Το βιβλίο που διαβάζουμε κι αναλύουμε όπως κάθε Τετάρτη, είναι πάλι από την βραβευμένη πέρσι με το Νόμπελ Λογοτεχνίας Annie Ernaux. Πρόκειται για Το Γεγονός κι αφορά μια άμβλωση που έκανε σε νεανική ηλικία, την οποία αναφέρει περαστικά και στο βιβλίο της Ο νεαρός άνδρας.(που επίσης συζητήσαμε προηγουμένως για τη σχέση της με ένα πολύ νεαρότερό της άντρα στην διάρκεια της εμμηνόπαυσης). Σήμερα το 3ο και τελευταίο μέρος.
Η πλοκή:
Το 1963, η εικοσιτριάχρονη Annie Ernaux μαθαίνει ότι είναι έγκυος. Η ντροπή την κυριεύει σαν πανούκλα: είναι ανύπαντρη και ξέρει πως μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη θα στιγματίσει την ίδια και την οικογένειά της. Μέσα σε συνθήκες παρανομίας κάνει έκτρωση με κίνδυνο της ζωής της. Αρκετά χρόνια αργότερα θα καταγράψει τις αναμνήσεις της, προσπαθώντας να κατανοήσει γιατί αυτή η εμπειρία τη σημάδεψε τόσο πολύ, τόσο βαθιά. Το γεγονός είναι η ιστορία αυτού του τραύματος, ενός τραύματος που δεν ξεπέρασε ποτέ.
_______________
Όταν η Ερνό θα μιλήσει στον Ζαν Τ., που οργανώνεται σε μια ημιπαράνομη το 1963 οργάνωση υπέρ του οικογενειακού προγραμματισμού και της αντισύλληψης, δεν περιμένει ότι θα την πάει σπίτι του, στη γυναίκα, το παιδί του κι έναν φίλο του, κι όταν εκείνοι θα αποσυρθούν θα της προτείνει να κάνουν σεξ. Μόλις κατανοεί ότι την σοκάρει θα προφασιστεί ότι δοκίμαζε το ηθικό της σθένος.
Εκείνη θα γυρίσει στην φοιτητική εστία, στο δωμάτιό της απαράλλαχτο και θα διαπιστώσει “με τέτοιες λεπτομέρειες καταλαβαίνουμε πως η ζωή μας αρχίζει να διαλύεται.” Είναι η αφορμή για να επισημάνει η συγγραφέας τον άτυπο διαχωρισμό των κοριτσιών σε κείνα που δεν έκαναν σεξ κι εκείνα που είχαν (ήδη) κάνει, “μια διάκριση υψίστης σημασίας” που “υπαγόρευε στη στάση των αγοριών απέναντι στα κορίτσια“. [σελ.30]
Μέσω του Ζαν Τ. θα επικοινωνήσει μετά από βδομάδες αναμονής με την Μπ., μια φοιτήτρια με μεγάλα γυαλιά και αυστηρό παρουσιαστικό που εργάζεται ως δημοσιογράφος με το κομμάτι στην Paris-Normandie, που έχει ήδη κάνει έκτρωση. Θα την συστήσει στην “αγγελοποιό” στο 17ο διαμέρισμα του Παρισιού, παρόλο που η ίδια είχε πάθει (κι όμως αναρρώσει από) σηψαιμία λόγω του δικού της περιστατικού. Η Ερνό θα την μνημονεύσει με εκτίμηση, με ευγνωμοσύνη ως μια γυναίκα σύμμαχο, μια καθοδηγήτρια ανάμεσα σε μια σειρά γυναικών που βοηθούν η μία την άλλη.
Η απαγόρευση δια νόμου κάνει τις επισκέψεις στο γιατρό ανούσιες, κανείς δεν θέλει να ρισκάρει το παραμικρό για μια κοπελίτσα “αρκετά ανόητη για να γκαστρωθεί“. Ο πρώτος που θα επισκεφτεί θα της γράψει ενέσεις που αποτρέπουν την…αποβολή. Θα προσπαθήσει να πάρει την κατάσταση στα χέρια της, να χρησιμοποιήσει βελόνες πλεξίματος, μια μέρα αφού θα δει το ντοκυμαντέρ Ο Αγών μου, συγκρίνοντας το δράμα με αυτό των στρατοπέδων συγκέντρωσης για να πάρει θάρρος… Δεν θα τα καταφέρει και θα ξανακαταφύγει στο γιατρό που θα της πει μόνο να πάρει πενικιλλίνη πριν και μετά “το γεγονός”. Το οποίο θα είναι δική της ευθύνη.
Στο μεταξύ επανέρχεται κυκλικά η έννοια του χρόνου. Η συγγραφέας καταγράφει Το Γεγονός ως καταγραφή ενός βιώματος που αξίζει την καταγραφή επειδή δεν υπάρχει υποδεέστερη αλήθεια. Και ταυτόχρονα ο ώριμος εαυτός της διαλογίζεται για τις ιδέες της στο τότε, την κοινωνική πραγματικότητα, το μπρος πίσω της εμπειρίας. “Το να βλέπεις με την φαντασία ή να ξαναβλέπεις με την μνήμη είναι η ουσία αυτή καθεαυτή της γραφής” [σελ.54]
Η έκτρωση, με καθετήρα μέσα στην μήτρα, έναν καθετήρα που θα μείνει με τις μέρες (!!) μέχρι να επιφέρει αποβολή, η στιγμή της “γέννας”, η αιμορραγία, η απόγνωση, το φάσμα του θανάτου, όλα αυτά δεν θα σας τα κάνω spoiler αποκαλύπτοντας λεπτομέρειες. Πρέπει να διαβαστούν για να συνειδητοποίησουμε πόσο προστατευμένες είμαστε σήμερα. Πόσο τυχερές χάρις στους αγώνες άλλων γυναικών του παρελθόντος.
Μια από τις διαυγείς συνειδητοποιήσεις της Ερνό είναι ότι οι άνθρωποι έκριναν σύμφωνα με το νόμο, δεν έκριναν τον νόμο. Ήταν δηλαδή ένα ζήτημα μεταξύ της δικαιοσύνης της νομοθεσίας και της ηθικής τρομοκρατίας που ασκούσε η ίδια η ιδέα της παρανομίας. Ήταν κακή η άμβλωση επειδή ήταν όντως κακή ή επειδή απαγορευόταν; Και πόσο μεγάλη η υποκρισία όσων βέβαιοι ότι δεν μπορούσε να επέλθει ξανά εγκυμοσύνη στην ίδια την έγκυο, ένιωθαν το ελεύθερο να προτείνουν ελευθεριακό σεξ, σαν τον Ζαν Τ.
Μία από τις ωραιότερες παραγράφους του βιβλίου βρίσκεται εκεί που η συγγραφέας αναπολεί την Χαμογελαστή Αδερφή που τραγουδούσε την εποχή εκείνη το αμφιλεγόμενο Dominique, nique, nique που της κρατούσε συντροφιά στην περιπλάνηση της απελπισίας προτού προβεί στην άμβλωση και σκεπτόμενη το θάνατο της πριν από καμμιά δεκαριά χρόνια που ανέτρεψε εκείνη την πρότερη ζωή.
Γράφει λοιπόν η Ερνό κι είναι σαν να μιλαει για όλες μας:
“Η Χαμογελαστή Αδερφή είναι μια από τις πολλές γυναίκες που ουδέποτε συνάντηα, ζωντανές ή νεκρές, πραγματικές ή όχι, με τις οποίες παρ’όλες τις διαφορές, νιώθω ότι έχουμε κάτι κοινό. Σχηματίζουν μέσα μου μια αόρατη αλυσίδα όπου συγχρωτίζονται καλλιτέχνιδες, υγγραφείς, ηρωίδες μυθιστορημάτων κι φιγούρες από την παιδικής μου ηλικία. Νιώθω ότι η ιτορία μου βρίσκεται μέσα τους.”
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
