκηνοθέτησε μια από τις σημαντικότερες σκηνοθέτιδες του πρώιμου κινηματογράφου, η Dorothy Arzner.
Η συγκεκριμένη κάρτα λόμπι τον οδήγησε σε ένα βαθύ ερευνητικό μονοπάτι, το οποίο “βοηθήθηκε” κάπως και από τις καραντίνες, εν μέσω πανδημίας: άρχισε να εντοπίζει διαφημιστικό υλικό που αφορούσε την από καιρό ξεχασμένη συμβολή των γυναικών που συμμετείχαν στη βιομηχανία του βωβού κινηματογράφου των ΗΠΑ.
“Αυτές οι γυναίκες έπαιξαν τόσο σημαντικό ρόλο ως σκηνοθέτες, παραγωγοί, επιμελήτριες προσαρμογής, συγγραφείς και σχεδιάστριες. Έχω χίλια ονόματα στη λίστα μου που συνθέτουν αυτή τη φιλμογραφία και ορισμένες από αυτές συμμετείχαν σε 50 ή 75 ταινίες”, λέει ο Cleveland και συνεχίζει: “Ντράπηκα κάπως μετά από 45 χρόνια που δεν ήξερα περισσότερα γι’ αυτό”.
Η συντριπτική πλειονότητα των ταινιών της εποχής του βωβού κινηματογράφου έχει χαθεί σήμερα, λόγω πυρκαγιών, φθοράς του κινηματογραφικού υλικού και άλλων κινδύνων. Έτσι, η έκθεση του Poster House παρέχει μια σπάνια εικόνα όχι μόνο για το εύρος του γυναικείου ταλέντου στη βιομηχανία τότε, αλλά και για τα είδη των ιστοριών που αυτές οι γυναίκες προσπάθησαν να αφηγηθούν στην οθόνη.
“Οι κάρτες λόμπι και οι αφίσες είναι τα μόνα σωζόμενα αντικείμενα από εκείνη την εποχή για τις περισσότερες από αυτές τις ταινίες”, δήλωσε ο Robert Byrne, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Φεστιβάλ Βωβού Κινηματογράφου του Σαν Φρανσίσκο και συντηρητής ταινιών που ειδικεύεται στη βωβή εποχή. “Παρέχουν μοναχικές αποδείξεις για τους ανθρώπους που τις δημιούργησαν και για το τι αντιπροσώπευαν αυτές οι ταινίες”.
Για παράδειγμα, η κάρτα λόμπι της ταινίας “Oh, You Women” του 1919 είναι σημαντική για την εξέχουσα τοποθέτηση των ονομάτων και των εικόνων των σεναριογράφων-σκηνοθετών της ταινίας – της ομάδας συζύγων Anita Loos και John Emerson.
“Τα ονόματά τους είναι μεγαλύτερα από τα αστέρια σε αυτή την κάρτα. Έτσι, αυτό σας λέει κάτι για το caché αυτών των δημιουργών”, δήλωσε η επιμελήτρια Walker.
Η Loos, ηθοποιός και συγγραφέας με καταγωγή από την Καλιφόρνια, ήταν επικεφαλής μίας ομάδας γυναικών που έκαναν δημιουργική φασαρία στο Χόλιγουντ του βωβού σινεμά, μιας ομάδας στην οποία βρίσκονταν ονόματα όπως η Marion Davies και οι αδελφές Norma και Constance Talmadge. Η Loos είναι ίσως πιο γνωστή σήμερα για το μυθιστόρημά της “Gentlemen Prefer Blondes” (μτφ.: Οι άντρες Προτιμούν τις Ξανθιές) του 1925. Έγινε μία από τις πρώτες γυναίκες που κέρδισαν τα προς το ζην ως σεναριογράφος, όταν προσλήφθηκε από τον D. W. Griffith στην εταιρεία Biograph το 1912.
“Έγραφα για τον Γκρίφιθ επί δύο χρόνια, στέλνοντας σενάρια στην εταιρεία του”, δήλωσε η Loos σε συνέντευξή της στο NPR το 1974, όταν ήταν ήδη 80 χρονών. “Αλλά όταν εγκαταστάθηκε στο Χόλιγουντ, με κάλεσε. Και από τότε, παρέμεινα στην εταιρεία του”.
Όπως πολλές ταινίες της εποχής, η πλοκή του “Oh, You Women” -την οποία μπορεί κανείς να ανακαλύψει μελετώντας τις κάρτες λόμπι- ενίσχυε τα στερεότυπα των δύο φύλων. “Ένας άντρας έχει επιστρέψει στην πατρίδα του, μόνο και μόνο για να τη βρει να κατακλύζεται από σουφραζέτες που φορούν παντελόνια”, εξηγεί η Walker. “Ερωτεύεται μια γυναίκα που φοράει φόρεμα, πιστεύοντας λανθασμένα ότι δεν είναι σουφραζέτα”.
Όπως εξηγεί η επιμελήτρια της έκθεσης δεν γνωρίζει το πώς τελειώνει η ταινία, καθώς η κόπια έχει από χρόνια χαθεί και η συλλογή των καρτών λόμπι είναι ελλιπής. Όμως, με βάση άλλους τίτλους που απευθύνονταν σε γυναικείο κοινό κατά την εποχή του βωβού κινηματογράφου, ρισκάρει μια εικασία: “Πιθανότατα παντρεύονται στο τέλος, επειδή αυτή είναι η κυρίαρχη τάση σε όλες αυτές τις ταινίες”.
Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης κάρτες λόμπι από τις “Αμαζόνες”, μια χαμένη ταινία του 1917 με πρωταγωνίστρια τη Marguerite Clark.
Οι κάρτες είναι σημαντικές τόσο λόγω των όσων δείχνουν για την τολμηρή πλοκή – “πρόκειται για τρεις αδελφές, οι οποίες ανατράφηκαν ως άνδρες”, εξηγεί η Walker- όσο και ως δείγμα της δουλειάς της παραγωγικής σεναριογράφου Frances Marion , μακροχρόνιας συνεργάτιδας και φίλης της εμβληματικής ηθοποιού του Χόλιγουντ, Mary Pickford.
“Η Μάριον έγραψε πάνω από 300 σενάρια και το 1930 έγινε η πρώτη γυναίκα που κέρδισε Όσκαρ για τη συγγραφή σεναρίου. Και αυτή ήταν η πρώτη φορά που μια γυναίκα κέρδισε εκτός της κατηγορίας ‘καλύτερης ηθοποιού'”, καταλήγει η Walker.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι αυτή επίσης είναι η πρώτη φορά που διοργανώνεται μία τόσο μεγάλη έκθεση η οποία επικεντρώνεται όχι μόνο στις ηθοποιούς του βωβού, αλλά στις γυναίκες δημιουργούς μίας εποχής που το πιο δύσκολο πράγμα για τις γυναίκες ήταν να είναι δημιουργικές σε οτιδήποτε εκτός από τα οικιακά ή έστω τη γραμματειακή υποστήριξη…
*Η έκθεση Experimental Marriage: Women in Early Hollywood θα είναι ανοιχτή στο κοινό έως τις 9 Οκτωβρίου στο Poster House της Νέας Υόρκης
Με στοιχεία από το NPR
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
